سیاست‌های اقتصادی به خانه‌ها می‌رسند
به گفته‌ی رئیس انجمن جامعه‌شناسی ایران، اقتصاد در خلأ عمل نمی‌کند و هر تصمیم اقتصادی وارد زندگی واقعی آدم‌ها، خانه، محل کار، رفت‌وآمد روزانه و رابطه‌ی مردم با نهادهای عمومی می‌شود
دانلود ویدئو
نشست «اصلاحات اقتصادی و ما» با همکاری مجله دقیقه و انجمن جامعه‌شناسی ایران و انجمن صنفی روزنامه‌نگاران تهران روز چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵ در محل انجمن صنفی روزنامه‌نگاران استان تهران برگزار شد. در این نشست کنشگران و کارشناسان اقتصادی و جامعه‌شناسی به واکاوی واکنش‌های اعتراضی جامعه به الگوهای کارآمدی برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری موثر، پایدار و تاب‌آور پرداختند.
در این نشست، «شیرین احمدنیا»، رئیس انجمن جامعه شناسی ایران، «نوید رئیسی»، پژوهشگر اقتصاد سیاسی، «محسن استادعلی»، کارگردان، نویسنده و تهیه‌کننده‌ی سینمای مستند و «علی حسینی اسفیدواجانی»، پژوهشگر سیستم‌های پیچیده و اقتصاد، پیرامون دیدگاه‌های خود از الگوهای کارآمدی برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری، سخنرانی کردند.
رئیس انجمن جامعه شناسی ایران، در ابتدای سخنرانی خود با اشاره به نقش «ما» در اصلاحات اقتصادی، به این طرح این پرسش پرداخت: در اصلاحات اقتصادی، «ما» چه کسانی هستند؟ آیا همه ما از تغییر یک قیمت، حذف یک حمایت یا جابجایی در بودجه، به یک اندازه تاثیر می‌پذیریم؟
احمدنیا افزود: اگر پاسخ به این پرسش «خیر» است و «ما» یکپارچه نیست، چه کسانی فرصت دارند در رابطه با آن تصمیم‌گیری کنند و چه کسانی باید پیامدها را تحمل کنند؟
به گفته احمدنیا، «هر تصمیم اقتصادی وارد خانه، محل کار، رفت‌و‌آمدهای روزانه و رابطه‌ی مردم با نهادهای عمومی می‌شود؛ در نتیجه اگر زندگی‌ها را در صورت‌مسئله ندیده باشیم، متوجه پیامدهای آن نمی‌شویم.»
او تأکید کرد که اقتصاد در خلأ عمل نمی‌کند و هر تصمیم اقتصادی وارد زندگی واقعی آدم‌ها، خانه، محل کار، رفت‌وآمد روزانه و رابطه‌ی مردم با نهادهای عمومی می‌شود.
احمدنیا معتقد است در بحث اصلاحات اقتصادی، علاوه بر میزان منابع آزادشده و اثر سیاست‌ها بر قیمت‌ها، باید پرسید هزینه‌ی انتقال از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب را چه کسانی می‌پردازند.
او به تفاوت آسیب‌پذیری خانواده‌ها حتی در یک دهک درآمدی اشاره کرد و گفت: بیماری، اجاره‌نشینی، تعداد افراد تحت تکفل و معلولیت می‌توانند شرایط خانواده‌ها را متفاوت کنند. همچنین زنان در بسیاری از خانواده‌ها فشار کاهش قدرت خرید را با کار مراقبتی بیشتر و صرف زمان برای یافتن خدمات ارزان‌تر تحمل می‌کنند.
به اعتقاد احمدنیا، مردم فقط به نتیجه تصمیم‌ها واکنش نشان نمی‌دهند، بلکه به شیوه تصمیم‌گیری نیز واکنش دارند. اجرای ناگهانی، زبان تحقیرآمیز درباره نگرانی مردم و ابهام درباره محل مصرف منابع، اعتماد عمومی را فرسوده می‌کند.
او میان اطلاع‌رسانی و مشارکت تفاوت قائل شد؛ اطلاع‌رسانی پس از تصمیم انجام می‌شود، اما مشارکت به این معناست که پیش از نهایی شدن تصمیم، کسانی که قرار است هزینه آن را تحمل کنند، بتوانند درباره فرض‌ها، گزینه‌ها، زمان‌بندی و راه‌های جبران نظر بدهند.
احمدنیا تأکید کرد اعتماد با درخواست از مردم تولید نمی‌شود، بلکه حاصل انباشت تجربیات قبلی است. کسی که پیش از این تغییر را تحمل کرده اما جبران وعده‌داده‌شده را دریافت نکرده، سیاست تازه را با همان تجربه قبلی می‌سنجد.
او در پایان به تشدید نابرابری‌ها، فرسایش طبقه متوسط، ناامنی شغلی، هزینه‌های مسکن، مهاجرت جوانان، چندشغله شدن، از دست رفتن پس‌اندازها و حس بی‌آیندگی اشاره کرد و تأکید داشت: موفقیت اصلاحات اقتصادی را نمی‌توان فقط با شاخص‌های اقتصادی سنجید.