تغییر روند خرید سوابق در سازمان تامین اجتماعی
ترمیم سوابق بیمهای بیمهشدگان اجباری میتواند در آینده با تصویب هیئت امنای سازمان تامین اجتماعی وارد روند تازهای شود؛ روندی که تعهدات بلندمدت و درآمدهای مقطعی برای سازمان ایجاد میکند
ترمیم سوابق یکی از بحثهای مهم در جبران خلأهای بیمهای، برای دریافت خدمات در آینده است. با توجه به این که خرید سوابق تحت شروطی خاص انجام میشود و امکان آن برای هر نوع قرارداد بیمهای و در هر شرایطی وجود ندارد، سازمان تامین اجتماعی بر اساس قانون تامین اجتماعی و تبصرههای الحاقی آن، اقدام به عرضهی سوابق قابلخرید میکند.
برای نمونه، افرادی که خدمت سربازی را پشت سر گذاشتهاند، میتوانند با اثبات سابقه بیمهپردازی و ارائهی کارت پایان خدمت، دو سال از خدمت خود را به عنوان سابق بیمه، بر سوابق گذشتهی خود بیافزایند. در نمونهای دیگر، قانون اجازه داده که افراد با ۱۰ سال سابقهی بیمهپردازی و ۱۰ روز حقوق بازنشسته شوند. در صورتی که این افراد یک سال سابقهی بیمهپردازی داشته باشند، با شرط سنی ۶۰ سال برای مردان و ۵۵ سال برای زنان، میتوانند اقدام به خرید سابقه کنند.
قابلیت خرید سوابق در بیمههای غیراجباری هم وجود دارد. برای نمونه فردی که از یک کارگاه خارج شده (بیکاری ارادی) تا زمان اشتغال به کار، میتواند در قالب قرارداد بیمهی اختیاری، اقدام به خرید سوابق خود کند، اما این افراد نمیتوانند خلأهای ایجاد شده در سوابق این مدت را خریداری کنند.
حال چنانچه فردی در گذشته با بدعهدی کارفرما در پرداخت حق بیمهاش روبهرو شده باشد، میتواند از طریق شکایت در مراجع رسیدگی وزارت کار (هیات تشخیص و حل اختلاف) و دریافت رای، حقوق خود را بازستانی کند؛ با این حال بیمهشدهای که با چنین شرایطی روبهرو شده، امکان خرید سوابق مربوط به دوران بدعهدی کارفرما را ندارد.
قاعدهی جدید برای خرید سوابق بیمهای
روند خرید سوابق در سازمان تامین اجتماعی برای بیمهشدگان اجباری به زودی تغییر خواهد کرد. به تازگی «غلام محمدی» سرپرست سازمان، از برنامهریزی برای «پرداخت هزینهی مربوط به جبران خلأهای سابقهی بیمهای» خبر داد. او در توصیف ویژگیهای مشمولان جبران سوابق بیمهای، گفت: در مواردی مانند فاصله بین جابهجایی دو شغل که ممکن است دو یا سه ماه حق بیمهی فرد پرداخت نشده باشد، در صورت تصویب هیات امنا، امکان بهروزرسانی این سوابق برای چندین میلیون نفر فراهم خواهد شد.
خرید سوابق برای مشمولان مدنظر سرپرست سازمان، ابعاد بسیار بزرگی خواهد داشت؛ چرا که بیش از ۱۵ میلیون و ۶۶۴ هزار نفر بیمهشدهی اصلی تا پایان سال ۱۴۰۴ تحت پوشش خدمات بیمهای بودند؛ از این تعداد، بیش از ۱۰ میلیون و ۹۲۱ هزار نفر بیمهشدهی اجباری هستند. از کل این جمعیت، یک میلیون و ۸۵۲ هزار و ۴۱۲ نفر در بخش دولتی، شش میلیون و ۸۶۵ هزار و ۵۰۰ نفر در بخش غیردولتی و دو میلیون و ۲۵۴ هزار و ۸۳۴ نفر در پیمانها، بیمهشدهی اجباری سازمان بودند.
مردان؛ بیشترین خریدان حق بیمه
همچنین از کل بیمهشدگان اجباری (۱۰ میلیون و ۹۲۱ هزار نفر)، بیش از دو میلیون و ۸۴۴ هزار و ۲۶۴ نفر زن و باقی (بیش از ۸ میلیون و ۷۶ هزار نفر) مرد هستند. با توجه به این ترکیب جنسیتی، در صورت تصویب خرید سوابق، عمدهی خریداران خلأهای بیمهای مردان خواهند بود. با فرض این که از کل بیمهشدگان اجباری، ۱۵ درصد آنها اقدام به خرید خلأهای سوابق گذشته کنند، بیش از ۱.۶ میلیون نفر (عمدتا مرد) جامعهی هدف سازمان خواهند بود. در این شرایط، سازمان به درآمدهای مقطعی حق بیمه، دست خواهد یافت، اما تعهدات آن را باید در سالهای آینده به نرخ روز پرداخت کند. با این تغییرات، سازمان در آینده هم میتواند سوابق بیمهشدگان را در سازوکارهای خرید و فروش قرار دهد تا خلا سوابق پُر شود.