دوگانه‌ی جنگ و صلح در جامعه‌شناسی ایران
محمدرضا کلاهی در چهارمین نشست از سلسله‌نشست‌های «علوم اجتماعی در زمانه‌ی بحران» عنوان کرد: طی دهه‌های گذشته اندیشیدن به جنگ نوعی بازگشت به گذشته تلقی شده است و حتی حوزه‌ای به نام جامعه‌شناسی جنگ وجود ندارد و تنها به تاثیر جنگ بر اجتماع پرداخته شده است
دانلود ویدئو
چهارمین نشست از سلسله‌نشست‌های «علوم اجتماعی در زمانه‌ی بحران» با موضوع «جامعه‌شناسی و جنگ»، دوشنبه ششم مهر ۱۴۰۵ در دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. این نشست با همکاری اتحادیه انجمن‌های علوم اجتماعی ایران و انجمن جامعه‌شناسی ایران برگزار شد و در آن سه پژوهشگر و استاد علوم اجتماعی، نسبت جامعه‌شناسی با جنگ، بحران و تحولات اجتماعی ناشی از آن را بررسی کردند.
در ابتدا دکتر زهره بیات‌ریزی، استاد دانشگاه آلبرتا کانادا، در سخنرانی «جامعه‌شناسی به مثابه ورزش رزمی؛ نقش سیاسی جامعه‌شناسی در ایران» با الهام از تعبیر پی‌یر بوردیو، به ظرفیت جامعه‌شناسی برای شناخت سازوکارهای قدرت و مواجهه با بحران پرداخت. دکتر سمیه توحیدلو، عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در سخنرانی خود با عنوان «گفتمان‌های رقیب در علوم اجتماعی ایران در زمان جنگ» به بررسی دو رویکرد متفاوت به جنگ پرداخت و با تحلیل ۹۰ گفتار و متن نخبگانی، تفاوت میان گفتمان رسمی و گفتمان انتقادی در مواجهه با جنگ را تشریح کرد.
دکتر محمدرضا کلاهی، عضو مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم نیز در سخنرانی خود با عنوان «جنگ و علوم اجتماعی در ایران» به غیبت جنگ از دستور کار اندیشه‌ی اجتماعی ایران پرداخت.
این جامعه‌شناس در ابتدا عنوان کرد: هر چند ایران یکی از طولانی‌ترین جنگ‌های جهان را تجربه کرده اما در طی دهه‌های گذشته اندیشیدن به جنگ نوعی بازگشت به گذشته تلقی شده است و حتی حوزه‌ای به نام جامعه‌شناسی جنگ وجود ندارد و تنها به تاثیر جنگ بر اجتماع پرداخته شده است.
کلاهی در ادامه خاطرنشان کرد: یکی از دلایل این عدم توجه این است که در علوم اجتماعی ایران، یک دوگانه‌ی قدرتمند وجود دارد که جنگ متعلق به جهان سنت بوده و جهان آینده رو به صلح و صلاح و بهبود است که در این شرایط جنگی معنادار نخواهد بود.
عضو مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم با بیان این که جامعه‌شناسان در ایران، چیستی جامعه را مفروض می‌گیرند و هیچ‌وقت خود جامعه موضوع مطالعه‌ی آنان نبوده است می‌گوید: به بیان آنتونی گیدنز، جامعه همان دولت- ملت بوده و امری مفروض نیست و نیازمند نظریه‌مند شدن است.
او در پایان خاطرنشان کرد: برخی جامعه‌شناسان معتقدند جنگ در حیطه‌ی روابط بین دولت‌هاست و به جامعه‌شناسی مربوط نیست که این امر علاوه بر خارج کردن جنگ از حیطه‌ی علوم اجتماعی، سبب ناتوانی اندیشه‌ی اجتماعی از تحلیل مسائل اجتماعی می‌شود.
لازم به ذکر است سلسله‌نشست‌های «علوم اجتماعی در زمانه‌ی بحران» با هدف گفت‌وگو و بازاندیشی درباره‌ی نقش و مسئولیت علوم اجتماعی در مواجهه با بحران‌های جامعه، به‌صورت یک هفته در میان برگزار می‌شود و تا پایان سال ادامه خواهد داشت.
