بحران معیشتی و حذف گردشگری روستایی

گردشگری روستایی و داخلی در کشور به دلیل شرایط حاکم اقتصادی و کاهش توان مالی مردم با کاهش شدیدی مواجه شده است. این حوزه ماهیتی کاملاً فصلی دارد، به طوری که در برخی روستاها فقط یک تا سه ماه از سال رونق دارد و فعالان آن با مفهوم تاب‌آوری فصلی سازگار شده‌اند. با این حال، عمق بحران فعلی فراتر از سازگاری‌های سنتی است؛ چنان‌که آمارها نشان می‌دهد تعداد تورهای اجرا شده به مقصد روستاهای گردشگری در غرب کشور در بهار امسال، تنها حدود ۱۰ درصد سال‌های گذشته بوده است. برخلاف گردشگری شهری در مقاصدی مثل شمال، شیراز یا کاشان، سفر به روستا کاملاً هدفمند و برنامه‌ریزی‌شده است و مستقیماً تحت تأثیر افزایش چشمگیر هزینه تمام‌شده تورها قرار دارد.

فلسفه بوم‌گردی از ابتدا ارائه اقامت ارزان‌قیمت یا کپی‌برداری از هتل‌های شهری نبوده، بلکه ارائه تجربه زیست‌بوم، معماری سنتی، غذای محلی و پیوند با جامعه میزبان هدف اصلی آن است. اما افزایش استقبال اولیه و به دنبال آن بالا رفتن هزینه‌های نگهداری و اداره این واحدها، قیمت اقامتگاه‌های بوم‌گردی را افزایش داده و تعادل میان عرضه و تقاضا را مخدوش کرده است. از سوی دیگر، عناوینی چون ثبت جهانی روستاها اگرچه ظرفیت تبلیغاتی بین‌المللی بالایی دارند، اما به دلیل وضعیت نامطلوب گردشگری ورودی و عدم تمایل یا امکان سفر خارجی‌ها به ایران، اثرگذاری محدودی دارند. در عرصه داخلی نیز این عناوین صرفاً تحرکی کوچک و ناپایدار ایجاد می‌کنند و بدون برنامه‌ریزی مستمر، قادر به رونق پایدار اقتصاد روستا نیستند.