وقتی مردان و ساختارها تغییر نکردند

قلمرو رفاه: این روزها داشتن همزمان خانواده، فرزند و حرفه‌ای موفق برای زنان هر چند طبیعی اما دشوار است. کورین لو، اقتصاددان در کتاب تازه‌اش «همه‌چیز را با هم داشتن [i] » نشان می‌دهد مسئله نه ناتوانی زنان در مدیریت زندگی، بلکه ساختارهای اجتماعی و اقتصادی‌ای است که همچنان بر اساس الگوی زندگی مردان طراحی شده‌اند. او با تکیه بر داده‌های اقتصادی توضیح می‌دهد چرا زنان زیر بار انتظارات متعارض خانه و کار فرسوده می‌شوند و چرا بازتعریف معنای «داشتن همه‌چیز» باید از خواسته‌های خود زنان آغاز شود.این یادداشت کوتاه به قلم لورن آراتانی [ii] در گاردین به بررسی این کتاب و مسائل مطرح‌شده در آن می‌پردازد.

مترجم: مریم رضایی | وقتی کورین لو [iii]در سال ۲۰۱۷ پسرش را به دنیا آورد، به نظر می‌رسید همه‌چیز مرتب شده است. او اقتصاددانی بود که در حال کسب کرسی استادیِ دائم در مدرسه وارتونِ دانشگاه پنسیلوانیا بود؛ همان شغلی که مدت‌ها رؤیایش را در سر داشت. همسر، فرزندخوانده و نوزادش در شهر نیویورک زندگی می‌کردند و رفت‌وآمد دو ساعته به فیلادلفیا دشوار بود، اما می‌شد آن را مدیریت کرد. او سفر خود را برای «داشتن همه‌چیز» آغاز کرده بود: مادری شاغل که با حرفه‌ای دوست‌داشتنی از خانواده‌اش حمایت می‌کند، اما وقتی تعمیرات خط راه‌آهن زمان رفت‌وآمدش را سه برابر کرد، ناگهان احساس کرد همه‌چیز در حال ازهم‌پاشیدن است. لو به‌جای آن‌که به‌موقع به خانه برسد و پسر کوچکش را بخواباند، خود را در حالی می‌یافت که در دستشویی قطار آمترک، هنگام دوشیدن شیر با شیردوش، هق‌هق گریه می‌کند.

لو، به‌عنوان اقتصاددان، به دنبال اصطلاحی دقیق‌تر بود تا وضعیتی را توصیف کند که در آن او و دیگر مادران شاغل اغلب از نظر زمان و انرژی زیر فشار قرار می‌گیرند. او اصطلاح «فشردگی [iv]» را ایجاد کرد؛ اصطلاحی که داده‌ها نیز تاییدکنند‌ی آنند. داده‌ها نشان می‌دهند زنان، به‌ویژه هنگامی که از کودکان خردسال مراقبت می‌کنند، اغلب در تلاش برای مدیریت مطالبات متعارض در خانه و محل کار دچار فرسودگی می‌شوند. مراقبت از کودک برای بیشتر خانواده‌های آمریکایی وضعیتی جهنمی است بااین‌وجود، چرا مطالبه برای تغییر گسترده‌تر نیست؟

لو بخش بزرگی از دوران حرفه‌ای خود را به‌عنوان اقتصاددان صرف فهم این مسئله کرده است که زنان چگونه در جهانی مدرن زندگی و کار می‌کنند که اولویت را به کار و حرفه‌ی مردان داده است. او در کتاب تازه‌اش، «همه‌چیز را با هم داشتن: داده‌ها درباره‌ی زندگی زنان چه می‌گویند و چگونه می‌توان بیشترین بهره را از زندگی خود برد [v]»، توضیح می‌دهد که ساختارهای حاکم بر کار و زندگی خانگی زنان، واقعاً با نیازهای زنان شاغل سازگار نیستند.

لو این کتاب را«نامه‌ای عاشقانه به زنان» می‌نامد؛ تلاشی برای آن‌که به زنان بگوید جامعه بارها این احساس را در آنان ایجاد کرده که اشکال از خودِ آن‌هاست، نه از نظام اجتماعی. بخش بزرگی از کتاب به ارائه‌ی راهکارهایی اختصاص دارد که زنان بتوانند در مواجهه با انتظارات سرسختانه درباره‌ی کار و خانه، دریابند «داشتن همه‌چیز» برای خودشان چه معنایی دارد.

لو در گفت‌وگو با گاردین می‌گوید این کتاب نشان می‌دهد زنان نیزدرست مانند مردان، «کنشگران اقتصادی» هستند. آن‌ها برای بهینه‌کردن نتایج، تصمیم‌های عقلانی می‌گیرند. این نکته شاید بدیهی به نظر برسد، اما حوزه‌ی اقتصاد معمولاً سهم اقتصادی زنان را نادیده گرفته است.

