هیرکانی؛ میراثی که نباید خرج خودش را بدهد

جنگل‌های هیرکانی شمال ایران صرفاً منبع تولید چوب نیستند، بلکه با ارائه خدمات زیست‌محیطی حیاتی مانند حفظ آب، خاک و تنوع زیستی، منافع عمومی و ملی پایدار ایجاد می‌کنند. رحیم ملک‌نیا، پژوهشگر حوزه جنگل، معتقد است پیوند زدن بودجه حفاظتی این اکوسیستم به درآمدزایی از چوب و نگاه تجاری، بقای آن را به خطر می‌اندازد؛ بنابراین دولت باید هزینه‌های صیانت از این میراث را به عنوان یک وظیفه حاکمیتی و زیرساخت امنیت محیط‌زیستی متقبل شود. روزنامه پیام ما در یادداشتی به این مساله راهبردی پرداخته که مهم‌ترین نکته‌های آن را خلاصه می‌خوانید. 

خدمات غیربازاری جنگل: بخش بزرگی از کارکردهای جنگل مانند کاهش فرسایش خاک، مهار سیلاب و ذخیره کربن قیمت بازاری ندارند، اما نابودی آن‌ها خسارات سنگینی به بار می‌آورد. ارزشمندترین کار درختان این است که بدون قطع شدن سر جای خود باقی بمانند.

خطرات نگاه اقتصادی دولت: تأمین مخارج صیانت از جنگل از طریق برداشت چوب، مرز میان بهره‌برداری پایدار و تخریب را جابه‌جا کرده و حفاظت را تحت‌تأثیر درآمدزایی قرار می‌دهد. همان‌طور که برای احیای دریاچه ارومیه، مدارس یا بیمارستان‌ها بدون منطق سودآوری هزینه می‌شود، جنگل نیز نیازمند بودجه ملی مستقل است.

ضرورت برنامه‌ریزی علمی: اعلام ممنوعیتِ صرف کافی نیست. جنگل‌های شمال زیر فشار قاچاق، آتش‌سوزی، چرای دام و تغییر کاربری هستند و نجات آن‌ها نیازمند پایش مستمر، به‌کارگیری فناوری، تقویت نیروهای حفاظتی و مشارکت جوامع محلی است.