قلمرو رفاه

درس‌هایی که برنی سندرز به دموکرات‌ها داد

بسیاری از چپ‌های آمریکایی در سال ۲۰۱۶ باور داشتند که برنی سندرز با پیوستن به کارزار انتخاباتی حزب دموکرات، به آرمان‌های چپ خیانت کرده و امکان ندارد که او «سوسیالیست واقعی» باشد، اما همین کارزارهای انتخاباتی چگونه چپ آمریکا را از فرقه‌گرایی به سیاست توده‌ای رساند؟

24 آبان 1405 - 14:00 | اقتصاد سیاسی
درس‌هایی که برنی سندرز به دموکرات‌ها داد
هاداس تیئِر
هاداس تیئِر کنشگر سیاسی و نویسنده
تنظیم نمایش متن

قلمرو رفاه: مطالبات رفاهی و معیشتی، از بیمه‌ی همگانی گرفته تا تثبیت اجاره‌بها و دستمزد منصفانه، صرفاً به پشتوانه‌ی حقانیت نظری به کرسی نمی‌نشینند. تحقق آن‌ها نیازمند نیروی اجتماعی سازمان‌یافته‌ای است که از چاردیواری محافل بسته بیرون بیاید و در متن واقعیت سیاسی مداخله کند. هاداس تیئر در این روایت که در نشریه‌ی «ژاکوبن» و پیش از پیروزی‌های اخیر حزب دموکرات در انتخابات میان‌دوره‌ای منتشر شده، از دل تجربه‌ی زیسته‌ی خود در دل چپ رادیکال آمریکا نشان می‌دهد که چگونه پس از کارزار ۲۰۱۶ برنی سندرز، گروه‌هایی که حفظ «خلوص ایدئولوژیک» و هویت تشکیلاتی را بهانه‌ی دوری از سیاست توده‌ای قرار دادند در انزوا فرسودند و در مقابل، جریان‌هایی که با انعطاف تاکتیکی از رقابت‌های انتخاباتی برای گره زدن خواسته‌های طبقاتی با نیازهای ملموس مردم استفاده کردند، توانستند چرخه‌ی حاشیه‌نشینی دائمی را بشکنند و گفتمان رفاه را به متن سیاست عمومی بکشانند. درس مهمی که سندرز به جریان چپ آمریکا داد همین بود: سازماندهی جریانی بالنده و فراگیر به نفع فرودستان و ستم‌دیدگان بر هر منفعت تشکیلاتی و حزبی مقدم است.

مترجم: سحر کریمی | ده سال پیش، درست در روزهایی که برنی سندرز به عنوان یک سیاستمدار سوسیالیست پا به میدان رقابت تاریخی‌اش برای نامزدی حزب دموکرات در انتخابات ریاست‌جمهوری گذاشته بود و میلیون‌ها حامی را با خود همراه کرده بود و وعده‌ی «انقلابی سیاسی» می‌داد که بسیار فراتر از یک دوره‌ی انتخاباتی دوام بیاورد، من عضو سازمان انقلابی کوچکی بودم که با نگاهی تحقیرآمیز به او می‌نگریست و سندرز را یک شورشی قلابی می‌‌دانست.

چپ سوسیالیست در سپهر سیاسی آمریکای آن زمان کاملاً در حاشیه قرار داشت. علتش هم فقط این نبود که سوسیالیست‌ها تقریباً هیچ کرسی و منصبی در نهادهای رسمی نداشتند؛ مشکل اصلی اینجا بود که ما سوسیالیست‌ها تشکل داشتیم، اما نمی‌توانستیم ایده‌ها، راهبردها و مطالباتمان را از چاردیواری جلسات کوچک و حلقه‌های مطالعاتی فراتر ببریم. تنها گاهی که جنبش‌های اعتراضی بزرگ به خیابان می‌آمدند، بخت آن را می‌یافتیم تا در گفتمان عمومی کشور نفوذی پیدا کنیم. اما جنبش‌های خیابانی طبیعتاً فراز و فرود دارند و با هر بار فروکش کردنشان، بخش بزرگی از جریان چپ دوباره به درون لاک خود می‌خزید.

