قلمرو رفاه

درآمد نیمی از ایرانیان وابسته به اینترنت است

بر اساس یافته‌های پیمایش سنجش دیدگاه مردم درباره وضعیت اینترنت،

22 مهر 1405 - 08:00 | سیاست‌گذاری اجتماعی
تنظیم نمایش متن
مرکز افکارسنجی ملت یافته‌های پیمایش سنجش دیدگاه مردم درباره وضعیت اینترنت را منتشر کرد. مرکز افکارسنجی ملت، نظرسنجی حاضر را در تیرماه سال ۱۴۰۵ انجام داده است. جامعه‌ی آماری پیمایش، همه‌ی افراد ۱۵ سال و بیشتر در کل کشور بوده‌اند. در این پیمایش، تعداد 1100 پرسشنامه به روش تلفنی از این جامعه‌ی آماری گردآوری شده است. هدف از اجرای این پیمایش، شناخت وضعیت استفاده مردم از اینترنت و فناوری‌های دیجیتال و بررسی دیدگاه آنان درباره‌ی کیفیت، هزینه،
محدودیت‌ها و شیوه‌ی مدیریت این خدمات بوده است. 

در مجموع، 39/7 درصد از کاربران اینترنت، از آن برای «تفریح و سرگرمی»، ۳۲/۱ درصد برای «استفاده از شبکه‌های اجتماعی» و ۲۵/۲ درصد برای «فعالیت‌های شغلی» استفاده می‌کنند. ۵۸/۸ درصد از کاربران، وضعیت سرعت اینترنت را نامطلوب و ۳۹ درصد آن را مطلوب ارزیابی کرده‌اند. ۲۷/۸ درصد از کاربران، اصلاً از قیمت بسته‌های اینترنتی رضایت ندارند و ۴۵/۷ درصد رضایت کمی از آن دارند. حداکثر قیمت مطلوب هر گیگابایت اینترنت موبایل از نظر کاربران اینترنت موبایل، به طور متوسط ۱۳هزار و ۵۰۰ تومان است. نزدیک به دوسوم از پاسخ‌گویان (۶۴/۷ درصد) برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی خارجی از فیلترشکن استفاده می کنند. افرادی که از فیلترشکن‌های غیررایگان استفاده می‌کنند، به طور متوسط ۴۰۵ هزار تومان در ماه برای خرید فیلترشکن هزینه می‌کنند. درآمد بیش از نیمی از پاسخ‌گویان یا سرپرست خانوارشان (۵۶ درصد) به نحوی به اینترنت گره خورده است. درآمد نیمی از این افراد نیز طی قطعی اخیر اینترنت کاهش پیدا کرده است.

میزان استفاده از اینترنت 

از پاسخ گویان پرسیده شد: «شما در شبانه‌روز، حدوداً چند ساعت از اینترنت استفاده می‌کنید؟ » ۹۶ درصد به نحوی کاربر اینترنت هستند؛ 16/8 درصد از پاسخگویان اظهار داشتند در طول شبانه‌روز «کمتر از یک ساعت » از اینترنت استفاده می‌کنند؛ درحالی که 39/7 درصد از پاسخگویان یک تا سه ساعت، 20/4 درصد سه تا پنج ساعت و 8/3 درصد پنج تا هفت ساعت از اینترنت استفاده می‌کنند. همچنین، 9/6 درصد از پاسخگویان اعلام کردند حداقل ۷ ساعت در روز از اینترنت استفاده می‌کنند.
جوانان، در مقایسه با سایر گروه های سنی، مدت زمان بیشتری در روز از اینترنت استفاده م یکنند؛ به‌طوری‌که سهم بیشتری
از آنان در گروه افرادی قرار دارد که حداقل سه ساعت در شبانه‌روز از اینترنت استفاده می‌کنند. در میان میانسالان، میزان استفاده
غالب بین یک تا سه ساعت است؛ درحالی‌که سالمندان بیشترین سهم را در میان افرادی دارند که کمتر از یک ساعت در روز از اینترنت استفاده می‌کنند.
با افزایش سطح تحصیلات، مدت استفاده روزانه از اینترنت نیز افزایش می‌یابد؛ به‌گونه‌ای که استفاده کمتر از یک ساعت در میان
افراد دارای تحصیلات زیردیپلم و استفاده حداقل سه ساعت در میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی بیشتر است.

اهداف استفاده از اینترنت

از پاسخگویان پرسیده شد: «از اینترنت برای چه هدفی استفاده می‌کنید؟ » آنها مجاز به انتخاب حداکثر دو گزینه بودند. در پاسخ، «تفریح و سرگرمی » با 39/7 درصد و «استفاده از شبکه‌های اجتماعی » با 32/1 درصد، پرتکرارترین اهداف استفاده از اینترنت عنوان شده‌اند. پس از آن، «فعالیت‌های شغلی » با ۲5/2 درصد، «امور اداری و بانکی » با 24/6 درصد، «تحصیل و آموزش » با 22/5 درصد و «خرید و فروش » با 8/9 درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

وابستگی درآمد خانواده به اینترنت

از پاسخگویان پرسیده شد: «درآمد خودتان یا سرپرست خانواده‌تان تا چه حد به اینترنت وابسته است؟ » در پاسخ، 42/8 درصد از
آنها اعلام کردند که درآمد خود یا خانواده‌شان هیچ وابستگی به اینترنت ندارد. 38/1 درصد اظهار داشتند که بخش کمی از
درآمدشان به اینترنت وابسته است. درمقابل، 12/2 درصد عنوان کردند که بخش زیادی از درآمدشان از طریق اینترنت تأمین می‌شود
و 5/7 درصد نیز اعلام کردند که تمام درآمدشان به اینترنت وابسته است. بنابراین، درآمد ۵۶ درصد از مردم به نحوی به اینترنت وابسته
است. درآمد شهرنشینان، به‌ویژه ساکنان مراکز استان‌ها، بیشتر به اینترنت متکی است. همچنین وابستگی درآمدی مشاغل آزاد و خصوصی به اینترنت بیشتر از سایر گروه های شغلی است.

