مدرسه‌سازی کافی نیست
نیکوکاران آموزشی باید به‌جای تمرکز صرف بر ساخت مدرسه، توانمندسازی معلمان و کیفیت آموزش را در اولویت قرار دهند
هزاران مدرسه خیرساز در کشور ساخته شده‌اند، اما بنا بر آمارهای غیررسمی، چند هزار مورد از آنها معلم و دانش‌آموز ندارند. در همایش «از باغچه اطفال تا مدرسه معلمان»، سخنرانان تأکید کردند که گسترش ساختمان‌های آموزشی بدون تأمین نیروی انسانی توانمند و بهبود کیفیت تدریس، لزوماً به عدالت آموزشی منجر نمی‌شود. گزارشی از روزنامه پیام ما در این‌باره می‌خوانید.
در این همایش که نهم آبان برگزار شد، محمود مهرمحمدی، بنیان‌گذار مدرسه معلمی «الف‌ب»، خواستار تغییر رویکرد نیکوکاری آموزشی از مدرسه‌سازی صرف به توانمندسازی معلمان شد. او گفت مدرسه فقط یک ساختمان نیست، بلکه باید فضایی برای یادگیری، رشد و پرورش توانایی‌های دانش‌آموزان باشد. به گفته او، معلمان توانمند می‌توانند سرمایه‌گذاری‌های دولتی و مردمی در ساخت مدارس را به نتیجه برسانند.
مهرمحمدی با اشاره به فعالیت مدرسه الف‌ب در آموزش معلمان، توضیح داد که این مجموعه بر آموزش مهارت‌های حرفه‌ای، تقویت ویژگی‌های شخصیتی و تربیتی معلمان و به‌کارگیری آموخته‌ها در کلاس درس تمرکز دارد. او در عین حال تأکید کرد که بحران معیشت معلمان مستقیماً بر کیفیت کار آموزشی اثر می‌گذارد، اما حل این بحران به سیاست‌گذاری و اقدام نهادهای مسئول نیاز دارد و از توان یک مؤسسه مدنی خارج است.
دانایی فراتر از سواد
محمد بهشتی، عضو پیوسته فرهنگستان هنر، در این نشست میان دانایی و سواد تفاوت قائل شد و گفت دانایی حاصل تعامل تاریخی انسان با محیط و تجربه زیسته جوامع است. به باور او، آموزش زمانی ماندگار و مؤثر خواهد بود که با شرایط بومی و فرهنگی جامعه پیوند بخورد. او هشدار داد که انتقال دانش بدون شناخت محیط و نیازهای محلی ممکن است به نتایج نامناسب منجر شود.
بهشتی همچنین با اشاره به تجربه تاریخی ایرانیان در مواجهه با بحران‌ها، گفت جامعه ایران در گذشته برای زیستن در شرایط بی‌ثبات آمادگی بیشتری داشت، اما در دهه‌های اخیر بخشی از این ظرفیت و مهارت‌های سازگاری کمرنگ شده است.
بحران کیفیت آموزش
صادق کشاورزیان، مدیرعامل مدرسه الف‌ب، با اشاره به تجربه فعالیت در مناطق محروم گفت مواجهه با وضعیت آموزشی کودکان حاشیه‌نشین او را به تأسیس این مجموعه سوق داد. او مدعی شد میانگین معدل دانش‌آموزان در ایران حدود ۱۰ است و نزدیک به ۴۰ درصد دانش‌آموزان دوره ابتدایی در مهارت‌های پایه خواندن، نوشتن و حساب‌کردن مشکل دارند.
به گفته او، مدرسه الف‌ب سالانه با حدود ۵۰۰ معلم کار می‌کند که هرکدام دست‌کم با ۲۰ دانش‌آموز در ارتباط‌اند؛ بنابراین فعالیت این مجموعه به‌طور غیرمستقیم بر آموزش حدود ۱۰ هزار کودک اثر می‌گذارد. این مدرسه همچنین دوره‌هایی برای ارتقای مهارت معلمان در سطوح مختلف برگزار می‌کند.
در بخش دیگری از همایش، حاضران به تجاری‌شدن آموزش و فاصله‌گرفتن آن از اصل آموزش رایگان اشاره کردند. سخنرانان تأکید داشتند که نیکوکاری آموزشی باید در کنار ساخت مدارس، به کیفیت تدریس، تربیت معلم و دسترسی برابر کودکان به آموزش باکیفیت توجه کند.
جمع‌بندی نشست این بود که عدالت آموزشی با افزایش تعداد ساختمان‌های مدرسه محقق نمی‌شود. تأمین معیشت معلمان، تربیت نیروی آموزشی متناسب با نیازهای مناطق مختلف و سرمایه‌گذاری بر کیفیت یادگیری، حلقه‌های ضروری این مسیرند.