در پنجمین نشست «تعویق و تعلیق زندگی در ایران امروز؛ روایت انسانشناختی تابآوری، گسست و بازسازی اجتماعی» مهرداد عربستانی عضو هیات علمی دانشگاه تهران با موضوع «سوژهی ایرانی، سوژهی چندپاره»، لیلا اردبیلی عضو هیات علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با موضوع «وقتی آینده به تعویق میافتد» و جبار رحمانی عضو هیات علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با موضوع «درماندگی آموختهشده جمعی» سخنرانی کردند.

لیلا اردبیلی در این نشست با اشاره به این که یکی از پیشفرضهای بنیادین زندگی جمعی پیوند دادن اکنون به آینده است گفت: در شرایط تعویق و تعلیق این امکان از دست میرود و ذهن برای تابآوری مجبور به محاسبهی مجدد است.
عضو هیات علمی مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در ادامه با اشاره به شرایط «نه جنگ نه صلح» خاطرنشان کرد: جنگ نوعی گسست در نقشهی شناختی زندگی ایرانیان است و تعلیق ناشی از این وضعیت، ذهن را دچار هزینههای شناختی و امکان تصمیمگیری افراد را مختل میکند.
او با تاکید بر این که زیرساخت یک جامعه تنها زیرساختهای اقتصادی نیست افزود: زیرساخت مهم زیرساخت شناختی یک جامعه است؛ به این معنی که مردم یک جامعه به یک افق مشترک نگاه کنند و برای رسیدن به آن تلاش کنند. این زیرساخت است که انسجام اجتماعی ایجاد میکند.
اردبیلی با نقد مفهوم «تابآوری» گفت: این مفهوم در سالهای اخیر به عنوان یک فضیلت فردی در نظر گرفته میشود؛ درحالیکه بین سازگاری و بهبود وضعیت تمایز گذاشت، چون هر سازگاری لزوما به معنای بهتر شدن وضعیت نیست و افراد ممکن است انتظارات خود را پایین بیاورند و به شرایط نامطلوب عادت کنند.
این مردمشناس در پایان بیان کرد: باید مراقب بود مفهوم تابآوری به یک امر روانشناسی تقلیل پیدا نکند و در عین حال سیاستگذاران باید توجه داشته باشند که تابآوری اجتماعی هم نامحدود نیست.