در فرانسه چه خبر است؟
از اعتصاب چند معلم در یک دبیرستان حومه‌ی پاریس تا جنبشی سراسری
ماجرا از چند جای خالی شروع شد. ۱۷ سپتامبر، معلمان دبیرستان آنتوان‌دو‌سن‌اگزوپری در حومه‌ی جنوب‌شرقی پاریس اعتصاب کردند، چون پست معلم ریاضی، فرانسه و تاریخ، پرستار و مددکار اجتماعی خالی مانده بود. به گزارش دزرت‌نیوز، دانش‌آموزان روز بعد به معلمان پیوستند و دوشنبه ۲۱ سپتامبر ورودی مدرسه را بستند و تا اداره‌ی آموزش منطقه راه افتادند؛ همان جایی که درباره‌ی نیروی مدرسه تصمیم گرفته می‌شود. الجزیره می‌نویسد این موج از کریتِی (Créteil)، حومه‌ی پاریس، آغاز شد و خیلی زود به حومه‌های دیگر رسید.
چند روز بعد دانش‌آموزان با مسئولان نشستی برگزار کردند و مدرسه مدیر تازه‌ای برای بخش آموزش فنی‌حرفه‌ای گذاشت. دانش‌آموزی به رادیو فرانس‌اینتر گفت فکر نمی‌کردند تعطیل کردن مدرسه کار را به این‌جا بکشاند اما ماجرا دیگر محدود به آن مدرسه نمانده بود: ۲۵ سپتامبر دبیرستان دیگری در شمال پاریس تعطیل شد و ظرف یک هفته جنبش به بیش از هزار مدرسه در فرانسه رسید. (دزرت‌نیوز)
اعتراض بر سر چیست؟
کمبود معلم در مدارس، جرقه‌ی اعتراضاتی را در مدارس دولتی فرانسه شعله‌ور کرد که خواسته‌های متعددی را پیش کشید. دزرت‌نیوز می‌نویسد دانش‌آموزان از هفته‌ها انتظار برای معلم جایگزین می‌گویند و در تیک‌تاک و اینستاگرام از کلاس‌های شلوغ بیش از ۳۰ نفره. در تجمعی مقابل دبیرستان لامارتین در پاریس هم پلاکاردی بود با این مضمون: از ۸ صبح تا ۶ عصر، ساعت درس بیشتر از ساعت خواب.
ساختمان‌ها و گرما هم در فهرست شکایت‌ها هستند. کلمانس، یک معلم ریاضی ۳۰ ساله در پاریس، به الجزیره گفت در موج گرمای امسال دمای کلاس‌ها بین ۳۵ تا ۴۰ درجه بود و این غیرقابل‌قبول است. مانون اوبری، نماینده‌ی حزب «فرانسه‌ی سرکش» ([i] LFI)، در پارلمان اروپا، از قول دانش‌آموزی نوشته: نمی‌شود وسط سوسک و پنجره‌های در حال افتادن درس خواند (دزرت‌نیوز).
پای نابرابری هم در میان است. المپ، دانش‌آموز ۱۶ ساله، به الجزیره گفت معلم‌های مدرسه‌شان غایب‌اند و در مقایسه با مدرسه‌های پاریس پول و امکانات کمتری دارند. به نوشته‌ی دزرت‌نیوز، بعضی دانش‌آموزان محله‌های مرفه‌ترِ پاریس هم فقط به این دلیل به اعتراضات پیوسته‌اند که شکاف میان مدرسه‌های خودشان و مدرسه‌های محله‌های فقیرتر را می‌بینند.
پارکورسوپ (Parcoursup) هم بخشی از ماجراست. این سامانه‌ی اینترنتی درخواست ورود به دانشگاه در فرانسه است و به گزارش تایم، دانش‌آموزان معترض آن را منبع استرس و بی‌اعتمادی به نظام آموزشی توصیف کرده‌اند. دولت هم این نگرانی را شنیده است. به نوشته‌ی تایم، سباستین لکورنو نخست‌وزیر، میان پنج اقدامی که برای پاسخ به خواسته‌های دانش‌آموزان اعلام کرد، از شفاف‌تر کردن پارکورسوپ هم نام برد و گفت: «جدول زمانی و برنامه‌ی تأمین مالی این اقدام‌ها تا پایان ماه اعلام می‌شود.» مسائل دیگری هم مطرح است. مثلا رانیا ، ۱۵ ساله، به الجزیره گفت اصلاً حس نمی‌کنند کسی به آنها گوش می‌دهد و رافائل، ۱۷ ساله، گفت: «دولت فکر می‌کندچون آنها جوانند آگاهی سیاسی ندارند.»
آنها چه می‌خواهند؟
دزرت‌نیوز خواسته‌ها را این‌طور خلاصه می‌کند: معلم بیشتر، کلاس‌های کوچک‌تر، ساعات مدرسه‌ی کوتاه‌تر و ساختمان‌های ایمن‌تر. کلمانس به الجزیره گفت این‌ها همان چیزهایی است که معلمان سال‌هاست می‌خواهند: منابع بیشتر، معلم بیشتر و شرایط بهتر آموزش. بعضی معترضان بلندتر فکر می‌کنند؛ تئو، دانشجوی ۱۹ ساله، به الجزیره می‌گوید: «پول بیشتر برای دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها هم لازم است و دولت نباید فقط در جنگ سرمایه‌گذاری کند.» البته این حرفهای یک معترض است، نه بیانیه‌ی رسمی جنبش.
چه کسانی کنار دانش‌آموزان ایستاده‌اند؟
به گزارش الجزیره، روز ششم اکتبر دست‌کم ۲۵۰ هزار دانش‌آموز، معلمان و والدین در سراسر فرانسه راه افتادند و اتحادیه‌ها و نهادهای حقوق بشری هم از آن حمایت کردند. آن سَوینل‌باراس، رئیس عفو بین‌الملل فرانسه از مقام‌ها خواست از کاربرد غیرضروری و مفرط زور پرهیز کنند.
در سیاست، دزرت‌نیوز می‌نویسد حزب LFI آشکارا از جنبش حمایت می‌کند، اما می‌گوید آن را سازمان نداده است. ژان‌لوک ملانشون، رهبر این حزب، سرکوب را غیرمسئولانه خوانده است. در برابر او، مارین لوپن و حزب راست افراطی «اجتماع ملی [ii]» بیشتر روی امنیت تأکید می‌کنند و ناآرامی را نشانه‌ی ازدست‌رفتن کنترل دولت می‌دانند. لوران بسیه، معلم ریاضی همان مدرسه‌ای که اعتراضات از آنجا آغاز شد، به فرانس‌اینتر گفت معلمان در بهره‌برداری‌های سیاسی که از این اعتراضات می‌شود، نقشی نداشته‌اند (دزرت‌نیوز).
آسوشیتدپرس هم از وکلا و پژوهشگران پلیس می‌نویسد که هشدار می‌دهند برخورد سخت ممکن است نسلی از جوانان سرخورده از جمهوری بسازد. الکسیس بودلن، وکیل پاریسی بیش از ده نوجوان بازداشت‌شده، گفت این تجربه این نوجوانان را با سرعتی باورنکردنی سیاسی می‌کند، چون برای بسیاری از آنها این اتفاق اولین تظاهرات زندگی‌شان است.
خیابان، پلیس و آتش
دزرت‌نیوز یادآوری می‌کند که این جنبش، رهبری مرکزی ندارد و همین کنترلش را سخت کرده است. بعضی شرکت‌کنندگان ترقه روشن کرده، اموال را خراب کرده و به پلیس شیء پرتاب کرده‌اند. اول اکتبر ورودی دبیرستان نلسون ماندلا در نانت در آتش‌سوزی ویران شد و در مارسی هم یک کامیون آتش‌نشانی غارت و سوزانده شد. خود دانش‌آموزان هم بر سر روش اعتراض اختلاف دارند: دانش‌آموزی به فرانس‌اینتر گفت: از دیدن هم‌کلاسی‌هایی که برای سوزاندن سطل زباله ذوق می‌کنند ناراحت است. دولت می‌گوید نگرانی‌های اولیه‌ی دانش‌آموزان بجاست، ولی خشونت‌طلبان و LFI جنبش را مصادره کرده‌اند؛ LFI البته این ادعا را رد می‌کند.