برنی سندرز در سال ۲۰۱۶ نشان داد که سوسیالیست‌ها می‌توانند در متن گفتمان جریان اصلی سیاست حضور داشته باشند، بر سیاست‌گذاری‌های کلان اثر بگذارند و این کار را  هم بر پایه‌ی سیاستی طبقاتی پیش ببرند که در سراسر کشور طنین‌انداز شود و با زندگی مردم پیوندی عمیق بیابد. هرچند او نه در انتخابات مقدماتی آن سال پیروز شد و نه در رقابت سال ۲۰۲۰، اما کارزارهای انتخاباتی‌اش سپهر سیاست جریان اصلی آمریکایی و همراه با آن، تشکل‌‌های چپ را از اساس زیر و رو کرد.

آن بخشی از چپ‌ها که با تمام توان به میدان کارزارهای برنی پیوستند و در رأس آن‌ها «سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا» [1] ، هم از نظر شمار اعضا و هم از نظر نفوذ اجتماعی رشدی تصاعدی را تجربه کردند و هم به اندوخته‌ای غنی از تجربه و مهارت سیاسی دست یافتند. در مقابل، آن بخش دیگری که به بهانه‌ی حفظ استقلال از حزب دموکرات و وفاداری به اصول انقلابی سنتی به کارزار او پشت کردند یا درجا زدند یا از هم پاشیدند و در نتیجه، این تشکل سوسیالیست‌های دموکرات و پروژه‌های انتخاباتی بود که در خط مقدم جنبشی رو به ترقی قرار گرفت.

به این ترتیب بود که جریان چپ حول «انقلاب سیاسی» سندرز بازآرایی شد، انقلابی که سیاست انتخاباتی یکی از اجزای مهم راهبردی‌اش برای رقابت بر سر قدرت و برساختن سیاستی توده‌ای بود. امروز و پس از گذشت ده سال، آن انقلاب سیاسی هنوز در حال بالیدن است، درحالی‌که رویکرد فرقه‌های کوچک سوسیالیستی که پیش از سال ۲۰۱۶ بخش عمده‌ی جریان چپ بودند، امروز به حاشیه رفته است. دیگر هیچ‌وقت لازم نیست تا دوباره به مسیر «حاشیه‌نشینی دائمی» بازگردیم.

امروز که سازمان سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا به نیرویی اثرگذار در کشور تبدیل شده و نمایندگان سوسیالیست راه‌یافته به نهادهای انتخابی گام‌هایی ملموس به سود طبقه‌ی کارگر و مزدبگیران برمی‌دارند، مناقشه‌های درون‌گروهی سال ۲۰۱۶ تا حد زیادی پایان یافته است، اما مرور آن مباحث، درس‌های مهمی درباره‌ی دام‌های فرقه‌گرایی به ما می‌دهد؛ رویکردی که هویت سازمانی خود را بالاتر از ساخت بزرگ‌ترین و نیرومندترین جنبش چپ قرار می‌دهد و به جای درک واقعیت‌های متغیر سیاسی، دودستی به اصول خشک و سنتی می‌چسبد.

نقطه‌ی عطف سال ۲۰۱۶

سال ۲۰۱۶ دوران عجیبی برای چپ رادیکال بود. برای کسانی مثل ما که بیرون از مهم‌ترین تحول سیاسی دهه‌های اخیر آمریکا ایستاده بودیم، این‌که بخواهیم برای خیل جوانان پرشور و تازه‌به‌میدان‌آمده توضیح دهیم که «برنی سوسیالیست واقعی نیست»، به هر زبانی هم که بیان می‌شد، ما را در جایگاه آدم‌های ضدحالی قرار می‌داد که فقط بلدند ذوق دیگران را کور کنند.

