کالایی‌سازی رکن اصلی سرمایه‌داری است
یوسف اباذری استاد دانشگاه تهران در نشست بررسی مستند «اصل ۳۰ قانون اساسی» گفت: سرمایه‌داری روابط بین زن و شوهر هم کالایی می‌کند، اما در ایران انتقاد از کالایی‌سازی تکفیر می‌شود
دانلود ویدئو
نشست بررسی مستند «اصل ۳۰ قانون اساسی» با محوریت بررسی پولی‌سازی آموزش، عصر روز سه‌شنبه ۱۲ آبان ماه در سالن ابن خلدون دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با حضور یوسف اباذری و رضا امیدی، از اساتید این دانشگاه و علی نیکبخت کارگردان مستند، برگزار شد.
در ابتدای این نشست علی نیکبخت کارگردان این مستند ضمن اشاره به حساسیت‌های این مستند انتقادی درباره حوزه اقتصاد سیاسی آموزش، از یار‌ی‌های دانشجویان و اساتید علوم اجتماعی در شکل گیری این مستند تشکر کرد. وی همچنین از حضور نداشتن کارشناسان اقتصادی لیبرال با وجود تلاش طولانی مستندسازان انتقاد کرده و علت یک‌سویه شدن مباحث مطرح در مستند را خودداری حامیان بازار آزاد از گفتگو در مستند معرفی کرد.
یوسف اباذری، استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران ضمن انتقاد از اخراج استادانی مانند رضا امیدی از دانشگاه تهران، بیان کرد: «کسانی مانند غنی نژاد و حامیان بازار آزاد حاضر نیستند در هیچ برنامه‌ی انتقادی جدی شرکت کنند. از جمله فضاهایی که باید شرکت می‌کردند، دقیقاً پاسخگویی نسبت به افکار خود در چنین مستندهایی است، اما با تریبون‌ها و رسانه‌های اختصاصی گسترده، پاسخگوی نقد نیستند.»
او افزود:« آزادی سیاسی واقعی با آزادی مدنظر بازار آزاد بسیار متفاوت است. حامیان این اقتصاد با آزادی سیاسی زاویه دارند. فردریش هایک از بزرگان آنها مقاله‌ای دارد که در آن می‌گوید باید شورا یا مجمعی باشد که اگر مجلس قانون ضد بازار آزاد تصویب کرد، رد و وتو کند.»
این استاد دانشگاه تهران با انتقاد از کالایی سازی آموزش در ایران گفت: مارکس در کتاب سرمایه نشان می‌دهد که سرمایه‌داری نمی‌تواند همه روابط را کالایی نکند. لوکاچ نشان می‌دهد سرمایه‌داری روابط بین زن و شوهر هم کالایی می‌کند. در ایران اما انتقاد از کالایی‌سازی تکفیر می‌شود و در این زمینه اصولگرا و اصلاح‌طلب فرقی با هم ندارند.»
اباذری در ادامه با انتقاد از سیاستگذاری اجتماعی دست راستی در ایران، توضیح داد: «مکتب اتریش و شیکاگو در سیاستگذاری اجتماعی چنین سیاست می‌گذارند که سرمایه‌ی انسانی مطلوب برای مکتب مطلوبیت نهایی را ایجاد کند. بعد از جنگ جهانی دوم حامیان این تئوری متوجه شدند که تئوری توسعه ندارند. مکتب تاریخی آلمان و مارکسیسم تئوری توسعه داشته و نیازمند آن بودند.»
این پژوهشگر و نظریه‌پرداز اجتماعی اضافه کرد: «علت این‌که آنها تئوری توسعه ندارند این است که در فرضیات آنها تاریخ و مرحله وجود ندارد. آنها تنها میل را ملاک رفتار اقتصادی می‌دانند. نهایت ایده‌ی آنان این است که هرچه امیال انسان برآورده شود، آن جامعه توسعه‌یافته است که طبیعتاً این ایده یک تئوری توسعه نیست.»
او با تاکید بر مشکلات مدل‌های آموزشی در نظام سرمایه‌داری گفت: «توسعه و فعالیت اقتصادی انسان از ابتدا دانش‌بنیان بوده است. به عنوان مثال در ایران هزاران سال مدیریت آب بدون تخریب محیط‌زیست اتفاق افتاده است.»
اباذری در انتها عنوان کرد: «سیاست ریاضتی و شوک درمانی به فاشیسم و نابرابری قطعا دامن خواهد زد. در فرانسه هم روند به همین سو رفته است. آنها می‌دانند سیاست‌هایشان نابرابری و بی‌عدالتی ایجاد می‌کند، اما حامیان این سیاست‌ها در ایران به راحتی صحبت می‌کنند.»