بودجه عادلانه چه زمانی محقق میشود؟
به اعتقاد کمال اطهاری، سیاست اجتماعی به معنای عام در چهارچوب صنعتی رخ داده است
کمال اطهاری، پژوهشگر برجسته اقتصاد سیاسی و توسعه، تأکید دارد که دولت رفاه در بطن صنعتی شدن و انباشت سرمایه شکل گرفته است. به گفته او، مزد حداقلی تنها زمانی معنا و امکان اجرایی پیدا میکند که جامعه از انباشت اقتصادی و مازاد کافی برخوردار باشد.
او مفهوم شیوه انتظام (regime of accumulation) را مطرح میکند که به نهادهای اجتماعی و سیاسی وابسته است و بدون آن، رفاه پایدار ممکن نیست. شوروی نمونهای تاریخی است که به دلیل ناتوانی در همراهی با دانش و فناوری جدید، نتوانست مازاد اقتصادی تولید کند و در نهایت فروپاشید.
در جهان امروز، اقتصاد دانشبنیان حاکم است؛ جایی که صادرات کالا و مازاد اقتصادی عمدتاً از طریق نوآوری و زنجیره جهانی ارزش ایجاد میشود. مثلاً ۷۰ تا ۸۰ درصد واردات آمریکا را کالاهای دانشبر تشکیل میدهد.
سیاست اجتماعی از نگاه اطهاری، یعنی بازتولید گسترده نیروی کار و جامعه از طریق حمایتهای ساختاری، نه فقط توزیع پول. این سیاست باید مازاد اقتصادی را حفظ کند و نوآوری را با زنجیره ارزش جهانی همتراز سازد.
اما در ایران، سیاست اجتماعی عملاً به پول نفت تقلیل یافته است؛ رویکردی که نه انباشت مولد ایجاد میکند و نه امکان ورود به اقتصاد دانش را فراهم میآورد.