پیامدهای قطع اینترنت بر مشاغل

از پاسخگویانی که شغل خود یا سرپرست خانواده‌شان به نحوی به اینترنت وابسته است پرسیده شد: «در قطعی اخیر اینترنت
بین‌الملل، وضعیت شغلی شما یا سرپرست خانواده‌تان چه تغییری کرد؟» در پاسخ، نیمی از این افراد (معادل 50/5 درصد) اعلام کردند که
در پی قطعی اینترنت با کاهش درآمد مواجه شده اند؛ 9/6 درصد شغل خود را از دست داده‌اند و 1/9 درصد نیز مجبور به تغییرشغل
شده‌اند. درمقابل، 37/4 درصد از کسانی که شغل خود یا سرپرست خانواده‌شان به نحوی به اینترنت وابسته است، اظهار داشتند که
قطعی اینترنت تغییری در وضعیت شغلی خود یا سرپرست خانواده‌شان ایجاد نکرده است.

نتایج آماری نشان می دهد، در میان کسانی که شغل خود یا سرپرست خانواده‌شان به اینترنت وابسته است:
- اگرچه حدودا نیمی از این افراد در همه گروه های سنی کاهش درآمد را تجربه کرده‌اند، جوانان بیشترین میزانِ از دست دادن
شغل را گزارش کرده‌اند.

- بر اثر قطعی اینترنت اخیر، ثبات شغلی توسط روستاییان بیشتر گزارش شده است. درمقابل، شهرنشینان، به‌ویژه ساکنان مراکز استان‌ها، بیشتر به از دست دادن شغل خود اشاره کرده‌اند.
- در گروه درآمدی کمتر از ۲۰ میلیون تومان، بیشترین میزانِ از دست دادن شغل مشاهده می‌شود. از طرفی، با افزایش متوسط درآمد ماهانه خانوار، وضعیت شغلیِ سهم کمتری از این افراد دستخوش تغییر شده است.

استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی

بر اساس نتایج این پژوهش، 41/6 درصد از مردم از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ به‌گونه‌ای‌که ۲۶/۹ درصد گاهی و ۱۴/۷ درصد عمدتاً از این ابزارها بهره می‌برند. درمقابل، ۲۵ درصد با وجود آشنایی با هوش مصنوعی از آن استفاده نمی‌کنند، ۹/۴ درصد فقط نام آن را شنیده‌اند و ۲۳/۹ درصد اصلاً با این فناوری آشنایی ندارند.
میزان استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در میان زنان (۴۵/۱ درصد) بیشتر از مردان (۳۸/۳ درصد) گزارش شده است. همچنین، با افزایش سن، میزان آشنایی و استفاده از این ابزارها کاهش و با افزایش سطح تحصیلات، میزان استفاده افزایش می‌یابد. ۶۲/۱ درصد از افراد دارای تحصیلات دانشگاهی و ۵۹/۶ درصد از شاغلان بخش خصوصی از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند.

حدود سه‌چهارم از کاربران هوش مصنوعی (۷۸/۶ درصد) اعلام کرده‌اند که بیشتر از «چت‌جی‌پی‌تی» استفاده می‌کنند. پس از آن، ابزارهایی مانند «جمنای» با ۳/۹ درصد، «دیپ‌سیک» و «کلاد» هرکدام با ۳/۸ درصد و «گراک» با ۱/۱ درصد قرار دارند. در مجموع، ۳۲/۸ درصد از کل مردم، چت‌جی‌پی‌تی را به‌عنوان ابزار اصلی هوش مصنوعی خود انتخاب کرده‌اند.

سیاستگذاری و رضایت از عملکرد دولت

اولویت‌های مردم برای سیاستگذاری اینترنت به این شرح است: رفع فیلترینگ با 38/7 درصد، افزایش سرعت اینترنت با 22/4 درصد، تقویت شبکه‌های اجتماعی داخلی با 17/1 درصد و کاهش قیمت با 15/8 درصد. فقط 21/6 درصد از مردم از عملکرد دولت پزشکیان برای بهبود وضعیت اینترنت طی دو سال اخیر رضایت داشته‌اند. با افزایش سطح تحصیلات، سهم افرادی که از عملکرد دولت چهاردهم در جهت بهبود وضعیت اینترنت در دو سال گذشته اصلاً رضایت ندارند، بیشتر می‌شود. در زمینه عملکرد دولت چهاردهم در بهبود وضعیت اینترنت، نارضایتی شاغلان بخش خصوصی و آزاد بیشتر از سایر گروه‌های شغلی است.