فرزندآوری زیر بار گرانی
مشوق‌های دولتی در برابر ناامنی اقتصادی و نگرانی از آینده فرزندان کارساز نیستند
کاهش تمایل زوج‌های ایرانی به فرزندآوری، در کنار افزایش نگرانی‌ها درباره آینده جمعیت کشور، بار دیگر ناکارآمدی سیاست‌های تشویقی را به مسئله‌ای جدی تبدیل کرده است. کارشناسان می‌گویند تا زمانی که مشکلات معیشتی، مسکن و اشتغال حل نشود، نمی‌توان با تبلیغات و وعده‌های مالی خانواده‌ها را به داشتن فرزند بیشتر ترغیب کرد. بخش‌هایی از گزارش روزنامه جهان صنعت را دراین‌باره می‌خوانید.
فرزندآوری در محاصره نااطمینانی
امان‌الله قرایی‌مقدم، جامعه‌شناس، کاهش باروری در ایران را حاصل مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و اجتماعی می‌داند. به گفته او، علاوه بر کاهش ازدواج، زوج‌های جوان بیش از گذشته درباره تصمیم به فرزندآوری محتاط شده‌اند. نگرانی از تأمین مسکن، اشتغال، درآمد و هزینه‌های آموزش و درمان کودکان، باعث شده است خانواده‌ها آینده اقتصادی خود را پیش از تصمیم به داشتن فرزند در نظر بگیرند.
در همین حال، انتشار ویدئویی درباره تولد ۵۱ نوزاد در یک بیمارستان از ابتدای سال تا پایان شهریور، که بنا بر ادعای منتشرکننده فقط ۱۷ نفر از آنان ایرانی بوده‌اند، بحث تغییر ترکیب جمعیتی را دوباره مطرح کرده است. بااین‌حال، این آمار موردی به‌تنهایی نمی‌تواند تصویری معتبر از وضعیت تولدها در کل کشور ارائه دهد.
شکست مشوق‌های مالی
به گفته قرایی‌مقدم، پرداخت مشوق برای فرزند سوم یا بیشتر، بدون حل مشکلات اساسی زندگی، نمی‌تواند تغییر چشمگیری در تصمیم خانواده‌ها ایجاد کند. جوانان می‌خواهند بدانند فرزندشان در چه شرایطی بزرگ خواهد شد و آیا امکان تأمین نیازهای اولیه او را دارند یا نه.
از این منظر، سیاست جمعیتی باید با واقعیت‌های اقتصادی و تغییر نگرش نسل جوان هماهنگ باشد. تبلیغات و توصیه‌های اخلاقی نمی‌توانند جایگزین امنیت شغلی، مسکن قابل‌دسترس و درآمد پایدار شوند.
این جامعه‌شناس در کنار مسئله کاهش باروری، بر اهمیت سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و احساس تعلق تأکید می‌کند. به اعتقاد او، تغییرات جمعیتی باید با توجه به کیفیت روابط اجتماعی و امکان مشارکت افراد در جامعه بررسی شود؛ نه صرفاً بر اساس تعداد تولدها یا پیشینه خانوادگی و محل تولد افراد.
در نهایت، هشدار درباره آینده جمعیت زمانی جدی گرفته می‌شود که سیاستگذاران به نگرانی‌های واقعی خانواده‌ها پاسخ دهند. افزایش تولدها بدون فراهم‌کردن شرایط مناسب برای رشد و پرورش کودکان، به‌تنهایی نمی‌تواند راه‌حل مسئله جمعیت باشد.