قلمرو رفاه

زندگی به شرط اجاره

کارشناسانِ عضوِ تشکل «محق»، به راهکارهای حمایت از مستاجران، بحران کاهش ضریب دسترسی به مسکن و گسترش بی‌رویه حاشیه‌نشینی ناشی از چالش‌های بازار اجاره پرداختند

28 آبان 1405 - 12:00 | ویدئو
پیام عابدی
پیام عابدی روزنامه نگار
تنظیم نمایش متن

میزگرد «بررسی چهارچوب های حقوقی و قانونی حمایت از مستاجران» با حضور اعضای تشکل محق (سازمان مردم‌نهاد حمایت از مستاجران) در استودیو «قلمرو رفاه» برگزار شد.

در این میزگرد، «علیرضا وزیری‌زاده»، پژوهشگر شهری، «نفیسه طلوع»، پژوهشگر اجتماعی و «حمیدرضا احمدی»، عضو کارگروه رسانه‌ای محق، به طرح دیدگاه‌های خود پیرامون چارچوب‌های قانونی و نهادی حمایت از مستاجران، برنامه‌‌های محق و برنامه‌ریزی مسکن در ایران پرداختند.

علیرضا وزیری‌زاده، پژوهشگر شهری با اشاره به کاهش شاخص «ضریب دسترسی به مسکن» و معیار اندازه‌گیری این شاخص گفت: در سالیان گذشته، مسکن استاندارد برای یک خانوار 75 متر تعریف شده بود. خانوارهای دهک چهارم به بالا، می‌توانستند با یک سوم پس‌انداز خود و دریافت وام، یک مسکن استاندارد با متراژی حدود 75 متر تهیه کنند. 

او افزود: البته ضریب دسترسی به مسکن برای دهک‌های مختلف متفاوت است؛ در اواسط دهه‌ی 50 نیز، به جز برای چهار دهک پایین درآمدی، امکان دسترسی به مسکن محیا بود.

به گفته این پژوهشگر شهری، «روند‌های سال‌های اخیر، نشان می‌دهند که حتی برای دهک‌های هفتم و هشتم ضریب دسترسی به مسکن کاهش یافته است.»

وزیری‌زاده، بدیل این وضعیت را «رونق مسکن غیررسمی» خواند و افزود: تا پیش از انقلاب 400 هزار نفر در سکونت‌گاه‌های غیررسمی اقامت داشتند. اما طبق آمار سال 1395، در حال حاضر، حداقل حدود 8 میلیون نفر در این چنین سکونت‌گاه‌هایی اقامت دارند.

به گفته‌ی این عضو محق، «علی‌رغم 2.5 برابر شدن جمعیت نسبت به پیش از انقلاب، جمعیت سکونت‌گاه‌های غیررسمی، حول و حوش 20 برابر شده است.»

وزیری‌زاده تصریح کرد: این وضعیت، نشان می‌دهد که مسکن رسمی پاسخگو نبوده و بسیاری از خانوارها برای تامین محل سکونت، به سمت مسکن غیررسمی سوق داده شده‌اند.

حمید رضا احمدی، عضو کارگروه رسانه‌ای محق به تبعات اجتماعی اجاره‌نشینی از جمله «حاشیه‌نشینی» اشاره کرد: در تهران 51 درصد جمعیت اجاره‌نشین هستند. با توجه به روند رشد اجاره‌خانه‌، این جمعیت به تدریج به دوری‌نشینی از مرکز شهر و ورود به حاشیه شهر تهران وادار شده‌ است. در مشهد و اصفهان هم این دوری‌نشینی از مرکز را شاهد هستیم.

این عضو محق معتقد است: تا زمانی که اجاره‎‌نشینی وجود دارد، قیمت اجاره‌بها به دلیل منافع بنگاه‌های معاملات املاک بالا و بالاتر می‌رود؛ امری که موجب دور شدن مستاجران از کانون‌های شهری سکونت و گسترش حاشیه‌نشینی می‌شود.

به گفته‌ی این عضو کارگروه رسانه‌ای محق، تبعات حاشیه‌نشینی را می‌توان در آسیب‌هایی چون، افزایش سن ازدواج، افزایش هزینه‌های تردد بین شهرها و سکونت‌گاه‌های خارج از شهر و به دنبال آن افزایش مصرف بنزین دید.

در ادامه‌ی این میزگرد، نفیسه طلوع، پژوهشگر اجتماعی به مرور ریشه‌های راه‌اندازی محق و کارکردهای حقوقی آن برای حمایت از مستاجران پرداخت. به گفته‌ی او، محق قصد حمایت از مستاجرانی را دارد که در ارتباط با صاحب‌خانه‌ها، طرف ضعیف‌تر جمعیت گسترده مستاجران را تشکیل می‌دهند.

این پژوهشگر اجتماعی تصریح کرد: هدف محق این نیست که مانند خیریه‌ها برای مستاجران پول جمع کند. ما فقط می‌خواهیم که صدای مستاجران باشیم.

طلوع با اشاره نبود نهادهای مدنی که بتوانند به تاثیرگذاری قانونی در رابطه‌ی موجر و مستاجر با رویکرد حمایت از مستاجر دست بزنند، گفت: در محق می‌خواهیم حلقه‌ای باشیم میان مستاجران و مسئولان؛ می‌خواهیم که صدای مستاجران را به مسئولان برسانیم.