گذار از مأموریت‌های سنتی دولتی به مدل مشارکتی

ثبت مشاهدات موثقی از یوز ماده «هلیا» و توله‌هایش در تابستان ۱۴۰۱ اثبات کرد که محدوده یوزکنام یک کریدور ساده حرکتی نیست، بلکه یک زیستگاه کلیدی پایدار است. امنیت حاکم بر این عرصه خصوصی سبب شده تا بر اساس سرشماری سال ۱۴۰۴، جمعیت پستانداران سم‌دار (شامل ۳۲۱ قوچ و میش و ۱۰۷ آهو) به ۴۲۸ فرد برسد و زنجیره غذایی یوز تضمین شود. با این حال، مدیریت این عرصه وسیع تنها با ۹ نیروی بدون سلاح و فاقد وثیقه ضابط قضایی اداره می‌شود که سهم هر قرقبان صیانت از ۵۰ هزار هکتار است. سرپرست این نیروها «احمد عجمی»، رئیس سابق پارک ملی توران، راهبرد اصلی منطقه را گشت‌زنی مستمر جهت دور کردن متخلفان با رد لاستیک خودرو و تکیه بر تعامل و گفت‌وگو با بومیان برای ترغیب شکارچیان به زمین گذاشتن تفنگ قرار داده است؛ روشی که مانع از اصطکاک‌های خونین سنتی میان حیات‌وحش و جامعه محلی می‌شود.

برخلاف قرق‌های اختصاصی مصوب سال ۱۳۹۵ که منطق اقتصادی و درآمدزایی آن‌ها مستقیماً به واگذاری پروانه‌های شکار تجاری به سرمایه‌گذاران حقیقی وابسته است، یوزکنام مدل مالی کاملاً متفاوتی دارد. منابع مالی این منطقه بر پایه اقتصاد گردشگری و جلب مشارکت صنایع پایه‌گذاری شده است. یکی از چالش‌های بزرگ این زیستگاه، حضور انبوه معادن کوچکی است که با وجود آورده اقتصادی ناچیز، سیمای اراضی را تخریب کرده و پس از برداشت رها می‌شوند. مدیران یوزکنام معتقدند سوق دادن این بنگاه‌ها به سمت پرداخت هزینه‌های پایدار سرزمینی در قالب مسئولیت اجتماعی، کلید دوام منطقه است. همچنین حامد ابوالقاسمی، مدیر این مجموعه تأکید دارد که ورود بخش خصوصی هرگز نباید به معنای کاهش تکالیف حاکمیتی دولت در هسته مرکزی پارک ملی توران قلمداد شود، بلکه این اقدام صرفاً پیونددهنده زنجیره حفاظتی است.