سقوط تراز آب خزر به کمترین میزان در ۲۰۰ سال گذشته

بر اساس آمار رسمی، روند کاهش تراز آب دریای خزر در سال‌های اخیر به بیش از ۲۰ سانتی‌متر در سال رسیده است و کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که تا سال ۲۰۵۰ میلادی، نزدیک به ۹۰ درصد از زیستگاه‌های ساحلی کیفیت اکولوژیک خود را به طور کامل از دست خواهند داد. این تهدید اقلیمی بیشترین آسیب را به دو تالاب بین‌المللی میانکاله و انزلی وارد می‌کند. تالاب انزلی به دلیل تغذیه از ارتفاعات البرز و اجرای طرح جامع لایروبی مصب‌ها، پایداری بهتری دارد؛ اما تالاب میانکاله وابستگی شدیدی به دریای خزر داشته و با توجه به افت تراز دریا، حتی طرح‌های انتقال آب نیز برای زنده نگه داشتن آن با چالش‌های ساختاری و اجرایی سنگینی مواجه خواهند بود.

یکی دیگر از نشانه‌های بحران در اکوسیستم خزر، مرگ‌ومیر گسترده و پیاپی تنها پستاندار این دریا یعنی فوک خزری است که لاشه‌های فراوان آن‌ها در سواحل قزاقستان، روسیه و ایران کشف می‌شود. اگرچه با آموزش جوامع صیادی و محلی ایران، تقابل عینی انسان با این گونه متوقف شده و لاشه‌های یافت‌شده در ایران عمدتاً توسط جریان‌های دریایی از شمال به جنوب می‌آیند، اما بررسی‌های بین‌المللی دلایل عمیق‌تری را آشکار کرده است. شیوع بیماری‌هایی نظیر دیستمپر و آنفولانزا در مناطق شمالی خزر تایید شده است؛ اما گمانه‌زنی اصلی کارشناسان بر این است که کاهش شدید جمعیت ماهيان کیلكا به عنوان منبع غذایی اصلی، سبب تضعیف سیستم ایمنی فوک‌ها و در نتیجه مرگ دستهجمعی آن‌ها شده است. مهار این بحران‌ها نیازمند یک اراده و همگرایی جدی بین هر ۵ کشور ساحلی است.