قلمرو رفاه

کلاهبرداری به اسم جاودانگی

این مقاله از گاردین نقدی است بر رویای جاودانگی در میان نخبگان فناوری و دفاعی از ارزش فناپذیری انسان. نویسنده معتقد است ادعاهایی مثل رفع تمام بیماری‌ها یا ایمپلنت‌های مغزی نورالینک به عنوان وعده‌های اغراق‌شده برای جذب سرمایه نقد می‌شوند

24 آبان 1405 - 12:00 | مرور فرهنگ
کلاهبرداری به اسم جاودانگی
آن نیومن
آن نیومن نویسنده کتاب مرگ خوب؛ کاوشی در باب مردن در آمریکا
تنظیم نمایش متن

 مقاله با داستان تد ویلیامز، اسطوره بیسبال، آغاز می‌شود که سرش پس از مرگ جدا و در مخزن نیتروژن یک مرکز سرمازیستی نگهداری شد—نمونه‌ای از «کلاهبرداری جاودانگی».
· برایان جانسون، میلیونر فناوری، و دیگر چهره‌هایی مثل بزوس، تیل و ماسک به عنوان فروشندگان وعده‌های توخالی جوانی ابدی و فرار از مرگ نقد می‌شوند.
· نویسنده این جریان را ادامه تراانسانیسم می‌داند—باور به اینکه علم می‌تواند انسان را از محدودیت‌های بیولوژیک فراتر برد—که ریشه‌هایش به اصلاح نژاد و تفکرات مشکل‌دار قرن بیستم بازمی‌گردد.
ادعاهایی مثل «حل همه بیماری‌ها» یا ایمپلنت‌های مغزی نورالینک به عنوان وعده‌های اغراق‌شده برای جذب سرمایه نقد می‌شوند.
متخصص ژنتیک آدام رادرفورد این وعده‌ها را «مزخرف» می‌خواند و تأکید می‌کند زیست‌شناسی بسیار پیچیده‌تر از آن است که چنین ادعاهایی را موجه کند.

 اخترفیزیکدان مویا مک‌تیر توضیح می‌دهد که حتی ستاره‌ها هم می‌میرند و این چرخه طبیعی است. مرگ نه قیمتی که باید بپردازیم، بلکه «ماده مخفی» زندگی است. فناپذیری به زندگی فوریت و معنا می‌بخشد: تجربیات ساده انسانی (بوسیدن، زایمان، گرفتن دست مادربزرگ، احساس پیری) هستند که ما را به جهان و به یکدیگر متصل می‌کنند.
· مراقبت از در حال مرگ «قدیمی‌ترین مهارت، اولین کار و آخرین وظیفه» ماست.
· در بستر مرگ، افراد قلعه فضایی یا کرم زیبایی نمی‌خواهند؛ می‌خواهند صلح کنند و در نهایت می‌خواهند بمیرند.


نویسنده نتیجه می‌گیرد که جاودانگی‌خواهی نه تنها غیرواقعی بلکه از نظر روانی مشکل‌دار است؛ همان‌طور که خون‌آشام‌های داستانی از ابدیت خسته می‌شوند، انسان نیز بدون مرگ معنای رشد، تغییر و زندگی را از دست می‌دهد. مرگ است که به زندگی ارزش زیستن می‌بخشد.

تو خواهی مرد. به همین دلیل است که زندگی‌ات ارزش زیستن دارد

نخبگان فناوری چه چیزی به ما عرضه می‌کنند؟ کلاهبرداری جاودانگی اما راه دیگری هم برای نگاه کردن به زمان گران‌بهایمان روی زمین وجود دارد.

