طغیان نسل فراموش‌شده
اعتراضات دانش‌آموزی و دانشجویی که از اواسط سپتامبر در فرانسه با مطالبات صنفی آغاز شده بود، به جنبشی گسترده ضد دولتی، ضد سرمایه‌داری و در حمایت از فلسطین تبدیل شده و اقشار گوناگونی نظیر کارگران و معلمان را نیز درگیر کرده است
قلمرو رفاه: ناآرامی‌ها و اعتصابات در فرانسه که طی پنج هفته‌ی گذشته با انگیزه‌های مختلف (از جمله مشکلات نظام آموزشی، کمبود امکانات، مخالفت با خدمت سربازی یا پروژه‌های جنجالی) شروع شده بود به کشورهای دیگری چون بلژیک، یونان، رومانی، آلمان، صربستان، آلبانی و اتریش نیز سرایت کرده است. این اعتراضات بازتاب نارضایتی عمیق نسل جوان از هزینه‌های زندگی، بحران اقلیمی و آینده‌ی شغلی نامطمئن است. عیار همبستگی و هماهنگی فرامرزی این نسل قرار است در ۲۰ نوامبر، همزمان با فراخوان اعتصاب از سوی سازمان‌های چپ‌گرا، بیشتر محک زده شود. روزنامه‌ی اتریشی اشتاندارد (DER STANDARD) با همکاری وب‌سایت رومانیایی HotNews و روزنامه‌ی یونانی Efsyn) در مقاله‌ای در شانزدهم اکتبر 2026، به بررسی علل و ریشه‌های این اعتراضات پرداخته است. این مقاله از آلمانی به فارسی برگردانده شده است.
ترجمه: امید خوارزمیان | "جوانان آلمان، به شما نیاز داریم" دانش‌آموزی فرانسوی در ویدئویی در اینستاگرام از جوانانی که در اعتراض به «آنچه اکنون در حال وقوع است» به میدان آمده‌اند، می‌خواهد از معترضان حمایت کنند. او می‌گوید: «اگر می‌خواهید چیزی را تغییر دهید، باید سازمان‌یابی کنید.» دانش‌آموزانی که دست به اعتصاب زده و در تظاهرات شرکت می‌کنند، در این ویدئو از هم‌نسلان خود در سراسر جهان دعوت می‌کنند روز ۲۰ نوامبر به اعتراض برخیزند؛ روزی که چندین سازمان چپ‌گرا آن را روز اعتصاب جوانان اعلام کرده‌اند.
این دعوت به همبستگی در شرایطی مطرح می‌شود که مطالبات جوانان فرانسوی، که از اواسط سپتامبر در سراسر فرانسه به خیابان‌ها آمده‌اند و اعتراضاتشان گاه به خشونت کشیده شده است، مدت‌هاست از درخواست برای افزایش شمار معلمان و بهبود امکانات مدارس فراتر رفته است. شعارهایی چون مکرون، برو گمشو! و لعنت به حزب اجتماع ملی (RN) تنها دو نمونه از شعارهایی هستند که بر پلاکاردهای معترضان نقش بسته‌اند.
این دانش‌آموز فرانسوی در ویدئوی خود همچنین از جوانان می‌خواهد که «در حمایت از ملت‌های تحت ستم به پا خیزند». معترضان که گرایش غالب در میانشان چپ‌گرایانه است، به‌طور کلی از ساختار سیاسی حاکم خشمگین و ناراضی‌اند. همبستگی با قربانیان جنگ در فلسطین نیز بخشی از این موضع‌گیری اعتراضی است.
اعتراضات؛ فراتر از دانش‌آموزان
این جنبش اعتراضی بازتاب‌دهنده‌ی نارضایتی گسترده‌ی نسلی از جوانان است که در سایه‌ی افزایش هزینه‌های زندگی و مسکن، چشم‌انداز نامطمئن اشتغال به‌دلیل گسترش هوش مصنوعی، بحران‌های ژئوپلیتیکی و تشدید تغییرات اقلیمی، آینده‌ای نامطمئن پیش روی خود می‌بینند. ترکیب شرکت‌کنندگان در اعتراضات نیز به‌تدریج متنوع‌تر شده است. به‌نوشته‌ی روزنامه‌ی آلمانی taz، آتش‌نشانان، فعالان اتحادیه‌های کارگری، کارگران بندر، معلمان، دانشجویان و والدین نیز به معترضان پیوسته‌اند. اعتراضات همواره نقش مهمی در سیاست فرانسه داشته‌اند؛ بااین‌حال، اعتراضات کنونی برخلاف بسیاری از جنبش‌های پیشین، با هماهنگی اتحادیه‌های کارگری سازمان‌دهی نمی‌شوند؛ وضعیتی که می‌تواند احتمال بروز خشونت را افزایش دهد.