گروهی که من عضوش بودم، یعنی «سازمان سوسیالیست بین‌المللی [2]»  اصرار داشت که می‌توانیم بدون حمایت از شخص سندرز، با جنبش شکل‌گرفته حول او ارتباط بگیریم؛ مثلاً در گردهمایی‌های او با نشریه‌ی خودمان حضور یابیم یا در فعالیت‌های ترویجی حول مطالباتی مثل «بیمه‌ی درمانی همگانی» مشارکت کنیم، اما اصل استدلال ما در عمل چیزی جز ریختن آب سرد بر شور و اشتیاق مردم نبود.

چپ رادیکال به برخی مواضع سندرز خرده می‌گرفت، اما گناه نابخشودنی‌اش به زعم ما، همکاری با حزب دموکرات بود و این‌که چرا سیاستمداری که دهه‌ها به‌عنوان چهره‌ای مستقل فعالیت کرده، حالا برای نامزدی ریاست‌جمهوری وارد انتخابات مقدماتی حزب دموکرات شده است. منطق پشت این انتقاد کاملاً هم بی‌راه نبود: حزب دموکرات در سیطره‌ی سرمایه‌داران و شرکت‌های بزرگ است و نخبگان حاکم بیش از ۱۵۰ سال است که قدرت سیاسی را در قالب دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه میان خود مبادله می‌کنند.

با این حال، ریشه‌دار بودن نظام دوحزبی در ایالات متحده در مقایسه با دیگر دموکراسی‌های سرمایه‌داری وضعیتی منحصربه‌فرد دارد. به دلیل موانع غیردموکراتیک و قوانین سخت‌گیرانه‌ای که برای ورود به عرصه‌ی انتخابات وضع شده، احزاب مستقل طبقه‌ی کارگر، کشاورزان فقیر و گروه‌های تحت‌ستم، با وجود تمامی مبارزات قهرمانانه‌شان، در تثبیت جایگاه خود یا شکستن انحصار این دو حزب عمدتاً ناکام مانده‌اند. در چنین زمینه‌ای بود که برنی سندرز و تمام کسانی که پس از او پا در جای پایش گذاشتند، تصمیم گرفتند برای کسب کرسی‌های سیاسی، از سازوکار حزب دموکرات و انتخابات مقدماتی گشودهٔ آن بهره ببرند.

سندرز روی این ایده قمار کرد که به‌رغم رهبری محافظه‌کار حزب دموکرات، سیاست‌های سوسیالیستی می‌تواند بدنه‌ی اجتماعی این حزب را جذب کند و جنبشی از درون راه بیاندازد. او به خوبی می‌دانست که فقدان حزب مستقل کارگری و گرفتار ماندن کارگران در چارچوب حزب دموکرات معضل بزرگی است، اما در عین حال واقف بود که محدودیت‌های ساختاری سیاست در آمریکا، بُریدن از این حزب را در کوتاه‌مدت ناممکن می‌سازد. به همین دلیل راهبردش این بود که از مسیر انتخابات درونی حزب دموکرات وارد رقابت ریاست‌جمهوری شود و توده‌های گسترده‌ی مردمی را به میدان بیاورد، اما همزمان استقلال خود را هم حفظ کند و حتی به صراحت در برابر نخبگان و رهبران حزب موضع بگیرد.

بسیاری از نیروهای چپ رادیکال در آن زمان زیر بار این حرف نمی‌رفتند. بروس دیکسون در نشریه‌ی «بلک اَجندا ریپورت» [3] نوشت برنی سندرز «سگ گله‌ای» است که «مأموریت دارد کنشگران و رأی‌دهندگانی را که ممکن است به سوی چپ متمایل شوند و از حزب دموکرات بیرون بزنند، دوباره به درون آغل حزب هدایت کند». هاوی هاوکینز [4] از رهبران حزب سبز که خود بارها از سوی این حزب نامزد انتخابات‌های مختلف شده بود، در آن موقع می‌گفت: «سندرز در حال نقض نخستین اصل سیاست سوسیالیستی، یعنی استقلال طبقاتی است». به گفته‌ی او مواضع سندرز درباره‌ی مسائل مختلف، «در مقایسه با این پرسش اصلی که آیا سیاست او به کنش مستقل طبقه‌ی کارگر کمک می‌کند یا آن‌ها را ذیل منافع تجاری حاکم بر حزب دموکرات نگه می‌دارد، اهمیتی درجه‌دوم دارد».

