نقش رسانه‌ها در تاب‌آوری اساسی است
مهدی زارع معتقد است عملکرد درست یا نادرست رسانه‌ها در شرایط بحران و پس از آن، به‌طور مستقیم بر سرعت بازگشت جامعه به شرایط عادی تأثیر می‌گذارد
دانلود ویدئو
تنظیم نمایش متن
نشست ششم از سلسله‌نشست‌های تخصصی «علوم اجتماعی در زمانه‌ی بحران» با عنوان «سواد رسانه‌ای و تاب‌آوری اجتماعی در شرایط بحران» با حمایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات روز دوشنبه چهارم آبان ۱۴۰۵ در دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.
در این نشست با حضور مهدی زارع، عضو هیأت علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله؛ حسین شیخ‌رضایی، عضو هیأت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران؛ و علیرضا شریعتمداری طالقانی، دکتری تخصصی بیوانفورماتیک از دانشگاه تهران و بنیان‌گذار رسانه ویرا به ارائه‌ی سخنرانی پرداختند.
مهدی زارع، عضو هیات علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، بحث خود را با تعریف تاب‌آوری آغاز کرد و گفت: «تاب‌آوری به معنای قابلیت یک سیستم برای تحمل کمترین آسیب و بازگشت سریع به وضعیت پیش از بحران است. در مقیاس جامعه، این معیار تنها شامل ساختمان‌ها نمی‌شود، بلکه انسان‌ها، نهادها و بخش‌های فرهنگی و اقتصادی را نیز دربرمی‌گیرد.»
او رسانه را یکی از شریان‌های حیاتی جامعه دانست که عملکرد درست یا نادرست آن به‌طور مستقیم بر سرعت بازگشت جامعه به شرایط عادی تأثیر می‌گذارد. زارع با اشاره به نقش علم در ایجاد زیرساخت‌های شناختی برای مدیریت ریسک افزود: «در جوامع مدرن، بشر بیشتر با مفهوم "ریسک" (حاصل‌ضرب مخاطره، آسیب‌پذیری و در معرضیت) سر و کار دارد تا صرفاً مخاطره. ریسک برخلاف مخاطره، قابل اندازه‌گیری و مدیریت است.»
زارع با ذکر نمونه‌هایی از اخبار منتشرشده در سال ۱۴۰۵ (مانند شایعات پیرامون ارتباط میان تحولات نظامی، افزایش بارندگی‌ها و احیای دریاچه ارومیه)، هشدار داد که انتشار گزاره‌های شبه‌علمی باعث ایجاد توهم حل بحران می‌شود. زارع همچنین به پوشش متضاد و سیستماتیک رسانه‌های مختلف در جریان زلزله‌های مرزی اشاره کرد و افزود اگر پدافند مدنی مناسبی در برابر نقش منفی رسانه‌ها وجود نداشته باشد، بحران‌ها با اضطراب و رفتارهای خطرناک آبشاری همراه خواهند شد.