قلمرو رفاه

بحران مدیریت پسماند تر در ایران

نگاهی به آمار سرانه تولید زباله در تهران، چالش‌های ساختاری تفکیک از مبدأ و پیامدهای نبود سازوکار عوارض واقعی پسماند

16 شهریور 1405 - 13:02 | جامعه
یاسر  مختاری
یاسر مختاری روزنامه‌نگار
تنظیم نمایش متن
پیچیدگی زنجیره تأمین غذا در زندگی مدرن شهری و دوری انسان از چرخه‌های طبیعی، حجم پسماندهای غذایی را به شدت افزایش داده است. در حال حاضر روزانه ۶۵۰ تا ۷۰۰ گرم زباله به ازای هر شهروند در تهران تولید می‌شود که بخش عمده آن پسماند تر است. کارشناسان هشدار می‌دهند که اختلاط این مواد آلی با زباله‌های خشک، علاوه بر تحمیل هزینه‌های سنگین به مدیریت شهری، پتانسیل بازگشت این ثروت‌های زیستی به خاک را به طور کامل نابود می‌کند. بخش مهم‌تر گزارش روزنامه پیام ما در این‌باره را می‌خوانید. 

الگوی مصرف خاورمیانه‌ای و مقایسه با آمارهای جهانی:
بر اساس گزارش بانک جهانی، سرانه تولید زباله در ایران (۵۵۰ تا ۶۰۰ گرم در روز) نزدیک به میانگین جهانی است و نسبت به کشورهای اروپایی و آمریکا که سطح رفاه بالاتر و دورریز بیشتری دارند، بسیار کمتر است. تفاوت اصلی در ترکیب زباله‌هاست؛ در ایران ۶۰ تا ۷۰ درصد پسماندها را پسماند تر تشکیل می‌دهد. ریشه این الگوی نامطلوب به فرهنگ خرید فله‌ای و حجم بالای اقلامی چون صیفی‌جات (مثلاً خرید هندوانه‌های بزرگ) در خاورمیانه و کیفیت پایین بسته‌بندی محصولات بازمی‌گردد.

خلأ قانونی عوارض و سقوط کیفیت کمپوست:
در کشورهای توسعه‌یافته، شهروندان بر اساس حجم و میزان زباله تولیدی خود (مثلاً خرید کیسه‌های مخصوص با قیمت‌های متفاوت) عوارض واقعی می‌پردازند که این امر انگیزه‌ای برای کاهش مصرف است. در ایران به دلیل نبود این سازوکار مالی، هزینه مدیریت به شهرداری‌ها منتقل می‌شود. همچنین به دلیل ضعف شدید در تفکیک از مبدأ، پسماندهای غذایی با پلاستیک، شیشه و فلز مخلوط می‌شوند؛ در نتیجه کمپوست حاصل از این زباله‌ها کیفیت بسیار پایینی داشته و در بخش کشاورزی غیرقابل‌استفاده باقی می‌ماند