جامعه‌شناسی به مثابه ورزش رزمی
دکتر زهره بیات‌ریزی در چهارمین نشست از سلسله‌نشست‌های «علوم اجتماعی در زمانه‌ی بحران» با تاکید بر آرای پی‌یر بوردیو گفت: وظیفه‌ی جامعه‌شناسان نه تبیین موضع حاکمیت است و نه پشت کردن به کشور خود در زمان جنگ بلکه از یک طرف آمادگی خدمت به ملت و از طرف دیگر، نقد ساختاری داخلی و خارجی قدرت است
دانلود ویدئو
چهارمین نشست از سلسله‌نشست‌های «علوم اجتماعی در زمانه‌ی بحران» با موضوع «جامعه‌شناسی و جنگ»، دوشنبه ششم مهر ۱۴۰۵ در دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. این نشست با همکاری اتحادیه انجمن‌های علوم اجتماعی ایران و انجمن جامعه‌شناسی ایران برگزار شد و در آن سه پژوهشگر و استاد علوم اجتماعی، نسبت جامعه‌شناسی با جنگ، بحران و تحولات اجتماعی ناشی از آن را بررسی کردند.
دکتر محمدرضا کلاهی، عضو مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، در سخنرانی خود با عنوان «جنگ و علوم اجتماعی در ایران» به غیبت جنگ از دستور کار اندیشه‌ی اجتماعی ایران پرداخت. دکتر سمیه توحیدلو، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در سخنرانی «گفتمان‌های رقیب در علوم اجتماعی ایران در زمان جنگ» به بررسی دو رویکرد متفاوت به جنگ پرداخت و با تحلیل ۹۰ گفتار و متن نخبگانی، تفاوت میان گفتمان رسمی و گفتمان انتقادی در مواجهه با جنگ را تشریح کرد.
همچنین دکتر زهره بیات‌ریزی، استاد دانشگاه آلبرتا کانادا، در سخنرانی «جامعه‌شناسی به مثابه ورزش رزمی؛ نقش سیاسی جامعه‌شناسی در ایران» با الهام از تعبیر پی‌یر بوردیو، به ظرفیت جامعه‌شناسی برای شناخت سازوکارهای قدرت و مواجهه با بحران اشاره کرد.
او در ابتدا با اشاره به جمله‌ای از پی‌یر بوردیو گفت: به بیان این متفکر معاصر، جامعه‌شناسی هنر دفاع از خود است و ما با شناخت سازوکار نهان و آشکار قدرت، می‌توان از خود و استقلال فکری خود دفاع کرد.
این استاد دانشگاه آلبرتا در ادامه با اشاره به جنگ اخیر ایران و آمریکا خاطرنشان کرد: میهن‌پرستی معادل حکومت‌پرستی و تعطیلی تفکر نقاد نیست و در این شرایط، وظیفه‌ی جامعه‌شناسان نه تبیین موضع حاکمیت است و نه پشت کردن به کشور خود در زمان جنگ، بلکه از یک طرف آمادگی خدمت به ملت و از طرف دیگر، نقد ساختارهای داخلی و خارجی قدرت است.
بیات‌ریزی با نقد جامعه‌شناسان رسالتی افزود: این دسته از جامعه‌شناسان، جامعه‌شناسی را ابزاری برای تحقق یک رسالت سیاسی می‌دانند که در شرایط کنونی، جامعه‌شناسان طرفدار حزب پایداری از این جمله هستند؛ در حالی که جامعه‌شناسی یک علم عینی و تکنوکراتیک برای شناخت علمی و غیرسیاسی مسائل اجتماع است.
این جامعه‌شناس در پایان گفت: جامعه‌شناسی ایران طی یک قرن اخیر در کشاکش ملزومات حرفه‌ای و تنگناهای ایدئولوژیک درگیر و با بحران همراه بوده که بخشی از این بحران، بحران مشروعیت است و مشخص نیست جامعه‌شناسان در شرایط کنونی چه باید بگویند تا متهم نشوند.
در ادامه فایل صوتی سخنان این جامعه‌شناس از نظرتان می‌گذرد. لازم به ذکر است سلسله‌نشست‌های «علوم اجتماعی در زمانه‌ی بحران» با هدف گفت‌وگو و بازاندیشی درباره‌ی نقش و مسئولیت علوم اجتماعی در مواجهه با بحران‌های جامعه، به‌صورت یک هفته در میان برگزار می‌شود و تا پایان سال ادامه خواهد داشت.