لو می‌گوید: «وقتی به این واقعیت فکر می‌کنیم که زنان، به‌طور متوسط، زمان بیشتری را خارج از نیروی کار می‌گذرانند و وقت بیشتری با کودکان سپری می‌کنند، می‌گوییم: خب، شکاف دستمزد جنسیتی به این دلیل است که زنان ترجیحات متفاوتی دارند و این انتخاب خودشان است.» اما زنان«صرفاً بر اساس احساسات و ترجیحاتی عمل نمی‌کنند که هیچ نسبتی با واقعیت‌های اقتصادی ندارند». از نظر تاریخی، کارهایی که زنان در خانه انجام می‌دادند، در مقایسه با حقوقی که شوهرانشان می‌گرفتند، به‌شدت کم‌ارزش شمرده می‌شد. لو و دیگر اقتصاددانان یادآور شده‌اند که تولید خانگی (مراقبت از کودک، لباس‌شویی، نظافت و آشپزی) کاری تمام‌وقت است. وقتی زنی در تولید خانگی تخصص پیدا می‌کند، شوهرش می‌تواند تمام تمرکز خود را بر حرفه‌اش بگذارد و درآمدی کسب کند که هزینه‌های کل خانواده را تأمین کند. درظاهر، این تقسیم کار منطقی به نظر می‌رسید: دو نفر دو شغل تمام‌وقت دارند.

اما اقتصاددانان اشاره کرده‌اند که این الگو فقط زمانی کار می‌کند که رابطه‌ی زناشویی پابرجا بماند. لو می‌گوید تصادفی نیست که زنان درست همزمان با معرفی قوانین طلاق یک‌جانبه [vi] در آمریکا در دهه‌ی ۱۹۷۰ وارد نیروی کار شدند؛ قوانینی که طلاق را در بیشتر ایالت‌ها آسان‌تر کردند. لو به مقاله‌ای استناد می‌کند که پیوند میان این قوانین طلاق و افزایش نرخ فارغ‌التحصیلی زنان از دانشگاه را بررسی کرده و عنوانی جالب دارد: «مدرک‌ها ابدی‌اند.»

لو می‌نویسد: «قبل از این قانون، مردان می‌توانستند از ازدواجشان بیرون بروند و حقوقشان را هم با خود ببرند. در مقابل، همسرانشان ممکن بود سال‌ها روی تولید خانگی سرمایه‌گذاری کرده و مسیر پیشرفت حرفه‌ای فرد دیگری را هموار کرده باشند، بی‌آن‌که اکنون بتوانند از ثمره‌ی آن بهره‌مند شوند».

لو خاطرنشان می‌کند: زنان فقیرتر و زنان رنگین‌پوست همواره شاغل بوده‌اند، زیرا خانواده‌هایشان توان تأمین زندگی با درآمد تنها یک نفر را نداشته‌اند. برای مدتی، خانه‌دار بودن و در خانه ماندن برای مراقبت از فرزندان، در واقع امتیازی محسوب می‌شد. بااین‌حال، در کنار عوامل دیگر، امکان طلاق، زنان را به پرورش سرمایه‌ی انسانی خود سوق داد؛ یعنی آن مهارت‌ها و تخصص‌هایی که فرد برای کسب درآمد در اختیار دارد و این امکان را فراهم می‌کند که اگر مشکلی در رابطه‌ی زناشویی پیش آمد، از آزادی اقتصادی برخوردار باشد.

البته این وضعیت چند نکته پیچیده داشت. نخست این‌که درست زمانی که زنان راه خود را به محیط کار بازمی‌کردند، انتظارات درباره‌ی فرزندپروری فشرده‌تر می‌شد. به‌جای آن‌که شیردهی با شیرخشک و تهیه‌ی غذا با وعده‌های آماده تلویزیونیِ قابل گرم‌کردن در مایکروویو جایگزین شود، از والدین انتظار می‌رفت حضور فعالی در کنار فرزندانشان داشته باشند. بااین‌حال، درحالی‌که داده‌ها نشان می‌دهند بسیاری از زنان اکنون به‌اندازه‌ی شریک زندگی‌شان و گاهی حتی بیشتر از او درآمد دارند، زمانی که مردان صرف تولید خانگی می‌کنند تغییری نکرده است.