تد «د کید» ویلیامز شاید یکی از بزرگ‌ترین ضربه‌زنانی بود که بیسبال به خود دیده است. او نزدیک به ۲۰ سال برای بوستون رد ساکس بازی کرد. د کید مانند خدایی از عصری دیگر بود تا زمانی که در سال ۲۰۰۲ در ۸۳ سالگی درگذشت.
دو فرزند کوچک‌ترش جسد او را با جت خصوصی به بنیاد تمدید حیات آلکور، یک مرکز سرمازیستی در اسکاتسدیل آریزونا، منتقل کردند. در آنجا سرش در فرایندی به نام «جداسازی عصبی» از بدنش جدا شد—فرایندی که تصور می‌شد حفظ سریع و انجمادی مغز را افزایش می‌دهد. سر و بدنش در مخازن فولاد ضدزنگ نیتروژن قرار داده شدند.
او هنوز آنجاست، در کنار پسرش جان هنری که دو سال بعد درگذشت - دو نفر از ۲۶۳ نفری که شرکت ادعا می‌کند برای احیای آینده نگهداری می‌کند.
دختر بزرگ ویلیامز که می‌خواست او سوزانده شود، ادعای خواهر و برادرانش را مبنی بر اینکه پدرشان این تعلیق سرد و بی‌جان را انتخاب کرده بود به چالش کشید. او در نهایت شکایت را پس گرفت. آنچه این اسطوره بیسبال به دست آورد، خواه خوشش بیاید خواه نه، ابدیت در یک قوطی حلبی بود.
بیست و چهار سال پس از مرگ او، وعده جاودانگی فرهنگ ما را در سلطه خود گرفته و از مخازن سرمازیستی به بازار پررونق سلامتی منتقل شده است.
برایان جانسون، میلیونر فناوری، فروشنده خستگی‌ناپذیر جوانی ابدی بوده است. شرکت او، بلوپرینت، فرمان می‌دهد: «نمیر» - گویی مرگ فقط یک ناراحتی دیگر است که ثروتمندان می‌توانند برای اجتناب از آن پول بپردازند.
جانسون به خاطر تلاش برای جوان‌سازی آلت تناسلی خود با غنی‌سازی جریان خون آن و انجام تبادلات پلاسمای «سه‌نسلی» با پسر نوجوانش و پدر ۷۰ ساله‌اش مشهور است. او حتی عجیب‌ترین فرد در جمع طرفداران طول عمر هم نیست—اکثریت فوق‌العاده‌ای نه چندان چشمگیر اما عمیقاً تأثیرگذار از مردان سفیدپوست با پول فراوان و عقده‌های نبوغ خنده‌دار.
فروش وعده جوانی ابدی تجارت بزرگی است برای شرکت‌هایی که در آموزش دادن به دختران جوان تخصص دارند که ارزششان با چین و چروک شمرده می‌شود، متقاعد کردن ستاره‌های سینمای آرزومند به دست کشیدن از غذا خوردن (یا تحمل یک داروی GLP-1)، و متقاعد کردن پسران باشگاه‌رو به ارتقای چهره‌هایشان با «خرد کردن استخوان».
حتی جستجوی فرضی خوان پونسه د لئون برای چشمه جوانی، کاری جانبی برای جاه‌طلبی‌های استعماری سودآور او بود. امروز، مسابقه فضایی میلیاردرها ثابت می‌کند که این کلاهبرداری طول عمر واقعی دارد.
سرمازیستی تنها یک بیان از ایده‌ای بسیار بزرگ‌تر بود - تراانسانیسم: این باور که علم ممکن است به بشریت اجازه دهد از محدودیت‌های بیولوژیکی خود فراتر رود.
تراانسانیسم در ابتدا پس از وحشت‌های جنگ جهانی اول traction پیدا کرد، زمانی که به نظر می‌رسید طبیعت انسان از مسیر منحرف شده و تنها نفرت و تخریب را تداوم می‌بخشد. در دهه ۱۹۵۰، برخی انگلیسی‌های خوش‌ارتباط، از جمله جولیان هاکسلی (برادر نویسنده آلدوس)، تراانسانیسم را برداشتند و با آن پیش رفتند.
در حالی که ایده‌های مربوط به علم و جاودانگی در دهه‌های قبل جوشیده بودند، کتاب هاکسلی در سال ۱۹۵۷، «بطری‌های نو برای شراب نو»، بر این باور متمرکز بود که فناوری می‌تواند انسان‌ها را بهبود بخشد و ما را باهوش‌تر، سالم‌تر و «از نظر عاطفی پیچیده‌تر» کند، همان‌طور که دانکن بل، استاد کمبریج و مورخ این جنبش، اخیراً توضیح داد.