بر اساس همین خط فکری به نظر می‌آمد که رهبران حزب دموکرات درواقع از چنین کارزارهایی سود می‌برند؛ چرا که این رقابت‌ها رأی‌دهندگان دلسرد و روی‌گردان را دوباره به پای صندوق‌های رأی حزب برمی‌گرداند. نمونه‌ی بارز اثبات این ادعا، «راه رفته» دنیس کوسینیچ [5] بود: سیاستمداری که در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۸ دو بار با شعار مخالفت با جنگ عراق و حمایت از بیمه‌ی درمانی همگانی وارد انتخابات مقدماتی حزب دموکرات شد، هر بار کمتر از چهار درصد آرا را به دست آورد و در نهایت هم پشت سر نامزدهای اصلی حزب، یعنی جان کری و باراک اوباما ایستاد.

چپ رادیکال گمان می‌کرد برنی سندرز هم در سال ۲۰۱۶ به همین سرنوشت دچار می‌شود. در یکی از مقالات نشریه‌ی «سوشالیست وُرکِر [6] آمده بود: «تشکیلات حاکم بر حزب دموکرات می‌توانند دسته‌جمعی نفس راحتی بکشند؛ آن‌ها در واقع از دموکرات‌های لیبرالی مانند کوسینیچ یا سندرز ترسی ندارند، بلکه از رقبای حزب سومی همچون رالف نیدر می‌ترسند که همان‌طور که در چند کارزار محلی و ایالتی سال‌های اخیر نشان داده‌اند، توان شکستن انحصار دموکرات‌ها بر آرای کارگران و ستم‌دیدگان را دارند».

در امتداد همین نگاه، ترجیع‌بند آشنایی از استدلال‌های همیشگی تکرار می‌شد: این‌که هیچ جنبش پایداری از دل این کارزار بیرون نخواهد آمد؛ این‌که حزب دموکرات همیشه «گورستان جنبش‌های اجتماعی» بوده است؛ و این‌که رادیکال‌هایی که به هوای تغییر دادن حزب دموکرات وارد آن می‌شوند، دست آخر خودشان تغییر می‌کنند و به اصلاح‌طلبانی بی‌خطر [7] تبدیل می‌شوند. در کنار همه‌ی این‌ها، نقل‌قول محبوب و همیشگی تاریخ‌نگار سرشناس، هاوارد زین [8]، هم دست‌به‌دست می‌شد که می‌گفت: «مهم این نیست که چه کسی در کاخ سفید نشسته است، مهم این است که چه کسانی بیرون از کاخ سفید تحصن کرده‌اند و در حال راهپیمایی‌اند و خواهان تغییر».

در این میان، تنها تشکل سوسیالیست انقلابی که از سندرز حمایت کرد، سازمان «بدیل سوسیالیستی» بود. البته آن‌ها هم موضع عجیبی در پیش گرفتند: از سویی از برنی حمایت می‌کردند و از سوی دیگر، از او می‌خواستند در صورت شکست احتمالی در رقابت مقدماتی حزب دموکرات، به‌عنوان نامزد مستقل وارد انتخابات سراسری شود (در حالی که خود سندرز به صراحت تمام اعلام کرده بود چنین کاری نخواهد کرد). هدف آن‌ها این بود که مرزبندی سیاسی خود را با سازمان بزرگ‌تر سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا (DSA) که بسیار بیشتر در کارزار برنی ادغام شده بود، حفظ کنند. در همین حال، «حزب سوسیالیسم و رهایی [9]» که از میراث سیاسی چهره‌هایی چون ژوزف استالین دفاع می‌کند، نامزد مستقل خود را برای انتخابات معرفی کرد، اما جنبش شکل‌گرفته حول برنی را رخدادی مثبت برای چپ سوسیالیستی دانست و دیگر سوسیالیست‌ها را به خاطر رد کردن سندرز به بهانهٔ «سوسیالیست واقعی نبودن» مورد انتقاد قرار داد. این حزب در سال ۲۰۲۰ به موضع «حمایت انتقادی» از کارزار سندرز رسید.

