بیمه‌ی مشاغل پلتفرمی نسبت پشتیبانی صندوق را بهبود می‌دهد

نشست «گفت‌وگوهایی درباره‌ی نظام تأمین اجتماعی؛ بیمه‌ی مشاغل پلتفرمی» به همت سازمان ملی کارآفرینی ایران و با همکاری دبیرخانه هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی و صندوق‌های تابعه، سه‌شنبه هفتم مهرماه در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد.

در این نشست، شیوا آقایی، پژوهشگر حوزه رفاه و تأمین اجتماعی؛ سیدسجاد پادام، مدیرکل اسبق دفتر بیمه‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی؛ و مهدی جعفریان، مدیرعامل مرکز مطالعات توسعه و رقابت، به بررسی ابعاد حقوقی، بیمه‌ای و اقتصادی مشاغل پلتفرمی پرداختند؛ نشستی که با دبیری امیرمحمد مهراد، دبیرکل سازمان ملی کارآفرینی ایران، برگزار شد.

سیدسجاد پادام با تمرکز بر تجربه‌ی سیاست‌گذاری در حوزه‌ی بیمه‌ی مشاغل اینترنتی، به پیگیری‌هایی اشاره کرد که در دوره‌ی مسئولیت او در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای بیمه‌ی رانندگان تاکسی‌های اینترنتی انجام شده بود.

وی با اشاره به جمعیت شاغلان غیررسمی و تعداد قابل توجه فعالان تاکسی‌های اینترنتی اظهار کرد: در آن مقطع جلسات متعددی با سازمان تأمین اجتماعی و اسنپ برای دستیابی به یک سازوکار بیمه‌ای برگزار شد.

به گفته‌ی پادام، یکی از اختلافات اصلی در این مذاکرات، تعریف رابطه میان پلتفرم و راننده بود؛ سازمان تأمین اجتماعی بر وجود رابطه کارفرمایی تأکید داشت؛ درحالی‌که اسنپ خود را کارفرما نمی‌دانست و پذیرش چنین رابطه‌ای نیز هزینه‌ی قابل توجهی برای پلتفرم به همراه داشت.

وی در ادامه توضیح داد: در جریان این مذاکرات، الگویی مشارکتی مورد تفاهم قرار گرفت که بر اساس آن دولت سهم خود را در حق بیمه پرداخت کند، پلتفرم نه در جایگاه کارفرما بلکه در قالب مسئولیت اجتماعی در تأمین هزینه‌ی بیمه مشارکت داشته باشد و سهم دیگری نیز متناسب با میزان فعالیت راننده تأمین شود. به گفته‌ی پادام، این مسیر در دوره‌ی حضور او در وزارت کار به نتیجه نهایی نرسید.

پادام با استفاده از تعبیر «بن‌بست ساختگی» گفت: گاهی برای مسائلی که امکان دستیابی به راه‌حل درباره‌ی آنها وجود دارد، بن‌بست ایجاد می‌شود؛ درحالی‌که تجربه‌ی مذاکرات با پلتفرم و سازمان تأمین اجتماعی نشان داده بود که با ارائه‌ی یک راهکار منطقی می‌توان دیدگاه طرف‌های مختلف را به یکدیگر نزدیک کرد.

وی نقش تنظیم‌گر را در چنین شرایطی تعیین‌کننده دانست و بر ضرورت ایفای نقش فعال‌تر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و انعطاف بیشتر سازمان تأمین اجتماعی در مواجهه با تحولات بازار کار تأکید کرد.

سیدسجاد پادام با اشاره به این که شش میلیون نفر از 25 میلیون نفر شاغل در کشور شغل غیررسمی دارند گفت: نیمی از رانندگان اسنپ این شغل را به عنوان شغل اول انتخاب کرده‌اند و برآوردها نشان می‌دهد 30 درصد از آنها فاقد بیمه هستند.

بخش دیگری از سخنان او به ناترازی صندوق‌های بازنشستگی و کاهش نسبت پشتیبانی اختصاص داشت. وی افزایش ضریب نفوذ بیمه را یکی از ظرفیت‌های قابل توجه برای بهبود وضعیت صندوق دانست و گفت: مشاغل پلتفرمی این امکان را فراهم کرده‌اند که بخشی از افرادی که هم‌اکنون شاغل اما فاقد پوشش بیمه‌ای هستند، بدون نیاز به ایجاد شغل جدید وارد جریان بیمه‌پردازی شوند.

پادام با اشاره به نتایج پژوهشی که درباره‌ی آثار افزایش سن بازنشستگی و تغییر نسبت پشتیبانی انجام داده است، اظهار کرد: افزایش ضریب نفوذ بیمه می‌تواند در کوتاه‌مدت اثر قابل توجهی بر حفظ نسبت پشتیبانی صندوق داشته باشد. 

مدیرکل اسبق دفتر بیمه‌های اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با اشاره به کسری صندوق‌های بازنشستگی افزود: بر اساس محاسبات من، در سال 1408 نسبت پشتیبانی کمتر از سه خواهد شد. تحت این شرایط، اجرای این طرح علاوه بر بهبود وضعیت رانندگان، برای تامین اجتماعی هم فرصتی بود تا نسبت پشتیبانی خود ارتقا ببخشد.

وی همچنین بر ضرورت انعطاف بیشتر در شیوه‌ی بیمه‌پردازی تأکید کرد و پیشنهاد داد: امکان بیمه متناسب با میزان فعالیت به رسمیت شناخته شود؛ به‌گونه‌ای‌که فردی با تعداد محدود سفر در هفته نیز بتواند متناسب با همان میزان فعالیت، حق بیمه پرداخت کند و از مزایای متناسب با آن برخوردار شود.

پادام در پایان تأکید کرد: این مساله صرفاً به رانندگان تاکسی‌های اینترنتی محدود نیست و تحولات بازار کار، گروه‌های مختلفی را با شکل‌های جدید فعالیت روبه‌رو کرده است. از نگاه او، نظام تأمین اجتماعی نیز باید بتواند با سرعت و انعطاف بیشتری خود را با این تحولات هماهنگ کند.