وقتی خانه دیگر امنترین جای جهان نیست
برآورد میشود روزانه حدود ۱۳۷ زن و دختر در سراسر جهان توسط فردی که میشناسند کشته میشوند.
روزنامه گاردین در گزارشی با عنوان «چه بر سر ما آمده؟ کجا راهمان را گم کردیم؟ زیمبابوه با واقعیت خشونت علیه زنان روبرو میشود» به قلم تندای ماریما (Tendai Marima) به مساله زنکشی در جهان پرداخته است. این گزارش در ۱۴ اوت ۲۰۲۶ منتشر شده است.
مرگ یک مادر و دخترانش در بولاوایو، موجی از فراخوانها برای اقدام فوری علیه خشونت مبتنی بر جنسیت را برانگیخته است. سه تابوت سفید با تورهای سفید پوشانده شده و روی آنها شاخهگلهای کوچکی قرار گرفته بود. سوگوارانی که هفته گذشته برای ادای احترام به زاندیل تشوما (Zandile Tshuma) و دخترانش، ناتالی ۱۵ ساله و نالا ۵ ساله، کلیسایی در بولاوایو را پر کرده بودند، سنت معمولِ وداع با پیکر متوفی در منزل را انجام ندادند؛ زیرا پیکر این خانواده مسیر درازی را از انگلستان طی کرده بود تا در آرامگاه نهایی خود در قبرستان «لووه» در حاشیه دومین شهر بزرگ زیمبابوه در منطقه ماتابلهلند آرام گیرد.
در حالی که این حادثه بازتاب خبری کمی در بریتانیا داشت، در زیمبابوه و آفریقای جنوبی این پرونده تراژیک بار دیگر نگرانیها را درباره آمار بالای زنکشی (Femicide) در این منطقه شعلهور کرد. بسیاری از تحلیلگران در تلویزیون و شبکههای اجتماعی ابراز شگفتزدگی کردند که چگونه یک زن تحصیلکرده با شغلی موفق در خارج از کشور، درست به اندازه زنی فقیرتر در حاشیهنشینهای آفریقای جنوبی، در برابر خشونت خانگی آسیبپذیر بوده است.
پدر و مادر سالخورده تشوما بر سر مزار بودند. پدر با کتوشلوار آبی و عصایی چوبی در دست، و مادر با لباس رسمی مشکیوسفید بزرگان کلیسا، در سکوت نشستهبودند. «نِوِر مپوفو» ۴۴ ساله، همسایهای که در دوران ابتدایی شاگرد مادر تشوما بود، میگوید از شیوه خشن و بیرحمانهای که این خانواده به قتل رسیدهاند بسیار غمگین است.
تشوما (تحلیلگر ۴۲ ساله دادههای مالی)، ناتالی (دانشآموز مشتاق علوم کامپیوتر و ورزشکار نوظهور) و نالا (دختربچهای پرانرژی و پرجنبوجوش)، همگی در تاریخ ۶ ژوئیه در خانه خود در بریتانیا مرده پیدا شدند.
پلیس بدفوردشر اعلام کرده است که «اقدامات برای استرداد» یک مرد بریتانیایی-زیمبابوهای از آفریقای جنوبی به بریتانیا در رابطه با این قتلها در جریان است. مپوفو میگوید: «زاندیل هرگز نگفته بود که مشکلی وجود دارد. هر بار که به خانه میآمد، از دیدن خانوادهاش خوشحال بود، اما حالا میبینیم که هیولاها همینجا میان ما هستند.»
در مراسم تشییع جنازه، «تئوفیلوس خومالو»، دایی خانواده، گفت که خانواده از این قتلها بهشدت آسیب دیده است و امیدوار است عدالت اجرا شود.
او افزود: «ما اجازه میدهیم قانون مسیر خود را طی کند. ما به دام خشم یا تلخی نخواهیم افتاد و اجازه نمیدهیم این فاجعه هویت ما را تعریف کند. در عوض، تصمیم میگیریم یاد آنها را با وقار، اتحاد و ایمانی تزلزلناپذیر به عدالت خداوند گرامی بداریم.»
آمار نگرانکننده از خشونت علیه زنان
برآورد میشود روزانه حدود ۱۳۷ زن و دختر در سراسر جهان توسط فردی که میشناسند کشته میشوند. «زنکشی» که سازمان ملل آن را «قتل عمدی با انگیزه جنسیتی» تعریف میکند، ناشی از تبعیض و نابرابری است. زیمبابوه آمار مشخصی از زنکشی نگهداری نمیکند، اما طبق آمار دولتی، نزدیک به ۴۰ درصد از زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله زیمبابوهای خشونت فیزیکی را تجربه کردهاند و برآورد میشود ۱۲ تا ۲۵ درصد از آنها مورد تجاوز و آزار جنسی قرار گرفتهاند.