آسوشیتدپرس به نقل از وزارت کشور می‌نویسد تا هشتم اکتبر بیش از ۶۶۰۰ نفر، که بیشترشان زیر ۱۸ سال هستند، بازداشت شده‌اند که از این تعداد، ۴۸۸ نفر فقط در روز ششم اکتبر دستگیر شده‌اند. چند آسیب سنگین هم رخ داده است. نوجوانی ۱۵ ساله در لنز در حادثه‌ای با نارنجک صوتی پلیس دستش را از دست داد. پسری ۱۴ ساله به نام ادن در سنت‌اوئن‌لومون، با نارنجک گاز اشک‌آور آرواره و بسیاری از دندان‌هایش را از دست داد. مأمور شلیک‌کننده معلق شد و به ایجاد نقص عضو با خشونت متهم است. در تور هم دادستان پرتاب یک گلوله‌ی ضدشورش را دلیل بروز کم‌بینایی نوجوانی ۱۶ ساله می‌داند.
لوران نونیز، وزیر کشور، هفتم اکتبر اعلام کرد مدلی از نارنجک صوتی که به نظر می‌رسد دلیل حادثه‌ی لنز باشد دیگر علیه دبیرستانی‌ها به کار نمی‌رود، اما گفت در «تقریباً همه‌ی موارد» عملکرد پلیس متناسب بوده است (آسوشیتدپرس). سباستین لکورنو، نخست‌وزیر، ششم اکتبر در مجلس گفت: از آغاز اعتراض‌ها ۲۱۵ دانش‌آموز، ۸۵ کارمند مدرسه و ۷۱۵ پلیس مجروح شده‌اند (دزرت‌نیوز).
دولت چه می‌کند و بعد چه می‌شود؟
الجزیره می‌نویسد روز ۲ اکتبر ادوار ژفره، وزیر آموزش، با نمایندگان دانش‌آموزان دیدار کرد و دولت طرحی پنج‌ماده‌ای برای اصلاح آموزش عمومی اعلام کرد؛ البته دانش‌آموزان این طرح را کافی ندانستند. به نوشته‌ی دزرت‌نیوز، لکورنو از وزیرانش خواسته بررسی کنند چقدر طول می‌کشد که معلمان غایب جایگزین شوند، آیا لازم است طول ساعات مدرسه باید بازنگری شود یا نه و ساختمان‌های قدیمی چه تعمیری لازم دارند. انتظار می‌رود دولت مشاوره‌ی ملی به زودی جلساتی با دانش‌آموزان و نشست‌هایی در خود دبیرستان‌ها برگزار کند، اما معترضان هنوز عقب‌نشینی نکرده‌اند. دزرت‌نیوز می‌نویسد روز ششم اکتبر مقام‌ها بیش از ۲۵۰ هزار نفر معترض را اعلام کردند و برگزارکنندگان ۴۵۰ هزار نفر را. اتحادیه‌ی دانش‌آموزی USL) ) هم از ۱۸۰۰ مدرسه‌ی نیمه تعطیل یا تعطیل خبر داد. رز، دانش‌آموز ۱۶ ساله، به الجزیره گفت اگر چیزی عوض نشود ادامه می‌دهند و ۱۷ اکتبر تظاهرات بزرگی با دبیرستانی‌ها، دانشجویان و کشاورزان برگزار می‌شود.
منابع:
1- Flake, F. (2026, October 6). How student protests grew into a nationwide crisis in France. Deseret News.
2- https://www.deseret.com/u-s-world/2026/10/06/student-protests-in-france-escalate/
3- Leicester, J. (2026, October 8). Gruesome injuries throw spotlight on France's policing of high school protests. Associated Press. https://www.click2houston.com/news/world/2026/10/08/gruesome-injuries-throw-spotlight-on-frances-policing-of-high-school-protests/
4- Rueckert, P. (2026, October 7). 'We're short of resources': France's student protesters, in their own words. Al Jazeera.
6- Greene, C. (2026, October 2). Why are students protesting across France? TIME. https://time.com/article/2026/10/02/france-student-protests-arrests-injuries-school-closures/