سروکله «اینترنت پرو» از کجا پیدا شد؟
در نظر گرفتن واژه «پرو» برای اینترنت ظبقاتی میتواند چهرهای قابلقبول از این سیاست ارائه دهد.
از زمانی که پیامک تایید مجوز «اینترنت پرو» – بدون آنکه درخواستی برایش داده باشم - در تاریخ 23 اردیبهشت 1405 روی صفحه گوشی موبایلم ظاهر شد، تا امروز که بیش از یک ماه از آن گذشته، هنوز ذهنم درگیر آن است. اینترنت پرو، تنها سیاستی برای طبقاتی کردن دسترسی به اینترنت نیست. این پدیده یک ویژگی مهم دیگر هم دارد.
بسیاری از کاربران همراه اول در اردیبهشت 1405 لابهلای سایر پیامکهای تبلیغاتی این اپراتور تلفن همراه، پیامکهای تایید مجوز اینترنت پرو نیز دریافت کردند. نمیدانم طراحان این سیاست هنگام تنظیم این پیامک با خودشان چه فکری کرده بودند. آیا مثلا فکر کرده بودند کسی که پیامک را دریافت میکند وقتی چشمش به «تایید مجوز» میافتد اشک شوق در چشمانش حلقه میزند و با خود میگوید: «چقدر بزرگوار و اینکلوسیو! حتی به کسانی که درخواست مجوز نکرده بودند، هم مجوز دادند... درست مثل رحمت خدا که همه مخلوقات را در بر میگیرد»؟! یا مثلا فکر کرده بودند گیرنده با دیدن کلمه «بینالملل» به صورت ناخودآگاه احساس میکند مسائل بینالملل کشور حل شده و با دیدن «فعالسازی نهایی و اتصال فوری»، حتی اگر آب دستش باشد زمین میگذارد و بدون فوت وقت ستارهمربع را شمارهگیری میکند؟! یا فکر کرده بودند با دیدن «پرو» پیش خودش میگوید «بالاخره من هم رفتم تو باشگاه حرفهایها و خفنها و پولدار»؟! [1]
اگرچه میتوان همچنان درباره ابعاد گوناگون این پیام داد سخن داد، اما من میخواهم تنها روی یک عبارت آن یعنی «اینترنت پرو» دست بگذارم. مشاهده یک کلمه مخفف انگلیسی مثل «پرو» در نامگذاری یک سیاست فراگیر ملی، تاحدی که من در خاطرم هست کاملا در ایران بیسابقه است و حتی در این پیامک نیز مثل نگینی – البته گلدرشت و پرزرقوبرق - میدرخشد. سوال اینجاست که چرا ذهن سیاستگذاران - از کارشناسان همراه اول گرفته تا مسئولان شورای عالی امنیت ملی – به سمت این واژه رفته و آن را تایید کردهاند؟ چرا برای ساده و پذیرفتنیشدنِ این سیاست، سراغ این کلمه رفتهاند؟ آیا استفاده از یک واژه مخفف، همیشه کار را سادهتر میکند؟ در خبرهایی که درباره این سیاست منتشر شده، گاهی از عبارت «اینترنت پایدار کسبوکارها» نیز استفاده شده است اما اغلب از همان عبارت «اینترنت پرو» برای اشاره به آن استفاده میشود.
علاوه بر این که «اینترنت پایدار برای کسبوکارها»، به صورت ضمنی به «اینترنت ناپایدار برای مردم» در نقطه مقابل خود اشاره دارد و استفاده از آن واکنشهای خاص خود را به همراه دارد، به نظر میرسد دلایل دیگری نیز برای استفاده از عبارت «اینترنت پرو» برای اشاره به این سیاست وجود دارد. اگر این واژه را در روندهای موتور جستجوی گوگل وارد کنیم به نمودار زیر میرسیم[2]:
در سالهای اخیر استفاده از واژه پرو در جستجوهای اینترنتی افزایش چشمگیری داشته و با ظهور پدیده «اینترنت پرو» در فروردین 1405 به اوجی بیسابقه رسیده است. روند تغییرات جستجو واژه «پرو» در گوگل نشان میدهد که استفاده از این واژه در فرهنگ عمومی ایران در سالهای اخیر – مخصوصا در نیمه دوم دهه نود شمسی - رشدی چشمگیر داشته است. جدولِ بیشترین جستجوهای کاربرانی که کلمه «پرو» را جستجو کردهاند، خاستگاه این واژه را بهتر نشان میدهد. جدول عباراتی که جستجوکنندگان «پرو» در گوگل دنبال کردهاند به شرح زیر است:
|
عبارت جستجو |
میزان علاقه (نسبی) |