اما آن‌چه در واقعیت سال ۲۰۱۶ رخ داد، هیچ شباهتی به سناریوهای پیش‌بینی‌شده نداشت. سندرز که در آغاز رقابت‌ها چهره‌ای ناشناخته در سطح ملی بود و در نظرسنجی‌های اولیه تنها ۳ درصد محبوبیت داشت، توانست در ۲۳ انتخابات مقدماتی و مجمع حزبی پیروز شود و آرای نزدیک به ۴۶ درصد از نمایندگان دارای حق رأی در مجمع ملی حزب دموکرات را به دست آورد. ایمیل‌های درزکرده‌ی اعضای کمیته‌ی ملی حزب دموکرات نشان داد که رهبران حزب در پشت صحنه تمام توان خود را به کار گرفته بودند تا نامزدی هیلاری کلینتون را تضمین کنند، رهبرانی که برخلاف تصور ما معلوم شد بسیار بیشتر از از سندرز وحشت داشتند تا نامزدهای حزب سومی مانند نیدر.

سندرز طبق وعده‌ای که داده بود، در انتخابات سراسری از کلینتون حمایت کرد و برای او به میدان رفت، اما این کار موجب نشد که میلیون‌ها تن از حامیانش درسی تلخ درباره‌ی ماهیت دستگاه حاکم بر حزب دموکرات نگیرند. واژه‌ی «سوسیالیست» در فضای عمومی آمریکا از دشنامی سیاسی به مایه‌ی مباهات تبدیل شد. «انقلاب سیاسی» موعود سندرز در قالب موج فزاینده‌ای از کارزارهای دموکرات سوسیالیستی ادامه یافت؛ از پیروزی شگفت‌انگیز الکساندریا اوکاسیو کورتز [10] در سال ۲۰۱۸ بر جو کراولی [11] (نماینده‌ی پرنفوذی که ده دوره‌ی پیاپی در کنگره حضور داشت) تا امروز که زُهران ممدانی بر کرسی شهرداری نیویورک تکیه زده است.

در حالی که کلیت جریان چپ با موج کارزار ۲۰۱۶ برنی جان تازه‌ای گرفته بود، برخی سازمان‌های سوسیالیست رادیکال به گل نشستند. شمار اعضای سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا (DSA) به طور تصاعدی تا ده‌ها هزار نفر افزایش یافت، اما گروه‌هایی مانند سازمان خود ما، یعنی «سازمان سوسیالیست بین‌المللی»، رفته‌رفته کوچک‌تر شدند. سه سال بعد، وقتی زمان تصمیم‌گیری درباره‌ی نحوه‌ی مواجهه با انتخابات ۲۰۲۰ فرارسید، بخش اعظم چپ انقلابی تصمیم گرفت همان نسخه‌ی قبلی را تکرار کند، اما موضعی که در سال ۲۰۱۶ شاید خطایی قابل درک به حساب می‌آمد، در شرایط سال ۲۰۱۹ دیگر توجیهی نداشت.

سندرز در عمل ثابت کرده بود که می‌توان رقابتی جدی به راه انداخت، این‌که میلیون‌ها نفر به جای تن دادن به آغل حزب دموکرات می‌توانند رادیکال‌تر شوند و این‌که ده‌ها هزار نفر به شکلی پایدار و بلندمدت می‌توانند دست به کنشگری سیاسی بزنند، خواه از طریق پیوستن به سازمانی مانند سازمان سوسیالیست‌های دموکرات، خواه با الهام گرفتن از این فضا برای سازمان‌دهی و تشکل‌یابی در محل کار خودشان.

