عقب‌نشینی تقاضای مصرفی در مهرماه
ارزش واقعی تراکنش‌های شبکه شاپرک در مهرماه ۱۱.۲ درصد کاهش یافت؛ نشانه‌ای از محدودیت قدرت خرید خانوارها
پس از جهش خریدها در شهریورماه، ارزش حقیقی تراکنش‌های شبکه شاپرک در مهر به حدود ۵۳۷ هزار میلیارد تومان رسید؛ رقمی که نسبت به ماه قبل ۱۱.۲ درصد کاهش نشان می‌دهد. تعداد تراکنش‌ها نیز بیش از ۱۵۰ میلیون فقره کمتر شد. خلاصه‌ای از گزارش روزنامه دنیای اقتصاد را می‌خوانید.
بررسی آمار شاپرک نشان می‌دهد رونق پرداخت‌های الکترونیکی در شهریورماه، که به بالاترین سطح در ۱۸ ماه گذشته رسیده بود، در مهر دوام نیاورد. ارزش اسمی تراکنش‌ها در مهر با ۰.۲ درصد افزایش به ۴۴۵۴ هزار میلیارد تومان رسید، اما با در نظر گرفتن تورم، ارزش واقعی آنها از حدود ۶۰۴ هزار میلیارد تومان در شهریور به ۵۳۷ هزار میلیارد تومان کاهش یافت.
تعداد تراکنش‌ها نیز از چهار میلیارد و ۸۷۲ میلیون فقره به چهار میلیارد و ۷۲۱ میلیون فقره رسید؛ یعنی حدود ۱۵۱ میلیون تراکنش کمتر از ماه قبل. این آمار نشان می‌دهد افزایش اسمی پرداخت‌ها لزوماً به معنای رشد مصرف نیست و بخش عمده آن تحت تأثیر افزایش قیمت کالاها و خدمات قرار دارد.
فاصله ارقام اسمی و واقعی
ارزش اسمی تراکنش‌های شاپرک در مقایسه با مهر سال گذشته نزدیک به ۹۸ درصد افزایش یافته، اما رشد واقعی آن در همین دوره تنها یک درصد بوده است. در این مدت تعداد تراکنش‌ها ۵.۵ درصد بیشتر شده؛ با این حال، افزایش قیمت‌ها سهم اصلی را در رشد مبلغ پرداخت‌ها داشته است.
متوسط مبلغ اسمی هر تراکنش نیز از حدود ۹۰۵ هزار تومان در شهریور به ۹۳۶ هزار تومان در مهر رسید، اما با تعدیل تورمی، این رقم از ۱۲۴ هزار تومان به ۱۱۳ هزار و ۷۰۰ تومان کاهش یافت. به این ترتیب، مبلغ اسمی خریدها بیشتر شده، اما اندازه واقعی سبد خرید کوچک‌تر شده است.
جهش موقتی شهریور
بخشی از افزایش تراکنش‌ها در شهریور به خریدهای پیش از بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، جبران تقاضاهای به‌تعویق‌افتاده پس از جنگ و تسویه‌حساب‌های پایان دوره مالی بنگاه‌ها مربوط بود. با پایان این موج خرید، تقاضا در مهرماه فروکش کرد.
محدودیت قدرت خرید در شرایط تورمی نیز مانع تثبیت سطح بالاتری از مخارج واقعی خانوارها شده است. البته آمار شاپرک همه مبادلات اقتصادی را در بر نمی‌گیرد و شامل پرداخت‌های الکترونیکی از طریق کارت‌خوان، درگاه اینترنتی و ابزارهای موبایلی است؛ بنابراین نمی‌توان آن را معیاری جامع برای سنجش کل فعالیت اقتصادی کشور دانست.
در مجموع، کاهش ارزش واقعی پرداخت‌ها و کوچک‌شدن متوسط سبد خرید نشان می‌دهد افزایش ارقام اسمی تراکنش‌ها تصویری گمراه‌کننده از وضعیت تقاضای مصرفی ارائه می‌کند.