بل تراانسانیسم را پدیده‌ای پسا-داروینی می‌شناسد: اگر ما تکامل یافته‌ایم، همان‌طور که داروین اثبات کرد، پس هنوز در حال تکامل هستیم.
با این حال، رویای «بهبود» بشریت همیشه یک روی پنهان زشت داشته است. خود هاکسلی از اصلاح نژاد حمایت می‌کرد، این اعتقاد که برخی افراد ناتوان از تولید مثل یا حتی زندگی هستند (هرچند او در نهایت نازی‌ها را محکوم کرد و انکار کرد که نژاد باید معیار ژنتیکی برای حذف باشد).
امروز این ایده‌ها در سیاست‌های متعددی زنده مانده‌اند که برای کسانی که متفاوت یا محروم هستند تنبیهی هستند. جی‌دی ونس بارها از آمریکایی‌ها خواسته است که فرزندان بیشتری داشته باشند و سیاست طرفدار افزایش جمعیت را در آغوش گرفته که بازتاب جنبش‌های محافظه‌کارانه قبلی ریشه‌دار در اضطراب‌ها درباره استقلال زنان و کاهش نرخ زاد و ولد آمریکایی‌های سفیدپوست است.
تا دهه ۱۹۸۰، این جنبش تغییر مهمی را تجربه کرده بود: دور شدن از پیشرفت علمی با بودجه دولتی و به سمت سرمایه خصوصی. عصر فضا افق‌های جدیدی به تراانسانیسم داد و در نهایت رویاهای قدیمی کاوش فضایی قهرمانان جدیدی یافتند—طبقه میلیاردر.
این تغییری است که افرادی مانند جف بزوس، پیتر تیل، ایلان ماسک و دیگر کارآفرینان دره سیلیکون از آن سود بردند، مملو از اره‌های قدیمی پیشینیانشان: کاوش فضایی، تفکر رباتیک تله‌پاتیک، نظارت و جاودانگی.
یک قرن پس از اینکه جنگ جهانی اول رویاهای رادیکال بازسازی بشریت را الهام بخشید، ما با تهدیدهای وجودی خودمان روبرو هستیم—افول نهادهای دموکراتیک، تغییرات آب و هوایی، تهدیدهای هسته‌ای. با این حال تراانسان‌گرایان امروزی چیزی فراتر از کلاهبرداری و یک باشگاه پسران هر روز انحصاری‌تر ارائه نمی‌دهند. شل و عقب‌مانده، آنها به نظر می‌رسد که مشتاقانه می‌خواهند جواهرات میلیارد دلاری خود را به گلوی غیرموافق ما فرو کنند.
نائومی کلاین اخیراً درباره کتاب جدیدش که با آسترا تیلور نوشته شده گفت: «افرادی که ما در فاشیسم پایان زمان توصیف می‌کنیم همه معتقدند که هر چیز خوب و ارزش تلاش و انتظار کشیدن واقعاً در این قلمرو نیست. ممکن است استعمار مریخ باشد؛ ممکن است آپلود آگاهی‌شان باشد. این جهان، جهانی که ما واقعاً در آن زندگی می‌کنیم—بدن‌های زنده ما—به نظر می‌رسد هیچ علاقه‌ای برایشان ندارد.»
کلاین میلیاردرهای فناوری را «خیانت‌کاران به آفرینش» نامید و بنابراین اینجاییم. به جای پیشرفت انسانی، ما تهدید کسل‌کننده و ناامیدکننده نورالینک را داریم؛ شرکت ماسک ظاهراً در حال توسعه ایمپلنت‌های مغزی است که به ما اجازه می‌دهد، بله، کامپیوترها را با افکارمان اداره کنیم.
ما رویای ریشه‌کن کردن مرگ و میر نوزادان و گرسنگی جهانی را در سر داشتیم. در عوض، حال ما پر از سرهای منجمد و جدا شده است؛ یک پینگ مزاحم آیفون در جیبمان هر ۳۰ ثانیه؛ زباله فضایی اسپیس‌ایکس روی ساعت روسیه؛ عینک‌های ری‌بن متا وای‌فریر که بچه‌هایمان را نظارت می‌کنند؛ خصوصی‌سازی همه چیز؛ و تسریع مرگ سیاره از طریق استخراج منابع مراکز داده.