لو گفت: «اگر ورود زنان به نیروی کار را انقلابی جنسیتی بدانیم که نگرش ما را درباره‌ی نقش زنان در جامعه تغییر داد، طبیعتاً نقش مردان هم باید تغییر می‌کرد اما هیچ نیرویی وجود نداشت که مردان را وادار کند رفتار متفاوتی انجام دهند». در عوض، بخش بزرگی از تمرکز اجتماعی بر این بوده است که زنان چگونه خود را با محیط‌های کاری‌ای سازگار کنند که برای مردان ساخته و طراحی شده‌اند؛ نه این‌که مردان تشویق شوند مسئولیت کارهای تولید خانگی، به‌ویژه مراقبت از کودک یا نظافت خانه، را بر عهده بگیرند. مردان پنجره‌ها را تعمیر می‌کنند و چمن‌ها را می‌زنند، اما این گروه از کارها در مقایسه با کارهایی که بیشتر زنان انجام می‌دهند، زمان کمتری می‌برند.

کتاب‌هایی مانند «پیش‌قدم شو [vii]» نوشته شریل سندبرگ، مدیر پیشین فیس‌بوک، و«خانم رئیس [viii]» (زن موفق) نوشته سوفیا آموروسو، در اوایل دهه‌ی ۲۰۱۰ دورانی تازه را رقم زدند؛ دورانی که در آن به زنان گفته می‌شد در محیط کار فضای بیشتری برای خود مطالبه کنند و به همکاران مردشان نشان دهند که می‌توانند هم‌پای آنان پیش بروند و سخت‌تر کار کنند. درنتیجه این رویکرد این تصور شکل گرفت که ظاهراً بخشی از جنبش زنان معاصر که به دوران خانم رئیس واکنش منفی نشان می‌داد، برعلیه اشتغال زنان است.

لو معتقد است توصیه‌های سندبرگ و همفکرانش کافی نیست و می‌گوید: «این توصیه‌ها واقعیت‌های ساختاری‌ای را نادیده می‌گیرند که بار مسئولیت را صرفا بر دوش زنان می‌گذارند. منطقی است که کسی بگوید: «خب، چون موانع ساختاری سر راهم قرار دارند، شاید دیگر دلم نخواهد حرفه‌ای را دنبال کنم که در آن احساس کنم باید مثل یک دژکوب به این نیروهای ساختاری بکوبم».

لو می‌نویسد درحالی‌که ایدئولوژی«پیش‌قدم شو»، به نام دستیابی به برابری، ممکن است تفاوت‌های جنسیتی را نادیده بگیرد، برخی از این تفاوت‌ها مهم‌اند و باید به رسمیت شناخته شوند. وقتی او باردار پسرش بود، همسران سه تن از همکاران مردش نیز باردار بودند. او می‌گوید: «با تلخی، تفاوت مسیر سرمایه‌گذاری ما در برابر این معجزه‌ی آفرینش را زیر نظر داشتم. من مدام خسته بودم و اغلب از تهوع صبحگاهی بالای توالت خم می‌شدم، درحالی‌که آن‌ها با شادی در راهروهای اداره قدم می‌زدند؛ دست‌کم از نظر من چنین به نظر می‌رسید».

شکاف جنسیتیِ ادامه‌دار به حوزه قرارهای عاشقانه نیز راه یافته است؛ جایی که زنان اغلب از بی‌تعهدی مردان در اپلیکیشن‌های دوست‌یابی شکایت می‌کنند و می‌گویند مردان از ایده‌ی رابطه‌ی متعهدانه عقب می‌کشند. لو یادآوری می‌کند زنانی که می‌خواهند فرزند داشته باشند، در مقایسه با مردان با محدودیت زمانی بسیار بیشتری روبه‌رو هستند؛ مسئله‌ای که درست در زمانی که قرار است حرفه‌ی خود را بسازند، فشارِ قرار گذاشتن و یافتن شریک را افزایش می‌دهد.

از آنجا که دوران«خانم رئیس» برای همه‌ی زنان معنادار و جذاب نبود، لو نگران است که زنان در واکنش به تلاش زیادی که برای مقابله با موانع نیاز دارند، به این باور رسیده باشند که اگر اصلاً کار نکنند شادتر خواهند بود. جنبش موسوم به «همسر سنت‌گرا» در بسیاری از فضاهای شبکه‌های اجتماعی رواج یافته است؛ فضاهایی که در آن زوج‌ها نقش‌های جنسیتی سنتی را رمانتیک و آرمانی جلوه می‌دهند. زنان از بار مسئولیت حرفه‌ای رها می‌شوند و مردان می‌توانند بر کار خود تمرکز کنند. لو می‌گوید شاید این واکنش‌ها به این دلیل است که شکلی از فراموشی درباره‌ی این واقعیت شکل گرفته است که آن الگوی زندگی سنتی تا چه اندازه برای زنان نامطلوب و زیان‌بار بود.

