آسیب‌شناسی توسعه اقتصادی در ایران

کتاب «آسیب‌شناسی توسعه اقتصادی ایران» طیف گسترده‌ای از موضوعات و پیامدهای توسعه اقتصادی ایران طی برنامه‌های اول تا چهارم توسعه را مورد بررسی قرار می‌دهد. باید توجه داشت توسعه اقتصادی از عناصر اصلی توسعه همه‌جانبه است.

در صورتی که بسترها و زمینه‌های لازم برای تحقق توسعه اقتصادی فراهم نباشد، این امر می‌تواند پیامدهای مخاطره‌آمیزی برای جوامع داشته باشد.

 بسیاری از پژوهشگران توسعه اقتصادی را شمشیر دو لبه‌ای می‌دانند که از یکسو می‌تواند منجر به رشد اقتصادی شود و از سوی دیگر ممکن است زمینه تضادهای اجتماعی را فراهم کند.

در بخش اول کتاب، مولف به تبیین مبانی نظری سیاست‌های تعدیل اقتصادی، اهداف، جهت‌گیری‌ها و خطوط محوری برنامه‌های اول و دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران پرداخته است. سپس نشان داده شده که چگونه انحراف از برنامه به وخیم‌تر شدن اوضاع اقتصادی و اجتماعی کشور انجامیده است. در نهایت، نقش دولت در شکست برنامه‌های تعدیل اقتصادی و پیامدهای منفی این سیاست‌ها بررسی شده است.

 چنانکه در مقدمه آمده نتایج حاصل از آمارهای رسمی و دولتی بیانگر شکست سیاست‌های تعدیل اقتصادی و نقش تعیین‌کننده دولت در آن است. بر این اساس در کتاب تلاش شده تا دخالت دولت و سهم تعیین‌کننده آن در روند توسعه و توسعه‌نیافتگی اقتصادی به بحث و بررسی گذاشته شود.

بدین ترتیب در بخش اول کتاب برنامه‌های اول و دوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در سال‌های 1368 تا 1378 بررسی شده است. فصل اول از بخش اول به توسعه اقتصادی و بی‌ثباتی ساختاری اشاره دارد. فصل دوم شکل‌بندی توسعه اقتصادی در ایران طی برنامه‌های اول و دوم توسعه را مورد بررسی قرار می‌دهد و فصل سوم ساز‌و‌کار و نتایج برنامه‌های اول و دوم توسعه را مورد بررسی قرار می‌دهد. بخش دوم به برنامه‌های سوم و چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بین سال‌های 1379 تا 1388 اختصاص دارد. در این بخش ضمن بررسی کامیابی‌ها و موفقیت‌های برنامه سوم توسعه، ناکامی‌های آن نیز به بحث گذاشته شده است.

کمی نبودن، افزایش بی‌رویه واردات، افزایش کند صادرات غیرنفتی، افزایش حجم نقدینگی، وابستگی زیاد بودجه به درآمدهای نفتی و برداشت مکرر از حساب ذخیره ارزی، روند ناقص خصوصی‌سازی، نقش ضعیف درآمدهای مالیاتی در بودجه دولت و رشد پایین اشتغال از جمله موارد مطرح شده پیرامون برنامه سوم توسعه در کتاب است.

نویسنده: عباس مصلی‌نژاد

نشر: اختران

تعداد صفحات: 351 صفحه