مؤسسه موساسا (Musasa)، یک سازمان محلی که برای کمک به بازماندگان خشونت مبتنی بر جنسیت (GBV) تأسیس شده، بیش از ۳۰,۰۰۰ مورد خشونت مبتنی بر جنسیت را در سال ۲۰۲۴ گزارش کرده است، در حالی که پلیس زیمبابوه نزدیک به ۱۹,۰۰۰ مورد را به ثبت رسانده است. بخش عمدهای از این سوءاستفادهها در داخل خانه رخ میدهد. در طول قرنطینههای کرونا، این آمار ۶۰ درصد افزایش یافت.
جودیت انکوبه، وزیر استانی ماتابلهلند جنوبی (منطقهای هممرز با بولاوایو)، میگوید بهشدت نگران است زیرا این منطقه بالاترین آمار خشونت شریک زندگی را در کشور دارد.
او میگوید: «در منطقه ماتابلهلند، گویی مدال نقره [بیشترین خشونت] را داریم! چه مشکلی پیش آمده؟ چه بر سر ما آمده و کجا راهمان را گم کردهایم؟ در ازدواج همه چیز هموار نیست، اما این نباید به مرگ و خانهای پر از ترس ختم شود.»
انکوبه خواستار بحثی فوری درباره خشونت خانگی شده و پیشنهاد داده است برنامههای مراقبت در منزل آغاز شود تا بزرگان جامعه با خانوادهها برای گفتگو درباره مشکلات تماس بگیرند.
او میگوید: «چیزی در بافت اجتماعی ما خراب شده است: ما دیگر عمهها، خالهها و عموهایی نداریم که در ازدواجها نقش میانجی را ایفا کنند. ما باید به مراقبان توانمندی بدهیم تا حرفهای عمل کنند، با جوانان ما بنشینند و گفتگو کنند. کشیشهایی هم داریم که میتوانند کمک کنند.»
لزوم آگاهیبخشی و هزینههای سنگین اقتصادی
سامکلیسو تشوما، بنیانگذار گروه مدافع حقوق زنان The Girls Table در زیمبابوه، میگوید نیازی حیاتی برای آموزش مردم درباره خشونت خانگی وجود دارد.
او میگوید: «این قلب انسان را میشکند. ما باید از شبکههای اجتماعی برای ارتقای آگاهی درباره آثار خشونت شریک زندگی بر جامعه و خانوادههایی که میسازیم استفاده کنیم.»
وی میافزاید: «مردم باید افکار خود را بازسازی و نو کنند، زیرا تا زمانی که کسانی باشند که فکر کنند دلیلی برای آزار دادن یک زن توسط یک مرد وجود دارد، راه درازی در پیش داریم.»
دادگاههای بولاوایو با پروندههای زنکشی کاملاً آشنا هستند. در ماه ژوئیه، یک بزرگتر ۴۳ ساله کلیسا متهم شد که همسرش را با تبر به قتل رسانده و سپس با میلهای فلزی به فرزندانشان حمله کرده است.
مطالعهای در زیمبابوه که توسط آژانس همکاریهای توسعه بینالمللی سوئد (SIDA) و سازمان ملل متحد انجام شده، هزینههای مستقیم و غیرمستقیم خشونت مبتنی بر جنسیت را تا ۲ میلیارد دلار برآورد کرده است؛ با در نظر گرفتن هزینه آسیبها، ترامای روحی و مرگ، ضرب در کاهش بهرهوری و ترک تحصیل دختران جوان به دلیل خشونت.
میراندا تابیفور، نماینده صندوق جمعیت سازمان ملل متحد (UNFPA) در زیمبابوه، از دولت میخواهد به دلیل هزینههای گستردهای که این پدیده بر کشور تحمیل میکند، سرمایهگذاری بیشتری برای مقابله با خشونت خانگی انجام دهد.
تابیفور هزینه دولت برای «رسیدگی به موضوعات حمایتهای روانی-اجتماعی و آسیبهای اجتماعی که همواره بازماندگان خشونت را آزار میدهد» را بیش از ۱ میلیارد دلار برآورد میکند، اما هشدار میدهد که اگر به این خشونتها پاسخ داده نشود، دولت سالانه تا ۳.۸ درصد از تولید ناخالص داخلی ۵۷ میلیارد دلاری خود را از دست خواهد داد.
او میگوید: «همه ما باید متحد شویم. هر زن و هر دختری در زیمبابوه باید زندگی بدون خشونت داشته باشد؛ نه فقط به این دلیل که حق آنهاست، بلکه به این دلیل که کاری درست و انسانی است.»
منبع: