قلمرو رفاه

سیاست از مردم آغاز می‌شود

کتاب «بیگانه‌ای در کاخ سفید» روایت برنی سندرز از مسیری است که کنشگری اجتماعی را به سیاست انتخاباتی پیوند می‌زند و صدای مطالبات فرودستان را به کنگره می‌رساند

26 آبان 1405 - 08:00 | مرور فرهنگ
سیاست از مردم آغاز می‌شود
پیام عابدی
پیام عابدی روزنامه نگار
تنظیم نمایش متن

به تازگی کتاب «بیگانه‌ای در کاخ سفید؛ زندگی‌نامه سیاسی برنی سندرز در گفت‌وگو با هاک گاتمن» با ترجمه «حیدر نصیرنژاد» از سوی نشر «افکار» عرضه شده است. این کتاب، سند فکری و تجربی یکی از جریان‌سازترین چهره‌های عدالت‌خواه معاصر غرب است. بیگانه‌ای در کاخ سفید که در نسخه‌ی نخست خود با عنوان «بیگانه‌ای در مجلس» منتشر شد و در ادامه تا مبارزات ریاست‌جمهوری امتداد یافت، گزارشی از «بازتعریف سیاست بر پایه نیازهای ملموس فرودستان» به شمار می‌رود. سندرز در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه یک کنشگر پایبند به «حقوق عمومی» می‌تواند بدون وابستگی به حامیان مالی پرنفوذ، ساختار دوحزبی مستقر را به چالش بکشد. 

انزجار از نمایش‌های انتخاباتی

آغاز مسیر سیاسی سندرز بیش از آن‌که در دالان‌های بسته احزاب سنتی شکل بگیرد، در بستر مبارزات خیابانی و مطالبات جنبش حقوق مدنی دهه ۱۹۶۰ در دانشگاه شیکاگو ریشه دواند. حضور فعال در اعتراض‌های ضدتبعیض نژادی، ایستادگی در برابر تجاوز نظامی به ویتنام و همراهی مستمر با اعتصابات اتحادیه‌های کارگری، ارکان تفکر او را در دوران جوانی سامان دادند. او از همان سال‌های ابتدایی دریافت که سیاست رسمی دچار ابتذال نمایشی شده و تصمیم‌گیری شهروندان به جای خردورزی، برنامه اجتماعی و مطالبات ساختاری، به جذابیت‌های سطحی و نیش و کنایه‌های رسانه‌ای گره خورده است. 

گریز از سازوکارهای مسلط تبلیغاتی و اجتناب از تبدیل میدان عمومی به ابزاری برای فریب افکار عمومی، جهت‌گیری راهبردی سندرز را از چهره‌های متعارف احزاب دموکرات و جمهوری‌خواه متمایز کرد. پیوند زدن نیروی برخاسته از بطن جامعه به سازوکارهای توزیع قدرت، ایده‌ی مرکزی او برای تغییر موازنه به نفع اقشار کم‌درآمد و جوانان به حاشیه‌رانده‌شده بود. از این منظر، صندوق رأی پایانی بر کنشگری مدنی تلقی نمی‌شود. از این دریچه، صندوق رأی ابزاری قانونی برای نمایندگی کارگرانی محسوب می‌شد که برای دهه‌ها در محاسبات نظام سیاسی واشنگتن نادیده گرفته شده بودند. 

آزمون سوسیالیسم شهری در عمل

نقطه‌ی عطف حیات اجرایی سندرز در سال ۱۹۸۱ رقم خورد؛ زمانی که او در رقابتی بسیار فشرده، شهرداری «برلینگتون»، بزرگ‌ترین شهر ایالت «ورمانت» را در جایگاه چهره‌ای مستقل تصاحب کرد. این رخداد سرآغاز آزمونی تاریخی برای اثبات کارآمدی مدیریت چپ‌گرای ترقی‌خواه در اداره یک بستر شهری با جمعیتی نزدیک به ۴۰ هزار نفر بود. او نشان داد که ارتقای زیست اجتماعی نیازمند تجدیدنظر بنیادین در اولویت‌های بودجه‌ای و بازگرداندن منابع شهری به نفع خدمات عمومی، توسعه مسکن در دسترس و ایجاد رفاه فراگیر است. 

دوران شهرداری هشت‌ساله در برلینگتون، فضای بسته دوقطبی را در سطح محلی در هم شکست و الگویی ملموس از مشارکت شهروندی را پدید آورد. موفقیت اجرایی سندرز در بهبود زیرساخت‌ها بدون تحمیل فشارهای معیشتی سنگین بر طبقات پایین، پایگاه اجتماعی استواری برای جنبش مستقل ورمانت خلق کرد. این پیروزی‌ها نشان داد که باورهای سوسیال‌دموکراتیک در عمل قابلیت تحقق دارند و با ایستادگی در برابر منافع لابی‌های مستغلات و شرکت‌های بزرگ، می‌توان اعتماد توده‌ها را به نهادهای عمومی بازگرداند. 