از اواخر سپتامبر و اوایل اکتبر، در بروکسل، لیژ و بسیاری دیگر از شهرهای بلژیک اعتراضات خشونت‌آمیزی جریان داشته است. عکس: IMAGO / دورسون آیدمیر
دامنه‌ی اعتراضات اکنون به بلژیکِ همسایه‌ی فرانسه نیز گسترش یافته است؛ جایی که نظام آموزشی با مشکلاتی مشابه فرانسه روبه‌روست. از همین رو، در بسیاری از شهرهای بلژیک درگیری‌های خشونت‌باری میان دانش‌آموزان و پلیس رخ داده که به بازداشت هزاران نفر و زخمی‌شدن ده‌ها تن انجامیده است. آیا ممکن است اعتراضاتی که در ابتدا با هدف بهبود شرایط روزمره در مدارس شکل گرفتند، به جنبشی تازه در میان جوانان تبدیل شوند که از مرزهای فرانسه فراتر رود؟
اعتراضات در سراسر اروپا
به‌هرحال، زمینه برای شکل‌گیری چنین جنبشی فراهم است؛ چراکه در شماری از کشورهای اروپایی، دانش‌آموزان از ناکارآمدی نظام آموزشی و کمبود امکانات و زیرساخت‌های مناسب شکایت دارند. در یونان، نزدیک به نیمی از نوجوانان ۱۵ سالهای که در یک نظرسنجی شرکت کرده‌اند، از نبود سیستم تهویه و سرمایش، وسایل گرمایشی، روشنایی و دیگر امکانات ضروری در مدارس گلایه دارند. به‌ویژه وضعیت نامناسب سرویس‌های بهداشتی مایه‌ی نارضایتی است؛ برای مثال، مدرسه‌ای در نزدیکی آتن تنها دو توالت برای ۷۰ دانش‌آموز دارد.
وضع مدارس در جزایر یونان به‌مراتب وخیم‌تر است. کمبود معلم چنان بحرانی است که مدرسه‌ای در جزیره‌ی کیتیرا سال تحصیلی را بدون معلم ریاضی، شیمی و اقتصاد آغاز کرد. بنابراین، نتایج نظرسنجی‌ها نیز از نارضایتی دانش‌آموزان و ضرورت رسیدگی به مشکلات نظام آموزشی حکایت دارند. طی هفته‌های گذشته، ویدئوهایی در اینترنت منتشر شد که مدعی بودند تجمعات اعتراضی گسترده‌ای در یونان را نشان می‌دهند؛ اما مشخص شد که این ویدئوها جعلی‌اند.
دانش‌آموزان در رومانی نیز با مشکلات مشابهی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در سال ۲۰۲۳، معلمان و دانشجویان رومانیایی نیز دست به اعتراض زدند. مطالبات آن‌ها به مسائلی چون حقوق و دستمزد، فشار کاری و فرسودگی ناشی از کار، شرایط اشتغال، کمک‌هزینه‌های تحصیلی و افزایش سرمایه‌گذاری در نظام آموزشی مربوط می‌شد. در سال ۲۰۲۵ نیز معلمان رومانی برای تعیین سقف تعداد دانش‌آموزان در هر کلاس اعتراض کردند.
بااین‌حال، در ماه‌ها و سالهای اخیر، اعتراضات جوانان در سراسر اروپا افزایش یافته است. در آلمان، جوانان نزدیک به یک سال است که در مخالفت با بازگرداندن خدمت سربازی اجباری، ارسال تسلیحات و افزایش توان نظامی کشور تظاهرات می‌کنند. همان گروهی که دانش‌آموزان را به اعتصاب فرامی‌خواند، ویدئوی معترضان فرانسوی را نیز بازنشر کرده است. در صربستان نیز دانشجویان مدتی است در اعتراض به نظام فاسد تحت ریاست‌جمهوری الکساندار ووچیچ دست به تظاهرات می‌زنند؛ اعتراضاتی که با خشونت پلیس مواجه شده‌اند.