حتی دمیس هاسابیس، مدیرعامل برنده جایزه نوبل دیپ‌مایند و یکی از چهره‌های معتدل‌تر هوش مصنوعی (او به «تنظیم هوشمند» باز است)، معتقد است شرکتش در حال «حل همه بیماری‌ها» است.
آدام رادرفورد، متخصص ژنتیک، چنین وعده‌های بزرگی را مزخرف خوانده است. او اخیراً در پادکست گذشته، حال، آینده گفت: «من فکر می‌کنم دمیس بهترینِ یک جمع عمیقاً مشکل‌دار از مهندسان است. و مهندسان دانشمند نیستند. و دانشمندان همه زیست‌شناس نیستند. زیست‌شناسی به طرز مسخره‌ای پیچیده است.»
رادرفورد اشاره کرد که این ادعاهای نجومی همیشه زمانی مطرح می‌شوند که مهندسان نابغه به دنبال دور دیگری از بودجه هستند.
در واقع، رادرفورد یک سؤال بنیادی‌تر دارد: «چرا می‌خواهی تا ۱۲۰ سالگی زندگی کنی؟ یا ۲۰۰، یا هرگز نمرد؟ به نظر می‌رسد بیان چنین چیزی بسیار عجیب و از نظر روانی مشکل‌دار است.»
دکتر مویا مک‌تیر، اخترفیزیکدان، گفت: «ستاره‌شناسان قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین چیزها در جهان را مطالعه می‌کنند، قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین چیزهایی که وجود دارند. و این نوع اجرام در نهایت کاری مثل مردن انجام خواهند داد.» نه فقط ما، بلکه همه چیز اطراف ما تاریخ انقضا دارد—گویی مرگ قیمتی نیست که باید بپردازیم بلکه یک ماده مخفی برای زندگی است.
ستاره‌های عظیم ممکن است ۱۰ میلیون سال طول بکشد تا همجوشی هیدروژنی خود را طی کنند، که عناصر سنگین را در درونشان تولید می‌کند. وقتی به عنوان ابرنواختر منفجر می‌شوند، عناصرشان در بقیه فضا پخش می‌شود. زیباست.
همان‌طور که مک‌تیر توضیح می‌دهد، ستاره‌هایی مانند خورشید ما می‌توانند تا ۱۰ میلیارد سال طول بکشد تا این فرایند رخ دهد—یک زندگی طولانی و غنی.
او به من گفت که خورشید ما الان میانسال است. در چند میلیارد سال آینده، شروع به بزرگ‌تر، روشن‌تر و داغ‌تر شدن خواهد کرد.
او گفت: «در نهایت به سمت بیرون حرکت خواهد کرد، شاید به مدار زمین برسد، شاید مریخ. درست مثل زمانی که ما مسن‌تر می‌شویم، وقتی به آن مرحله ارشد زندگی می‌رسیم، بدن‌هایمان تغییر می‌کند، روشی که در جهان حرکت می‌کنیم و با خانواده‌هایمان تعامل می‌کنیم تغییر می‌کند.»
هر چیزی که می‌شناسیم خواهد مرد. مک‌تیر این را آرامش‌بخش می‌یابد. زیرا فناپذیری نه تنها زندگی را ممکن می‌کند؛ بلکه ما را بخشی از جهان طبیعی بزرگ‌تر و بخشی از جامعه هومو ساپینس می‌کند که متولد می‌شوند، عشق می‌ورزند و می‌میرند.
پیامد ساده است: زودگذری زندگی، روزهای شماره‌شده‌اش، آن روزها را گران‌بها می‌کند، هر یک را.
دویدن در چمن به عنوان کودک، پیاده‌روی در مسیر کوهستان، بوسیدن کسی که دوستش دارید، زایمان کردن، احساس اولین روز گرم بهاری، بوی برگ‌های روشن پاییز، گرفتن دست مادربزرگتان، و بله، احساس کند شدن بدن‌تان با افزایش سن—اینها تجربیات تجسم انسانی هستند، نه احساسات گرایی. و گونه ما، با برخی تغییرات، هزاران سال است که این چرخه زندگی را زندگی می‌کند. این تجربیات ما را به جهان اطرافمان متصل می‌کند، به آنچه قبل آمده و آنچه بعد خواهد آمد.
مراقبت از کسانی که پیر و در حال مرگ هستند نیز ما را انسان می‌کند. مک‌تیر که محقق فولکلور، سنت‌ها و داستان‌های فرهنگ‌ها نیز هست، می‌گوید: «اندوه یک تجربه transformative است. از دست دادن عزیزان جوامع را گرد هم می‌آورد، که برای جامعه ضروری است.