رویارویی با انحصار ثروت و قدرت

رسیدن به کرسی مجلس نمایندگان در دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی، ورود یک صدای نامتعارف به ساختاری بود که دهه‌ها تحت تسلط قواعد بازی حزبی قرار داشت. کارزارهای انتخاباتی سندرز از اساس میدانی نابرابر را به نمایش می‌گذاشتند؛ به‌ویژه در شرایطی که رقبای وابسته به نظام حزبی از پشتوانه نامحدود شرکت‌ها و حامیان فوق‌ثروتمند بهره می‌بردند، او تنها بر حمایت‌های خرد مردمی متکی بود. او با رد شیوه‌های متداول مدیریت پیام و اتاق‌های فکر «بازاریابی سیاسی»، شیوه‌ی ارتباط مستقیم و گفت‌وگو درباره‌ی مسائل حیاتی را برگزید. 

این تقابل ساختاری در رقابت‌های انتخاباتی سال ۱۹۹۶ به اوج خود رسید؛ جایی که چهره‌های ارشد جمهوری‌خواه مبالغ هنگفتی را برای شکست دادن این نماینده‌ی مستقل به ایالت ورمانت سرازیر کردند. سندرز در برابر این هجمه سازمان‌یافته، به‌جای تکیه بر پیام‌های کوتاه تبلیغاتی یا نظرسنجی‌های سفارشی، با مردم درباره‌ی توزیع نابرابر ثروت و سیاست‌های اقتصادی انحصارطلبانه سخن گفت. پیروزی قاطع او در چنین کارزارهایی اثبات کرد که پیوند ارگانیک با جامعه و شفافیت در طرح مطالبات معیشتی، ابزاری کارآمد در برابر پول‌پاشی‌های سیاسی است. 

بازخوانی اولویت‌های بودجه‌ای

حضور سندرز در ساختمان کنگره همواره با ستیز آشکار علیه اولویت‌های نظامی‌گرایانه و کاهش هزینه‌های رفاهی همراه بود. او با شجاعت در برابر افزایش مداوم بودجه‌های دفاعی و هزینه‌کرد میلیاردها دلار برای عملیات نظامی و اطلاعاتی موضع گرفت و تخصیص این منابع را غارت سرمایه‌های مردم خواند. از نگاه سندرز، جامعه‌ای که میلیون‌ها شهروند آن فاقد تامین اجتماعی مطمئن و بیمه سلامت همگانی هستند، نباید منابع مالی ملی را در مسیر فربه‌تر کردن صنایع جنگ‌افزارسازی بسوزاند. 

این ایستادگی در تالارهای قانون‌گذاری، سندرز را به صدایی متمایز تبدیل کرد که بی‌عدالتی بودجه‌ای را به‌شکل مستقیم به معیشت کارگران پیوند می‌زد. او شجاعانه استدلال می‌کرد که امنیت واقعی هر کشوری در شمار موشک‌ها نیست و باید آن را در دسترسی برابر کودکان به آموزش باکیفیت و ایمنی کارگران در کارگاه‌ها بنیان گذاشت. دفاع سرسختانه سندرز از برنامه‌های بهداشت عمومی و حقوق بازنشستگی در فضایی که سیاست‌گذاران هر دو حزب به دنبال انقباض خدمات عمومی بودند، او را به چهره‌ای سازش‌ناپذیر بدل ساخت. 

مانیفست مقاومت مدنی

کتاب در بستر بازخوانی رویدادها، متنی فراتر از یک خودزندگی‌نامه فردی ارائه می‌دهد و به نقشه‌راهی برای پیکارهای اجتماعی نوین در سراسر جهان بدل می‌شود. «هاک گاتمن» با پیشبرد ماهرانه گفت‌وگوها توانسته عمق وفاداری سندرز به مبانی «عدالت توزیعی» و «اراده‌ی جمعی» را به شکلی متوازن بازتاب دهد. این اثر بدون سقوط در دام قهرمان‌سازی‌های رایج و کیش شخصیت، نشان می‌دهد که دستاوردهای سیاسی همواره محصول همبستگی کارگران، جوانان و نیروهای مستقل داوطلب هستند. 

حیدر نصیرنژاد با ترجمه‌ای سنجیده و وفادار به لحن انتقادی اثر، اثری الهام‌بخش را در اختیار مخاطبان فارسی‌زبان و علاقه‌مندان به اقتصاد سیاسی قرار داده است. «بیگانه‌ای در کاخ سفید» یادآوری می‌کند که دستیابی به دموکراسی بدون برابری اقتصادی سرابی بیش نیست و تغییرات ساختاری تنها با سازماندهی از پایین حاصل می‌شوند. برای خوانندگانی که روند زوال رفاه عمومی و سلطه‌ی منافع پولی بر حکمرانی معاصر را دنبال می‌کنند، این متن پیشنهادی جدی برای مقاومت مدنی و بازسازی امید اجتماعی است.