دست بیمارستانها در جیب بیماران
جهش ارز، بدهی بیمهها و کمبود نقدینگی، تأمین تجهیزات پزشکی را مختل کرده
بحران مالی در زنجیره تأمین تجهیزات پزشکی به جایی رسیده که برخی بیمارستانها از بیماران میخواهند وسایل موردنیاز درمانشان را شخصاً تهیه کنند. خانوادهها در شرایط اضطرار ناچارند هزینههایی سنگین بپردازند؛ بیآنکه فرصت کافی برای اطمینان از کیفیت و اصالت کالا داشته باشند. بخشهایی از گزارش روزنامه جهان صنعت را در اینباره میخوانید.
بحران ارزی و کاهش ارزش پول ملی، بیمارستانها و شرکتهای تأمینکننده تجهیزات پزشکی را با مشکلات جدی روبهرو کرده است. افزایش چندبرابری قیمت تجهیزات، در کنار تأخیر بیمهها در پرداخت مطالبات و محدودیت منابع مالی بیمارستانها، توان خرید و تأمین کالا را کاهش داده است. در نتیجه، برخی مراکز درمانی از بیماران و همراهانشان میخواهند ملزومات موردنیاز را از خارج بیمارستان تهیه کنند.
علیرضا چیذری، رئیس هیاتمدیره انجمن صنفی تجهیزات پزشکی و دارویی، میگوید تغییر نرخ ارز از ۴۲۰۰ تومان به ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان و سپس افزایش آن در بازارهای مبادلهای و آزاد، سرمایه موردنیاز بیمارستانها و شرکتهای تأمینکننده را بهشدت کاهش داده است. شرکتها نیز که پیشتر امکان فروش اعتباری به بیمارستانها را داشتند، اکنون برای خرید مواد اولیه و واردات کالا با کمبود نقدینگی مواجهاند.
تهیه شخصی تجهیزات از سوی بیمار، خطرهایی جدی دارد؛ از جمله نامشخصبودن اصالت کالا، تاریخ مصرف، ضمانت و پوشش بیمهای. خانوادهای که در وضعیت اضطراری به دنبال درمان عزیز خود است، معمولاً فرصت بررسی قیمت و کیفیت محصولات را ندارد. به گفته چیذری، اعتبار ۸۰ هزار میلیارد تومانی طرح سلامت تجهیزات پزشکی نیز متناسب با افزایش چندبرابری قیمتها رشد نکرده است.
مطالبات پرداختنشده و فرسایش سرمایه
بدهی بیمارستانهای دولتی به شرکتهای تجهیزات پزشکی و تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات، مشکل را تشدید کرده است. شرکتها کالا را با قیمت روز تحویل میدهند، اما ماهها بعد پول خود را دریافت میکنند؛ زمانی که ارزش آن پول دیگر برای خرید مجدد همان کالا کافی نیست. به این ترتیب، سرمایه شرکتها تحلیل میرود و توان ادامه تأمین تجهیزات کاهش مییابد.
دانشگاههای علوم پزشکی نیز با بودجههای محدود و بدهیهای انباشته روبهرو هستند. مدیران بیمارستانها ناچارند میان پرداخت حقوق پزشکان و بدهی شرکتهای تأمینکننده اولویتبندی کنند. چیذری میگوید ریشه مشکل را نباید صرفاً در تغییر مدیران جستوجو کرد؛ بیثباتی ارزش پول و ناتوانی منابع مالی در همراهی با افزایش هزینهها عامل اصلی است.
از سوی دیگر، خارجشدن برخی تجهیزات و خدمات از فهرست پوشش بیمهای، فشار بیشتری بر بیماران وارد میکند. در حالی که افزایش قیمت دارو و تجهیزات باید با اصلاح پوشش بیمه همراه باشد، در عمل بخشی از هزینهها مستقیماً به مردم منتقل میشود.
تولید داخلی بدون رقابت
افزایش هزینه واردات، مواد اولیه، انرژی، حملونقل و دستمزد، تولیدکنندگان داخلی تجهیزات پزشکی را نیز تحت فشار قرار داده است. به گفته چیذری، بسیاری از قطعات و مواد موردنیاز تولید داخل همچنان وارداتیاند و محدودکردن واردات لزوماً به تقویت تولید داخلی منجر نمیشود.
او هشدار میدهد که ممنوعیت واردات و حذف رقابت میتواند همان تجربه صنعت خودرو را در تجهیزات پزشکی تکرار کند: کاهش انگیزه برای ارتقای کیفیت و فناوری و افزایش قیمت محصولات. حمایت از تولید داخلی، به باور او، باید از مسیر تسهیلات، کاهش تعرفه مواد اولیه و امتیازهای هدفمند در مناقصهها انجام شود، نه بستن راه واردات.
کمبود قطعات و قطع پشتیبانی برخی شرکتهای خارجی نیز باعث ازکارافتادن شماری از دستگاههای بیمارستانی شده است. هرچند برای تعیین تعداد دقیق این تجهیزات باید از وزارت بهداشت آمار گرفت، گزارشهای مربوط به توقف فعالیت دستگاهها بهدلیل نبود قطعه و خدمات پشتیبانی قابل بررسی است.
در نهایت، بحران تأمین تجهیزات پزشکی از کمبود نقدینگی و بیثباتی ارزی آغاز میشود، اما پیامد آن در اتاق بیمارستان و زندگی خانوادهها آشکار میشود؛ جایی که بیمار بهجای تمرکز بر درمان، باید نگران پیدا کردن و پرداخت هزینه وسایل موردنیازش باشد.