«ما با دانستن اینکه خواهیم مرد دیدگاه زیادی به دست می‌آوریم. این روش زندگی ما را تغییر می‌دهد. مردم کارهایی می‌کنند که کمی پرخطرتر است؛ فکر نمی‌کنم اگر برای همیشه زندگی می‌کردیم این کار را می‌کردیم. ما فوریت نداشتیم.»
بودن در جامعه به ما یاد می‌دهد که چگونه منابع را بر اساس نیاز به اشتراک بگذاریم. این می‌تواند تمایلات ما به خودخواهی، طمع و خشونتی را که تراانسان‌گرایان اولیه نگرانش بودند تعدیل کند. این ما را از مرکز خارج می‌کند.
مک‌تیر اگر جاودانه بود چه می‌کرد؟ او با خنده به من گفت که برای ابد یک سیب‌زمینی مبل می‌شد. «پس رشد کجاست؟ تغییر کجاست؟ بخش ارزشمندی از تجربه انسانی بزرگ شدن، تکامل، یادگیری و پیر شدن است. فناپذیری به آن انگیزه می‌دهد.»
اما من، در دو دهه گذشته زمان زیادی را در بستر مرگ گذرانده‌ام—به عنوان داوطلب hospice، عضو خانواده و دوست—دست افرادی را گرفتم، جوان و پیر، که با فناپذیری خود دست و پنجه نرم می‌کردند و به نوبه خود با فناپذیری خودم روبرو می‌شدم. بیشتر ما در نهایت خودمان را در حال انجام همین کار خواهیم یافت. مراقبت از در حال مرگ کاری است که ما انجام می‌دهیم. این قدیمی‌ترین مهارت ما، اولین کار ما، آخرین وظیفه graceful ماست.
حقیقت این است که افراد در حال مرگ قلعه‌های فضایی یا کرم زیبایی یا صندوق‌های پر از پول نمی‌خواهند. آنها می‌خواهند با دشمنان قدیمی یا اعضای خانواده بیگانه صلح کنند؛ می‌خواهند یک بار دیگر بوی خورشید صبح را استشمام کنند. اما—و این تقریباً جهانی است، در تجربه من—آنها می‌خواهند بمیرند. آنها با آنچه داشتند هر کاری می‌توانستند انجام دادند و وقتی زمانش رسیده می‌فهمند—که خاطره باشند، الهام‌بخش، که غبار ستاره باشند.
مردن ترسناک است—آن ترس می‌تواند به ما کمک کند ریسک‌های خوبی بگیریم و از انجام کارهای واقعاً احمقانه جلوگیری کنیم. اما در حال مرگ اغلب امتیاز را می‌دانند و خود را برای سال‌هایی که دارند خوش‌شانس می‌دانند. در پایان سال‌های طولانی، یا بیماری طولانی، وقتی بدن درد می‌کشد و تحلیل می‌رود، در حال مرگ امتیاز را می‌دانند. و ما مراقبان درس‌های آنها را یاد می‌گیریم.
چه کسی می‌خواهد برای همیشه زندگی کند؟ این سؤالی است که از جی‌آر پپر پرسیدم، مورخ هنری که همچنین تورهایی را در قبرستان گرین‌وود شهر نیویورک رهبری می‌کند. او در مرگ و مردن تبحر دارد و متخصص تاریخ قبرستان و ساکنان دائمی آن است.
او گفت: «اگر تمام زمان دنیا را داری، چرا زندگی کنی؟ این سؤال خون‌آشام است.»
منظورش این است که خون‌آشام‌ها که جاودانه هستند، از زمان بی‌نهایت خود خسته می‌شوند. آنها در یک رکود گیر کرده‌اند، بدن‌هایشان هرگز تغییر نمی‌کند، مسیر زندگی و دیدگاه‌هایشان همیشه یکسان است.
خون‌آشام‌ها موجوداتی از تخیل جمعی ما هستند. آنها وجود دارند تا به ما یادآوری کنند که جاودانگی واقعاً یک کسالت است و حتی جاودانه‌های داستانی هم می‌خواهند بمیرند.


مأخذ:

https://www.theguardian.com/wellness/ng-interactive/2026/nov/05/cyronics-dying-life-worth-living