پدیده نوظهور بلاگرهای نسخه نویس

رشد روزافزون تبلیغات کالاهای سلامت‌محور و مشاوره‌های درمانی بی‌پایه توسط اینفلوئنسرها، نظام سلامت عمومی را با بازاری بی‌ضابطه و پرخطر مواجه کرده است. در این فضا، اقلامی نظیر داروهای لاغری، ترک اعتیاد و ترکیبات زیبایی با اتکا به شمار بازدیدها و بدون داشتن تخصص بالینی به کاربران عرضه می‌شوند. در حالی که سازمان غذا و دارو بر ممنوعیت مطلق تبلیغات عمومی دارو تأکید دارد، کارشناسان نسبت به شکل‌گیری پدیده «همه‌گیری اطلاعاتی» (Infodemic) و پیامدهای ناگواری چون قطع خودسرانه داروها و آسیب‌های جانی هشدار می‌دهند.

بر اساس ضوابط وزارت بهداشت و سازمان نظام پزشکی، هرگونه تبلیغ مستقیم داروها و فرآورده‌های درمانی برای مصرف‌کننده نهایی ممنوع است. مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، با تأکید بر لزوم قانون‌مداری شرکتهای دارویی، اعلام کرد که معرفی محصولات صرفاً باید در چارچوب علمی و برای جامعه پزشکی انجام شود. وی همچنین از شناسایی و مسدودسازی هزاران صفحه متخلف در فضای مجازی خبر داد. با وجود این نظارت‌ها، الگوریتم پلتفرم‌هایی چون اینستاگرام با پیشنهاد دادن محتواهای مشابه تجاری، کاربران را در سیلابی از اطلاعات نادرست پزشکی غرق می‌کند. طبق اظهارات دکتر نسیم صادقی، پژوهشگر سلامت، مشکل اصلی زمانی رخ می‌دهد که محبوبیت بلاگرها با صلاحیت علمی اشتباه گرفته شود؛ زیرا تجربه شخصی یا تعداد دنبال‌کننده‌های یک فرد هرگز نمی‌تواند جایگزین کارآزمایی‌های بالینی و راهنماهای معتبر درمانی گردد.

انتشار توصیه‌های پزشکی غیرعلمی در فضای مجازی صرفاً یک چالش رسانه‌ای نیست، بلکه تهدیدی جدی برای سلامت عمومی به شمار می‌رود. این عارضه که سازمان جهانی بهداشت آن را «همهگیری اطلاعاتی» (Infodemic) می‌نامد، منجر به رفتارهای پرخطر، سردرگمی جامعه و انتخاب درمان‌های ناکارآمد به‌ویژه در حوزه‌های حساسی مانند درمان اعتیاد و اختلالات روانی می‌شود. در ایران، قانون مصوب سال ۱۳۹۷ صراحتاً ارائه اطلاعات خلاف واقع در حوزه سلامت را ممنوع کرده است؛ اما سرعت بالای تولید محتوا در پلتفرم‌های خارجی اجرای مؤثر و پیشگیرانه این قوانین را با کندی مواجه می‌سازد. برای برون‌رفت از این وضعیت، پلتفرم‌ها باید سازوکارهای هوشمندی برای شناسایی محتوای پرخطر مستقر کنند. همچنین پزشکان و متخصصان متعهد باید با ورود فعالانه به رسانه‌های اجتماعی و تولید محتوای مستند، فضای خالی شبکه را پوشش داده و به ارتقای سواد سلامت جامعه کمک کنند.