|
گوشی |
100 |
|
شیائومی |
60 |
|
قیمت گوشی |
50 |
|
گوشی شیائومی |
41 |
|
۱۳ پرو |
36 |
|
قیمت گوشی شیائومی |
22 |
|
عکس پرو |
21 |
|
قیمت ۱۳ پرو |
17 |
|
پرو فایل |
16 |
|
آیفون ۱۳ پرو |
14 |
|
آیفون ۱۳ |
14 |
|
نوت ۱۲ پرو |
13 |
|
نوت ۱۰ پرو |
12 |
|
گوشی سامسونگ |
12 |
|
ایفون ۱۳ |
12 |
|
ایفون ۱۳ پرو |
12 |
|
تیگو ۷ |
11 |
|
نوت ۱۱ پرو |
11 |
|
نوت 8 پرو |
11 |
|
تیگو ۸ پرو |
11 |
|
تیگو ۷ پرو |
11 |
|
نوت ۱۳ پرو |
10 |
|
ایرپاد پرو |
10 |
|
آیفون ۱۳ پرو مکس |
10 |
|
نوت ۸ پرو |
10 |
|
نوت ۹ پرو |
9 |
|
عکس پرو فایل |
9 |
|
پوکو x3 پرو |
8 |
|
پوکو x3 |
8 |
|
شیائومی نوت 8 پرو |
8 |
|
شیائومی ۱۲ پرو |
8 |
|
ایفون ۱۲ پرو |
8 |
|
ایفون ۱۲ |
8 |
|
آیفون ۱۲ پرو |
8 |
|
آیفون ۱۲ |
8 |
|
قیمت گوشی سامسونگ |
8 |
|
شیائومی نوت ۱۰ |
8 |
|
آیفون ۱۱ پرو |
7 |
|
شیائومی نوت ۱۰ پرو |
7 |
|
آیفون ۱۱ |
7 |
|
قیمت آیفون ۱۳ |
7 |
|
قیمت آیفون ۱۳ پرو |
7 |
|
گوشی نوت ۱۰ پرو |
7 |
|
ایفون ۱۳ پرو مکس |
7 |
|
گوشی شیائومی نوت 8 |
7 |
|
گوشی شیائومی نوت 8 پرو |
7 |
|
آیفون 13 پرو |
7 |
|
شیائومی ۱۳ پرو |
6 |
|
شیائومی نوت ۱۲ پرو |
6 |
|
گوشی نوت ۱۱ پرو |
6 |
واژه «پرو» در صنعت موبایل و دیگر محصولات و خدمات دیجیتال و همینطور تاحدی در صنعت خودرو وارد واژگان عمومی دنیا شده است. پرو (pro) از ابتدای واژه professional به معنای حرفهای گرفته شده و بسیاری از کسبوکارها با استفاده از این عنوان بخشی از مشتریان خود را با سایرین متمایز میکنند و بهترین کالاها و خدمات خود را با دریافت پول بیشتر به آنها ارائه میدهند؛ به گونهای که مشتری علاوه بر خدمات و محصولاتی که دریافت میکند، از تعلق به این بخش از مشتریان نیز کسب رضایت کند و حاضر باشد برای آن هم هزینه کند. نمونههای قبلی این شیوه را میتوان به صورت محدودتر در فروش بلیتهای کلاس بیزینس و اقتصادی در صنعت پرواز مشاهده کرد.
آیا میتوان به صرف اینکه ایدهای در کسبوکارها رایج شده از آن در سیاستگذاری عمومی هم استفاده کرد؟ به عنوان نمونه فومو یا fear of missing out به معنای ترس از دست دادن، یکی از احساساتی است که برخی از کسبوکارها در کارزارهای تبلیغاتی خود برای این که مشتریشان را به تصمیم برسانند در او ایجاد میکنند. آیا حاکمیت هم میتواند در مواجهه با مردم از ترفند فومو استفاده کند؟
ممکن است تصور کنید اینها روبنایی بیش نیست. هدف اصلی، کنترل و افزایش درآمد است [3]. اما بخشی از عجیب و غریب بودن این مسأله از همینجا نشأت میگیرد که تصور شده چنین روبنایی موجه است و میتواند چهرهای قابل قبول و حتی خواستنی از این سیاست ارائه دهد. به نظر شما چرا و چگونه ایدههای برآمده از بخش خصوصی، در ذهن سیاستگذار بخش عمومی در ایران غلبه پیدا کرده است؟ شما چه تبیینی برای این پدیده دارید؟ آیا غلبه این ذهنیت در آینده بروزهای دیگری نیز خواهد داشت؟
[1] ای کاش گفته میشد چه کسی مجوز را تایید کرده تا حداقل بتوانیم از او تشکر کنیم.
[2] روندهای کلمه «پرو» در موتور جستجوی گوگل در میان کاربران ایرانی از سال 2004 تاکنون (+)
نتایج جستجو در دیگر کشورهای دیگر نیز کموبیش مشابه است اگرچه در کشورهای انگلیسیزبان به علت استفاده از پیشوند pro در ساختمان کلمات، روند فزاینده کندتر است اما همچنان وجود دارد.
[3] تلاش زیادی کردم تا امنیت را هم جزو اهداف اینترنت پرو جا دهم ولی هر چه کردم موفق نشدم.