با تمامی این‌ها، هرچند واقعیت بیرونی مطابق پیش‌بینی نظریهٔ گفته‌شده پیش نرفته بود، چپ انقلابی بر موضع خود پافشاری می‌کرد. جریانی که حاضر نبود نظریه‌ی خود را با واقعیت‌های جدید تطبیق دهد یا حتی حقایق آشکار پیش چشمش را ببیند، نشان داد که مخالفت با حزب دموکرات به هسته‌ی اصلی هویت سیاسی‌اش تبدیل شده است. دل کندن از این هویت دشوار بود و همین تعصب، راه را بر هرگونه گفتگوی جدی سیاسی و راهبردی دربارهٔ این پرسش بسته بود که بازسازی چپ در کشوری که نظام غیردموکراتیک دوحزبی‌اش گلوی سیاست انتخاباتی را می‌فشارد، چگونه ممکن است؟ آن‌ هم در حالی که تسلط این نظام آن‌چنان سنگین است که طی سالیان مدید، هیچ حزب سومی در سطح ملی حتی بخت قابل‌اعتنایی برای به چالش کشیدن آن نیافته است.

درس‌هایی برای امروز

در جریان این بازآرایی بزرگ چپ، سه درس کلیدی هویدا شد. اول این‌که نظریه، حتی اگر به جایگاه اصلی بنیادین ارتقا یافته باشد، فقط تا زمانی ارزشمند است که بتواند جهان پیرامون ما را توضیح دهد. اگر نتوانیم آن هنگام که پیش‌فرض‌های ذهنی‌مان دیگر با واقعیت همخوانی ندارند، در آن‌ها تردید کنیم، بدل به تبلیغات‌چی‌هایی صرف شده‌ایم. دوم اینکه اگر این اصول به هویت شما تبدیل شوند و سازمانی که حامل این هویت است، از سلامت و بالندگی یک جریان چپ فراگیر و موثر برایتان مهم‌تر باشد، دیگر شما یک پروژهٔ سیاسی جدی نیستید، بلکه یک «فرقه [12]» هستید.

در سال ۲۰۱۹ که هنوز عضو «سازمان سوسیالیست بین‌المللی» بودم، جمع کوچکی از ما تلاش کردیم راهبرد انتخاباتی سازمان را تغییر دهیم تا امکان حمایت از برنی سندرز و دیگر نامزدهای سوسیالیستی که در فهرست حزب دموکرات رقابت می‌کنند فراهم شود. پیشنهادمان با واکنش منفی و بهت‌زدهٔ اکثریت اعضا روبه‌رو شد. در یکی از اسناد درون‌سازمانی که علیه پیشنهاد نوشته شده بود، استدلالی طرح شد که دغدغهٔ نویسندگانش را به خوبی نشان می‌داد: این‌که مشارکت در کارزارهای درون حزب دموکرات «منطقاً به معنای پایان کار سازمان سوسیالیست بین‌المللی به عنوان سازمانی متمایز در جریان چپ خواهد بود». این سند با اشاره به اینکه بدون تحریم قاطع حزب دموکرات، سیاست‌های سازمان ما «عملاً هیچ تفاوتی با گرایش‌های سوسیالیست چپ‌گرای درون سازمان سوسیالیست‌های دموکرات آمریکا نخواهد داشت»، این پرسش را مطرح می‌کرد: «چرا یک نفر باید قید پیوستن به سازمان پویا و روبه‌رشدی با ۴۰ هزار عضو سوسیالیست را بزند که اتفاقاً جناح روبه‌گسترشی کاملاً هم‌سو با دیدگاه‌های او درون آن فعال است و به نسخهٔ بدلی بپیوندد که نه فقط بیرون از سازمان‌ سوسیالیست‌های دموکرات ایستاده، بلکه کل اعضایش به سه درصد اعضای آن سازمان هم نمی‌رسد؟»

پیش‌فرض پنهان در پس این استدلال آن بود که نام، هویت و بقای سازمان ما از هر چیز دیگری مهم‌تر است. این نگاه از آنجا ناشی نمی‌شد که اعضای سازمان ما یا دیگر گروه‌های سوسیالیست رادیکال مشخصاً آدم‌هایی فرقه‌گرا بودند؛ بلکه سال‌ها و دهه‌ها فعالیت در انزوا اثر خود را بر ذهنیت‌ها گذاشته بود، مشکلی که که حاصل ضعف تاریخی جنبش چپ و جنبش کارگری در آمریکا بود. چپ در فقدان پیوند با جنبش‌های کارگری، به عادت‌هایی عمیقاً زیان‌بار و ذهنیتی دچار شده بود که بقای تشکیلات خود را بالاترین اولویت ممکن می‌پنداشت.

درس سوم و پایانی این بود که هرچند سوسیالیست‌های انقلابی به درستی تشخیص داده بودند که نداشتن یک حزب مستقل خلأ بزرگی برای جریان چپ است، اما نسخهٔ آن‌ها برای چگونگی رسیدن به این هدف و این تصور که تأسیس «حزب سوم» همین امروز در دستور کار است، کاملاً خطا بود. برخی به نظرسنجی‌هایی استناد می‌کردند که از تمایل گستردهٔ مردم به وجود یک حزب سوم حکایت داشت. درست است که از سال ۲۰۰۳ به این‌سو، هر بار مؤسسهٔ گالوپ این پرسش را مطرح کرده، دست‌کم ۴۰ درصد آمریکایی‌ها –و از سال ۲۰۱۳ به بعد، بیش از نیمی از آن‌ها– گفته‌اند که کشور به حزب سومی نیاز دارد؛ اما استقبال از «ایده» تشکیل حزب سوم، زمین تا آسمان با رأی دادن واقعی به حزبی که در یک ساختار انتخاباتی کاملاً نامتوازن هیچ بختی برای پیروزی ندارد، متفاوت است.

به همین دلیل بود که در سال ۲۰۱۶، در حالی که میلیون‌ها نفر به کارزار برنی سندرز کمک مالی کردند و بیش از ۱۳ میلیون نفر به او رأی دادند، جیل استاین، نامزد حزب سبز، تنها یک‌ونیم میلیون رأی (یعنی کمی بیش از یک درصد کل آرا) را به دست آورد. حتی اوج موفقیت‌های انتخاباتی احزاب سوم، یعنی کارزار رالف نیدر در سال ۲۰۰۰، به کسب کمتر از ۳ درصد آرا ختم شد و نیدر را حتی به مناظره‌های تلویزیونی ریاست‌جمهوری هم راه ندادند. من در آن سال به‌عنوان یک کنشگر سوسیالیست در رهبری یکی از کمیته‌های انتخاباتی نیدر مشارکت داشتم. آن تجربه ظرفیت عظیمی را برای سازمان‌دهی کارزارهای پرشور انتخاباتی نشان داد، اما ساختار غیردموکراتیک انتخابات آمریکا به شکلی عمل کرد که نیدر به موقعیتی تنزل یافت تا فقط سبب شکستن رأی سایر نامزدها شود و امکان هرگونه پیشروی واقعی در روز انتخابات از میان رفت.

حتی بدتر، واکنش‌های منفی به کارزار انتخاباتی رالف نیدر پس از پیروزی جورج دبلیو. بوش در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۰۰ که با اختلافی اندک به دست آمد و به باور بسیاری، با تقلب و دست‌کاری در نتیجه همراه بود، پروژه‌ی انتخاباتی چپ را بیش از پیش به عقب راند. حتی اگر به تاریخ هم برگردیم، یوجین دبز، بزرگ‌ترین چهره‌ی مردمی جنبش سوسیالیستی آمریکا، در اوج محبوبیت خود در سال ۱۹۱۲ تنها شش درصد آرا را به دست آورد و چشمگیرترین دستاورد «حزب پوپولیست» در انتخابات سراسری سال ۱۸۹۲ نیز کمی بیش از ۸ درصد آرای عمومی بود.

