قلمرو رفاه

بقای مردم و تاب‌آوری حداقلی در وضعیت کنونی

علی اکبر تاج مزینانی معتقد است در شرایط کنونی، بقای تاب‌آوری مردم از اهمیت زیادی برخوردار است

21 بهمن 1404 - 10:00 | ویدئو

پس از دی‌ماه ۱۴۰۴، شرایط اجتماعی ایران وارد مرحله‌ای تازه شد؛ مرحله‌ای که در آن، مسئله «سیاست اجتماعی» بیش‌ازپیش به حاشیه رفت و جای خود را به دغدغه‌ای بنیادی‌تر داد: حفظ حداقلیِ زیست و تاب‌آوری اجتماعی. رویدادهای این مقطع و مواجهه امنیتی با اعتراضات خیابانی، پیامدهایی فراتر از سطح سیاسی داشت و آثار آن به طور مستقیم در لایه‌های اجتماعی و زیست روزمره شهروندان نمایان شد.

بر اساس گفته علی‌اکبر تاج مزینانی، دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی نظام رفاهی و سیاست‌گذاری اجتماعی در ایران ماهیت واکنشی دارد. این ویژگی نه‌تنها مختص یک دولت خاص نیست، بلکه در طول زمان و در دولت‌های مختلف تداوم‌یافته است. سیاست‌ها از «حمایت» به «واکنش» تقلیل می‌یابند و هدف آن‌ها نه ارتقای رفاه، بلکه مدیریت پیامدهای بحران‌های انباشته است.

آنچه پس از دی‌ماه ۱۴۰۴ برجسته شده، نه صرفاً ناکارآمدی سیاست اجتماعی، بلکه تغییر سطح مسئله است. جامعه‌ای که سیاست اجتماعی‌اش به مدیریت و کنترل شهروندان، تبدیل شده است پیش از هر چیز نیازمند بازتعریف رابطه دولت و شهروند، احیای اعتماد اجتماعی و بازگشت سیاست‌گذاری از وضعیت واکنشی به مسیر برنامه است. بدون این بازتعریف، تاب‌آوری اجتماعی نه نشانه پایداری، بلکه علامت استمرار بحران خواهد بود.