در پنجمین نشست «تعویق و تعلیق زندگی در ایران امروز؛ روایت انسان‌شناختی تاب‌آوری، گسست و بازسازی اجتماعی» مهرداد عربستانی عضو هیات علمی دانشگاه تهران با موضوع «سوژه ایرانی، سوژه چندپاره»، لیلا اردبیلی عضو هیات علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با موضوع «وقتی آینده به تعویق می‌افتد»، و جبار رحمانی عضو هیات علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با موضوع «درماندگی آموخته‌شده جمعی» سخنرانی کردند.
جبار رحمانی با اشاره به تحولات جامعه‌ی ایران در دو دهه‌ی اخیر گفت: طی سال‌های اخیر با توجه به وقوع جنگ و اعتراضات، حق حیات از یک دارایی مفروض به یک دارایی در حال خطر تبدیل شده است.
این مردم‌شناس با تاکید بر تورم فزاینده ی چهار دهه‌ی اخیر خاطرنشان کرد: ما در هرم مازلو پایین و پایین‌تر آمده‌ایم. به تعبیری، مهم‌ترین سیاست پیشگیری از جمعیت تورم است که افراد را نسبت به آینده بدبین و بی‌اعتماد می‌کند.
رحمانی در کنار پرداختن به معیشت فرسوده و رو به محاق، به تلاش‌های اعتراضی مردم اشاره کرد و افزود: سرکوب سخت سیاسی همراه با افق‌های بسته در ارتباطات خارجی و مسائل فرهنگی سبب شده ناامیدی نسبت به آینده افزایش یابد.
عضو هیات علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم «درماندگی آموخته‌شده‌ی جمعی» را موقعیتی توصیف کرد که در آن اعضای جامعه در اثر مواجهه‌ی مکرر با تجربه‌های شکست، ناکامی، ناامنی، سرکوب، بی‌ثباتی، ناتوانی و فقدان افق، در تاثیرگذاری بر شرایط زندگی خود به این باور می‌رسند که تلاش‌ها و اقدامات آنها تغییر معناداری در شرایط موجود ایجاد نمی‌کند.
او در ادامه با اشاره به اسطوره‌های تاریخی ایرانی گفت: عده‌ای تلاش می‌کنند متعهد به سرزمین باشند و همچنان پای ایران بمانند. برخی دیگر به دنبال سیاست واژگونی یا خودسوزی هستند که حاضرند تاوان ویرانی بدهند به این امید که از وضعیت استیصال و درماندگی کنونی خارج شوند. گروه سوم که عافیت‌طلبانند که عموم جامعه را تشکیل می‌دهند و نمی‌خواهند خودشان را قربانی وضعیت کنند.
رحمانی معتقد است وجه مشترک این سه گروه ناامیدی از امکان و میل به اصلاح در هر سه وجود دارد که پیامد آن کاهش احساس کنترل، عدم باور به کارآمدی جمعی و کاهش امید اجتماعی است که رویای ایرانی را به کابوس ایرانی تبدیل می‌کند.
او در پایان خاطرنشان کرد: ما در ساعت 24 هستیم. شرایط جنگی امکان تولد جامعه‌ی جدید را ایجاد می‌کند و جامعه باید با خودش تعیین‌تکلیف کند که یا مسیر قبلی را ادامه دهد که به فروپاشی منجر خواهد شد یا یک خانه‌تکانی اساسی صورت گیرد و مسیر جدیدی را برای آینده انتخاب کند.