در گذشته، مادران به دخترانشان درباره پیامدهای طلاق برای زنانی هشدار می‌دادند که منبع درآمد مستقلی نداشتند. لو گفت: «آن نسل هزینه‌ی سنگینی برای مدرسه رفتن پرداخت، اما نسلی که پس از من می‌آید، این پیام را دریافت نکرده است. پیامی که آن‌ها می‌شنوند این است: مادرهایتان واقعاً تحت فشارند. بهتر نیست شما این‌قدر تحت فشار نباشید؟ فکر نمی‌کنم آنها به اندازه کافی در مورد خطرناک بودن این وضعیت شناخت تاریخی داشته باشند. از طرف دیگر، قوانین طلاق نیز تغییر کرده‌اند و زنان نمی‌توانند صرفاً به ماندگاری ازدواج به‌عنوان تضمین امنیت اقتصادی خود تکیه کنند.»

پس زنان در چه موقعیتی قرار می‌گیرند؟ راه‌حل‌های لو دو وجه دارد. نخست، باید تغییرات اجتماعی‌ای رخ دهد که به شکاف‌های جنسیتیِ همچنان پابرجا در محیط کار و خانه بپردازند. برای مثال، در آمریکا هیچ الزام فدرالی‌ای وجود ندارد که کارفرمایان را موظف کند مرخصی زایمان با حقوق ارائه دهند. وقتی دولت قانونی برای حمایت از مرخصی زایمان با حقوق ندارد. هزینه و مسئولیت ناشی از بارداری و زایمان ممکن است به رابطه‌ی میان کارفرما و کارمند منتقل شود. در چنین شرایطی، کارفرما ممکن است استخدام مردان را ترجیح دهد؛ چون استخدام زنان در سن باروری را با احتمال غیبت و هزینه‌های احتمالی مرتبط با زایمان پیوند می‌دهد، اما تغییرات اجتماعی زمان‌برند.

لو به‌جای شادی - هدف دست‌نیافتنی بسیاری از کتاب‌های راهنمای زندگی - پیشنهاد می‌کند زنان به‌جای آن، به «تابع مطلوبیت فردی [ix]» خود فکر کنند؛ یعنی مجموعه عواملی که زندگی را برای هر فرد پربار و رضایت‌بخش می‌کنند؛ عواملی که ممکن است با آن‌چه در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ و ترویج می‌شود، تفاوت زیادی داشته باشند».

لو می‌گوید: «شما هر روز ۲۴ ساعت وقت دارید. همسر سنتی بودن که عکس‌های زندگی‌اش در اینستاگرام مورد توجه است، یا شریل سندبرگ بودن، هرکدام یک شغل تمام‌وقت جداگانه‌اند. نمی‌توانید هر دو را با هم انجام دهید، اما می‌توانید عناصری از هر دو را داشته باشید؛ مسئله همه یا هیچ نیست».

لو تأکید می‌کند که تعادل امکان‌پذیر است، اما به دوراندیشی نیاز دارد و همین‌طور به گفت‌وگوهایی دشوار با شریک زندگی.

لو پس از دوره‌ای که در وضعیت فشردگی گذراند و تعطیلی‌های ناشی از کووید-۱۹ آن را تشدید کرد، از همسرش جدا شد و به فیلادلفیا نقل مکان کرد؛ جایی که هزینه‌ی پایین‌تر زندگی به او امکان داد پرستارِ سرخانه استخدام کند. لو سرانجام با داشتن زمان بیشتر برای تمرکز بر کارش، توانست کرسی استادی دائم را به دست آورد؛ امری که در نهایت به تعادل بهتر میان کار و زندگی انجامید.

لو می‌گوید: «من یک حرفه‌ دارم، اما از وقت‌گذراندن با فرزندانم هم لذت می‌برم. تلاش می‌کنم مادری باشم که حضور فعالی در زندگی بچه‌هایش دارد.»

وضعیت ممکن است برای برخی دیگر از زنان، شکل دیگری باشد. او در کتاب از زنانی نام می‌برد که انتخاب‌های گوناگونی کرده‌اند و آن انتخاب‌ها برایشان نتیجه‌بخش بوده است، چون آگاهانه تصمیم گرفته‌اند و انتخاب‌هایشان بر مجموعه ارزش‌های خاص خودشان استوار بوده است.

لو می‌گوید: «شما شکست نخورده‌اید و در پیش بردن این کار بد نیستید. این وضعیت واقعاً همین‌قدر سخت است؛ واقعاً دشوار است. وقتی ابزارهایی را در اختیار داشته باشید که با کمک داده‌ها و اطلاعات بتوانید بر اساس آن‌ها تصمیم بگیرید، هر انتخابی که بکنید پذیرفتنی است. هیچ راه نادرستی برای پیش‌بردن زندگی‌ای که خودتان انتخاب کرده‌اید و با شما سازگار است، وجود ندارد».

مأخذ:

https://www.theguardian.com/money/2025/oct/26/having-it-all-book-women-workforce?utm_source=chatgpt.com