زنان ماهیگیر در خطر
ناامنی دریا، معیشت حدود ۳۰ زن ماهیگیر جزیره هنگام را تهدید میکند.
برای حدود ۳۰ زن ماهیگیر جزیره هنگام، دریا فقط بخشی از طبیعت و جاذبه گردشگری خلیج فارس نیست؛ محل کار و منبع اصلی درآمد خانوادههایشان است. با آغاز جنگ و ناامنشدن پهنه دریایی منطقه، فعالیت صیادی این زنان بهشدت محدود شده و معیشت آنان در معرض تهدید قرار گرفته است. خلاصهای از گزارش روزنامه پیام ما را در اینباره میخوانید.
زنان ماهیگیر هنگام از معدود گروههای زنان در جنوب ایران هستند که در حرفهای عمدتاً مردانه فعالیت میکنند. حضور آنان نشان میدهد ظرفیت اقتصادی زنان جزیرهنشین نباید به صنایعدستی، گردشگری و مشاغل خانگی محدود شود و میتوانند در بخشهای اصلی اقتصاد دریا، از صید و فرآوری محصولات تا فروش و بازاریابی، نقش داشته باشند.
با این حال، اطلاعات دقیقی درباره میزان درآمد، وضعیت بیمه، دسترسی به تجهیزات و سهم این زنان از زنجیره ارزش اقتصاد شیلات وجود ندارد. ناامنی دریایی نیز آسیبپذیری این گروه را بیشتر کرده است. با محدودشدن امکان صید، درآمد روزانه کاهش مییابد و خانوادههایی که گزینههای شغلی جایگزین چندانی ندارند، برای تأمین هزینههای ضروری زندگی با مشکل روبهرو میشوند.
درگیریهای نظامی منطقه معمولاً از منظر تجارت دریایی، حملونقل و بازار انرژی بررسی میشوند، اما پیامدهای آن به اقتصادهای کوچک ساحلی نیز میرسد. برای زنان ماهیگیر هنگام، امنیت دریا مستقیماً با امنیت شغلی و معیشتی پیوند دارد.
گسترش اقتصاد دریامحور نیز بدون مشارکت جوامع محلی و نیروی انسانی فعال در سواحل ممکن نیست. ایجاد تعاونیهای تخصصی زنان ماهیگیر، تسهیل دسترسی به تسهیلات خرید تجهیزات، توسعه امکانات نگهداری و فرآوری محصولات دریایی و فراهمکردن امکان فروش مستقیم میتواند درآمد و ارزش افزوده فعالیت آنان را افزایش دهد. پیوند صیادی سنتی با گردشگری مسئولانه نیز فرصتهای مکملی برای اقتصاد محلی ایجاد میکند.
فعالیت این زنان علاوه بر اهمیت اقتصادی، بخشی از دانش و میراث فرهنگی جوامع ساحلی خلیج فارس است. شناخت دریا، زمان و شیوه صید و تجربه نسلهای پیشین، دانشی بومی است که با کاهش فرصتهای شغلی، مهاجرت و توقف فعالیت صیادی ممکن است به نسل بعد منتقل نشود.
سازمان شیلات ایران، ادارهکل شیلات هرمزگان، سازمان منطقه آزاد قشم و نهادهای مسئول اشتغال و حمایت اجتماعی میتوانند با بررسی وضعیت این زنان، برنامهای مشخص برای حمایت از آنان تدوین کنند. تهیه آمار دقیق، بررسی درآمد و بیمه، شناسایی مشکلات فروش و پیشبینی حمایتهای معیشتی در دوره توقف فعالیت دریایی، از اقدامات ضروری است.
روایت حدود ۳۰ زن ماهیگیر هنگام، مسئلهای فراتر از اشتغال یک گروه کوچک است. این تجربه نشان میدهد امنیت دریا برای ساکنان جزایر، فقط موضوعی راهبردی و نظامی نیست؛ امنیت معیشت، استقلال اقتصادی زنان و حفظ میراث زنده جوامع ساحلی نیز به آن وابسته است.