احیای «تالاب لاگون» کیاشهر چه شد؟

سال گذشته، با همکاری شهرداری بندر کیاشهر و همراهی فعالان محیط‌زیست و مردم، در جوار تالاب بین‌المللی لاگون کیاشهر همایشی با عنوان «دست در دست هم برای نجات تالاب» برگزار کردیم و با امضای طوماری خواستار احیای آن شدیم. این یادداشت کوتاه کوشیده نشان دهد آیا این کوشش‌ها به جایی رسید و افق آن چیست؟ روزنامه پیام ما آن را چاپ کرده است.

در این همایش، نمایشگاهی از تصاویر حیات‌وحش ثبت‌شده در پارک ملی بوجاق برپا شد. همچنین از کودکان، نوجوانان و افراد اثرگذار در حوزه ترویج فرهنگ حفاظت از محیط‌زیست تقدیر شد. حاضران نیز با امضای طوماری خطاب به «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، ضمن بیان مشکلات این تالاب، از او دعوت کردند تا در مراسم احیای تالاب حضور یابد و روز جهانی تالاب‌ها را در این شهر ساحلی گرامی بدارد.

این طومار که به امضای مسئولان شهرستان، از جمله فرماندار، بخشدار، اعضای شورای شهر، شهردار، رؤسای ادارات و همچنین عموم مردم و علاقه‌مندان به این تالاب بین‌المللی رسیده بود، همچنان چشم‌انتظار توجه و تخصیص اعتبار مانده است.

در حاشیه این همایش که هفدهم خرداد ۱۴۰۴ در پل چوبی لاگون کیاشهر برگزار شد، معاون وقت محیط‌زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست گیلان اعلام کرد که این اداره‌کل در پی تأمین اعتبار برای مطالعه احیای تالاب است. این موضوع با قول مساعد «احمدرضا لاهیجان‌زاده»، معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست، همراه شد و او وعده داد اعتبار لازم برای مطالعه و حتی اجرای طرح احیای تالاب در سال آینده تأمین شود.

کارشناسان محیط‌زیست معتقدند مسدودسازی خروجی آب تالاب به دریا، در شرایطی که فاضلاب و پساب وارد تالاب می‌شود، این محدوده را به استخری با بوی شدید گنداب تبدیل می‌کند. از سوی دیگر، برخی بومیان و قایقرانان خواستار مسدودسازی خروج آب تالاب به دریا از طریق احداث دیواره و احیای تالاب هستند تا گردشگری و قایقرانی بار دیگر در این تالاب رونق بگیرد.

از سوی دیگر، بندر کیاشهر نیز مانند بسیاری از شهرهای استان گیلان از شبکه جمع‌آوری و ساماندهی فاضلاب و تصفیه‌خانه بی‌بهره است و وزارت نیرو در انجام تکالیف قانونی خود در این زمینه عملکرد قابل توجهی نداشته است.

همچنین تاکنون خبری از تخصیص اعتبار از سوی سازمان حفاظت محیط‌زیست برای مطالعه و احیای تالاب در سال جاری، با وجود وعده معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های این سازمان، منتشر نشده است. در زمینه ساماندهی فاضلاب و پساب کشاورزی نیز دستگاه‌های اجرایی اقدام مؤثری انجام نداده‌اند.

گویی تالاب‌های گیلان ذره‌ذره به سوی خشکی پیش می‌روند و اراده‌ای جدی برای حفاظت و احیای آن‌ها وجود ندارد.

این در حالی است که تالاب لاگون بندر کیاشهر از جمله تالاب‌های ثبت‌شده در کنوانسیون رامسر است که با شماره ثبت 21RO11 در ۲۳ شهریور ۱۳۵۴ در فهرست تالاب‌های بین‌المللی ایران به ثبت رسیده است. این تالاب طی دو دهه گذشته بر اثر ورود فاضلاب، پساب شهری و زه‌آب کشاورزی با پدیده «هایپریوتریفیکاسیون» یا «پرغذایی شدید» مواجه شده است؛ به‌گونه‌ای که افزایش رشد گیاهان آبزی و کاهش منابع آبی، به‌تدریج زمینه را برای استقرار گیاهان بوته‌ای و درختان فراهم کرده است. از سوی دیگر، اختلاف تراز آب دریا و تالاب، تبادل آبی میان آن‌ها را مختل کرده و تخلیه آب تالاب به دریا را با مشکل مواجه ساخته است.