امروز در شرایطی که زُهران ممدانی سوسیالیست دموکرات شهردار نیویورک است و وعده‌های خود دربارهٔ تثبیت اجاره‌بهای مسکن و ارائهٔ خدمات رایگان و همگانی نگهداری از کودکان را عملی می‌کند، محبوبیت آرمان‌های سوسیالیستی اوج گرفته است، ‌طوری‌که اکثریت جوانان، زنان و رنگین‌پوستان، سوسیالیسم را بر سرمایه‌داری ترجیح می‌دهند. در همین حین، نظرسنجی اخیر شبکهٔ سی‌ان‌ان نشان می‌دهد که محبوبیت حزب دموکرات به رکورد نازل ۳۰ درصد سقوط کرده، درحالی‌که ممدانی، اوکاسیو کورتز و برنی سندرز در صدر فهرست محبوب‌ترین سیاستمداران کشور قرار دارند. به نظر می‌رسد کارزارهای این چهره‌ها، نه باعث احیای اعتبار حزب دموکرات شده و نه به آن مشروعیت بخشیده، بلکه شکاف‌های درونی آن را عمیق‌تر و آشکارتر هم کرده است. البته سیاستمداران سوسیالیست دموکرات نیز هرقدر هم که محبوب باشند، از نقد بدنه‌ی خود مصون نبوده‌اند: واقعیتی که وقتی سندرز در محکوم کردن نسل‌کشی اسرائیل در غزه تعلل کرد و با خشم و نکوهش حامیان خود روبه‌رو شد، به خوبی خود را نشان داد.

ده سال پس از نخستین کارزار ریاست‌جمهوری سندرز، انقلاب سیاسی او هنوز در ابتدای راه است. سازمان دادن به یک قطب مستقل چپ درون حزب دموکرات، همین حالا هم پیروزی‌های بزرگی کسب کرده، سازمان‌دهی چپ معترض را تقویت کرده و آرمان‌های سوسیالیسم را در میان میلیون‌ها نفر محبوب کرده است.

جریان چپ در دهه‌ی گذشته رشدی شتابان داشته است. هرچند این پرسش که «آیا می‌توان در چارچوب حزب دموکرات کار کرد یا نه؟» امروز تا حد زیادی حل‌وفصل شده است، موضوعی که پیش از سال ۲۰۱۶ برای بسیاری از رادیکال‌ها خط قرمز و منفور بود. اما هنوز با این مسأله‌ی مهم روبه‌روییم که چگونه می‌توان این کار را به نحوی اثرگذار پیش برد و در عین حال، در تله‌هایی نیافتاد که بسیاری از چپ‌گرایان آمریکایی در تجربه‌های قبلی‌شان در تعامل با این حزب گرفتارش شدند. پیروزی در کارزارهای توده‌ای انتخاباتی در برابر تشکیلات حاکم بر حزب دموکرات تازه نخستین مانع است. عبور از پیچیدگی‌ها و تناقض‌های حکمرانی سوسیالیستی در دل یک دولت سرمایه‌داری، خوان بسیار دشوارتری است که پیش‌رو داریم.

اگر بتوانیم درس‌هایی را که برنی سندرز نخستین‌بار یک دهه پیش به ما آموخت، به درستی دریابیم و به کار گیریم: یعنی کنار گذاشتن حاشیه‌نشینی دائمی و وسواس خلوص ایدئولوژیک به سود سازمان‌دهی فراگیر، پرهیز از دام‌های فرقه‌گرایی به نفع ساختن یک چپ نیرومند و رها کردن جزم‌اندیشی‌های نظری به سود انعطاف‌پذیری تاکتیکی استوار بر اصول سیاسی؛ چه کسی می‌داند ده سال دیگر چپ در چه جایگاهی خواهد بود؟


مأخذ:

 https://jacobin.com/2026/10/bernie-campaigns-iso-democrats-strategy


پانویس‌ها:

[1] Democratic Socialists of America

[2] International Socialist Organization (ISO)

[3] Black Agenda Report

[4] Howie Hawkins

[5] Dennis Kucinich

[6] Socialist Worker

[7] Toothless Reformists

[8] Howard Zinn

[9] Party for Socialism and Liberation (PSL)

[10] Alexandria Ocasio-Cortez

[11] Joe Crowley

[12] Sect