خانه؛ صحنه زن‌کشی
در دو ماه، ۲۸ پرونده زن‌کشی با ۳۸ قربانی زن و کودک در رسانه‌ها منتشر شد؛ در بسیاری از پرونده‌ها، رد خشونت خانگی، کنترل‌گری و محدودکردن حق انتخاب زنان دیده می‌شود
بررسی روزنامه شرق از پرونده‌های منتشرشده زن‌کشی در شهریور و مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد دست‌کم ۳۸ زن و کودک در ۲۸ پرونده جان باخته‌اند؛ ۱۳ نفر از قربانیان زیر ۱۸ سال بوده‌اند. در بیشتر موارد، قاتل از اعضای مرد خانواده بوده است. این آمار تنها پرونده‌هایی را در بر می‌گیرد که در رسانه‌ها بازتاب یافته‌اند و تصویر کاملی از ابعاد خشونت خانگی در کشور ارائه نمی‌کند. خلاصه‌ای از این گزارش که هفته‌گذشته منتشر شد، می‌خوانید.
خشونتی که پیش از قتل آغاز شده بود
از ۲۸ پرونده منتشرشده، هشت مورد در شهریور و ۲۰ مورد در مهر رخ داده است. در بسیاری از آن‌ها، همسر، همسر سابق یا یکی دیگر از مردان خانواده عامل قتل بوده است. در چهار پرونده، قتل پس از درخواست طلاق یا جدایی گزارش شده و در پنج پرونده نیز به اختلاف خانوادگی یا سابقه خشونت اشاره شده است. در برخی موارد، کنترل‌گری و تحمیل خواسته‌های مردانه آشکار است؛ از جمله قتل زنی به‌دلیل آنچه «قصور در خانه‌داری» خوانده شده و قتل زنی دیگر به‌دلیل صحبت با مردی غریبه.
در کرمانشاه، پدری دختر ۱۶ساله خود را که با ازدواج اجباری مخالفت کرده بود، در خواب با شلیک گلوله کشت. این دختر پیش‌تر نیز به اجبار از ادامه تحصیل بازمانده بود. بااین‌حال، در حدود نیمی از پرونده‌ها علت قتل در گزارش‌های منتشرشده مشخص نشده است.
کودکان؛ قربانیان خاموش
در هشت پرونده، کودکان همراه مادر یا در جریان همان حمله کشته شده‌اند. از جمله در تبریز، زنی همراه دو فرزندش به دست همسرش جان باخت و در دهلران، مردی همسر دوم خود و سه کودک را کشت و سپس خودکشی کرد. در پرونده‌های دیگر نیز کودکان خردسال به دست پدر یا دیگر اعضای خانواده کشته شده‌اند.
شیوه برخی قتل‌ها نیز از شدت خشونت حکایت دارد؛ از خفه‌کردن و ضرب‌وجرح تا سوزاندن قربانیان. در سه پرونده، نشانه‌هایی از تلاش برای پنهان‌کردن جنایت یا صحنه‌سازی با هدف جلوه‌دادن مرگ به‌عنوان حادثه یا خودکشی گزارش شده است.
ضرورت حمایت پیش از وقوع فاجعه
کارشناسان اجتماعی هشدار می‌دهند که در بسیاری از این پرونده‌ها، خشونت خانگی مدت‌ها پیش از قتل آغاز شده و نشانه‌های آن قابل مشاهده بوده است. از این رو، واکنش به‌موقع اطرافیان و مداخله نهادهایی مانند قوه قضائیه، سازمان بهزیستی و معاونت امور زنان اهمیت دارد.
بااین‌حال، پیشگیری نمی‌تواند تنها بر هوشیاری خانواده و اطرافیان متکی باشد. حمایت مؤثر از زنانی که در معرض خشونت‌اند، دسترسی به سازوکارهای امن گزارش‌دهی و مداخله، و تصویب و اجرای قوانین حمایتی ضروری است. سرنوشت لایحه تأمین امنیت زنان نیز همچنان از موضوعات حل‌نشده در مسیر ایجاد حمایت قانونی مؤثر به شمار می‌رود.
این ۲۸ پرونده، تمام واقعیت زن‌کشی در ایران نیست؛ تنها بخش ثبت‌شده‌ای از خشونتی است که گاه پیش از آنکه به قتل برسد، بارها در خانه رخ داده و دیده یا شنیده نشده است.