استفاده از تجربیات سایر کشورها در بیمه‌ی مشاغل پلتفرمی
مهدی جعفریان معتقد است سیاست‌گذاری در بخش بیمه‌ی مشتغل پلتفرمی باید مبتنی بر داده باشد و روشن شود چه تعداد از افراد به صورت تمام‌وقت یا پاره‌وقت در پلتفرم‌ها فعالیت می‌کنند
دانلود ویدئو
نشست «گفت‌وگوهایی درباره‌ی نظام تأمین اجتماعی؛ بیمه‌ی مشاغل پلتفرمی» به همت سازمان ملی کارآفرینی ایران و با همکاری دبیرخانه هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی و صندوق‌های تابعه، سه‌شنبه هفتم مهرماه در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد.
در این نشست، شیوا آقایی، پژوهشگر حوزه رفاه و تأمین اجتماعی؛ سیدسجاد پادام، مدیرکل اسبق دفتر بیمه‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ و مهدی جعفریان، مدیرعامل مرکز مطالعات توسعه و رقابت، به بررسی ابعاد حقوقی، بیمه‌ای و اقتصادی مشاغل پلتفرمی پرداختند؛ نشستی که با دبیری امیرمحمد مهراد، دبیرکل سازمان ملی کارآفرینی ایران، برگزار شد.
مهدی جعفریان در این نشست با تمرکز بر آثار اقتصادی سیاست‌گذاری در حوزه مشاغل پلتفرمی، اظهار کرد: تصمیم‌گیری در این زمینه با اهداف مختلف و گاه متعارض روبه‌رو است. در یک سو ضرورت گسترش پوشش تأمین اجتماعی قرار دارد و در سوی دیگر، توسعه‌ی اقتصاد دیجیتال و جلوگیری از ایجاد مانع در مسیر رشد پلتفرم‌ها مطرح است.
وی با اشاره به هدف‌گذاری افزایش سهم اقتصاد دیجیتال در برنامه هفتم تأکید کرد: هر سیاست جدید در حوزه‌ی بیمه‌ی فعالان پلتفرمی باید علاوه بر هدف حمایتی، از منظر آثار آن بر فعالیت اقتصادی نیز بررسی شود.
جعفریان با اشاره به پیشنهادهای مطرح‌شده درباره‌ی پرداخت درصدی از درآمد فعالان پلتفرمی به‌عنوان حق بیمه گفت: چنین سیاست‌هایی پیش از اجرا نیازمند مدل‌سازی دقیق هستند؛ زیرا افزایش هزینه می‌تواند در نهایت بر قیمت خدمات، میزان تقاضا و درآمد فعالان پلتفرمی اثر بگذارد. او با اشاره به طرح پیشنهادی سازمان تامین اجتماعی در بیمه‌ی شاغلین پلتفرمی گفت که این طرح پیشنهاد داده تا 13.5 درصد از درآمد ماهیانه‌ی رانندگان به عنوان حق بیمه پرداخت شود که این امر باعث افزایش هزینه‌ی سفر، کاهش تقاضا برای سفر و درنهایت افت درآمد خواهد شد.
وی سیاست‌گذاری مبتنی بر داده را یکی از پیش‌شرط‌های تصمیم‌گیری در این حوزه دانست و خاطرنشان کرد: باید روشن شود چه تعداد از افراد به صورت تمام‌وقت در پلتفرم‌ها فعالیت می‌کنند، چه تعداد فعالیت محدودی دارند، چه تعداد این فعالیت را به‌عنوان شغل دوم انجام می‌دهند، چند نفر همزمان در چند پلتفرم حضور دارند و چه تعداد از مسیر دیگری دارای پوشش بیمه‌ای هستند.
جعفریان همچنین بر ضرورت بررسی پیامدهای غیرمستقیم سیاست‌ها تأکید کرد و گفت: اگر افزایش هزینه‌ی سفرهای پلتفرمی به کاهش تقاضا و بازگشت بخشی از مصرف‌کنندگان به استفاده از خودروی شخصی منجر شود، آثار این تصمیم می‌تواند به حوزه‌هایی مانند مصرف سوخت و آلودگی هوا نیز منتقل شود.
مدیرعامل مرکز مطالعات توسعه و رقابت افزود: مدل‌سازی دقیق در این زمینه بسیار مهم است و باید مشخص کرد جایگزین سفرهای اینترنتی خودروی شخصی است یا حمل‌ونقل عمومی؛ چرا که افزایش 13.5 درصدی هزینه‌ی سفر ممکن است استفاده از خودروی شخصی را به عنوان جایگزین افزایش دهد که مشکلات بعدی را در پی خواهد داشت.
وی در ادامه به تنوع الگوهای مورد استفاده در کشورهای مختلف اشاره کرد و توضیح داد که پاسخ واحدی برای مواجهه با کار پلتفرمی وجود ندارد. در برخی کشورها مانند کشورهای اروپایی رابطه‌ی میان پلتفرم و فعال به سمت رابطه‌ی کارفرمایی رفته و در برخی دیگر مانند کشورهای آسیاسی شرقی، وضعیت متفاوت و مستقلی برای این گروه تعریف شده است.
جعفریان همچنین حفظ انعطاف‌پذیری را یکی از ملاحظات مهم در طراحی سیاست‌های حمایتی دانست و با اشاره به برخی تجربه‌های بین‌المللی تأکید کرد که مداخله‌ی سیاست‌گذار نباید بدون توجه به اثر آن بر این ویژگی مهم کار پلتفرمی صورت گیرد.