اعتراضات در آلبانی
روز چهارشنبه، اعتراضات دانشجویان در آلبانی نیز به درگیری‌های خشونت‌بار با پلیس انجامید و حتی ساختمان وزارت آموزش‌وپرورش نیز آتش گرفت. دانش‌آموزان نیز به این تظاهرات پیوسته بودند. معترضان به سیاست‌های آموزشی، چشم‌انداز نامطلوب اشتغال و همچنین پروژه‌ی ساختمانی‌ای اعتراض دارند که جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، تأمین مالی آن را بر عهده گرفته است؛ پروژه‌ای که قرار است در منطقه‌ای حفاظت‌شده از نظر زیست‌محیطی در آلبانی اجرا شود.
در اتریش نیز در سال ۲۰۲۶، دانشجویان بارها در تظاهرات مسالمت‌آمیز علیه سیاست‌های ریاضتی و کاهش بودجه‌ی دانشگاه‌ها شرکت کرده‌اند. از آغاز سال تحصیلی نیز گروهی از مردم در اعتراض به ممنوعیت حجاب برای دانش‌آموزان دختر زیر ۱۴ سال به خیابان‌ها آمده‌اند. این اعتراضات از الگویی جهانی نیز پیروی می‌کنند .در سالهای اخیر، جوانان دموکراسی‌خواه در بنگلادش، سری‌لانکا، نپال و چند کشور دیگر در برابر دولت‌های اقتدارگرا و فاسد به میدان آمدند.
پیش از آن نیز جنبش جهانی جمعه‌ها برای آینده (Fridays for Future) شکل گرفت؛ جنبشی که گرتا تونبرگ (کنشگر محیط‌زیست) که در آن زمان نوجوانی ۱۵ساله بود، از چهره‌های شاخص آن بود. او که اکنون نیز برای حمایت از معترضان به فرانسه سفر کرده است، از چهره‌های شناخته‌شده‌ی این جنبش به شمار می‌رود.
جنبشی نوین
انتقاد معترضان فرانسوی از ساختار قدرت در غرب و نظام سرمایه‌داری می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری جنبشی نوین در میان جوانان شود؛ جنبشی که ممکن است از حمایت برخی سیاستمداران چپ‌گرا نیز برخوردار باشد. خشم عمومی، به‌ویژه در میان جوانان، نسبت به دولت‌های حاکم اکنون به‌روشنی خود را نشان می‌دهد. این نارضایتی را می‌توان در نظرسنجی‌های انتخاباتی نیز مشاهده کرد؛ اگرچه احزاب راست‌گرا هم در همین نظرسنجی‌ها نتایج چشمگیری به دست می‌آورند.
اعتراضات در کشورهای مختلف تاکنون دلایل متفاوتی داشته‌اند و انگیزه‌های شکل‌گیری آن‌ها و میزان تمایل معترضان به توسل به خشونت نیز از کشوری به کشور دیگر فرق کرده است. همه‌ی این اعتراضات از کاستی‌ها و مشکلات خاص هر کشور سرچشمه گرفته‌اند. بااین‌حال، هنوز روشن نیست که آیا اعتراضات فرانسه به همبستگی و هماهنگی بیشتر جوانان در سراسر اروپا خواهد انجامید یا نه؛ آن‌گونه که پیش‌تر در راهپیمایی‌های جنبش «جمعه‌ها برای آینده» شاهد بودیم.
احتمالاً تنها در روز ۲۰ نوامبر، زمانی که ۲۰ سازمان چپ‌گرا در اروپا فراخوان اعتصاب داده‌اند، روشن خواهد شد که آیا چنین روندی در حال شکل‌گیری است یا نه. در هر حال، نسلی که مدت‌ها آن را غیرسیاسی می‌دانستند، با اقدامات اعتراضی متعدد خود مدت‌هاست خلاف این تصور را ثابت کرده است.
منبع: