بازار کساد خون ناحق می‌ریزد

«یه خون ناحق تا چهل روز بازار رو کساد می‌کنه، بعضی وقتام تا قیام قیامت.»

(خانه‌ی پدری- کیانوش عیاری)

نزدیک به 30 پرونده‌ی زن‌کشی از ابتدای تابستان تا آخرین روز مهرماه امسال، جای پای خشونت خانگی را برای چندمین مرتبه مقابل چشم همگان قرار داده است؛ پرونده‌هایی که در برخی از آنها، بدن زن کشته‌شده مثله شده و در دیگری، پیکر کاردآجین‌شده را پس از قتل، سوزانده‌اند. آنچه می‌توان پرسید این است که چه چیزهایی خشونت و جنایت را امکان‌پذیر کرده است.

عیاری در خانه‌ی پدری، درست در سکانس مربوط به قتل ملوک به دست پدرش نکته‌ی مهمی را نشان می‌دهد. وقتی ملوک از در می‌آید، کل‌حسن (پدر ملوک) او را به زیرزمین می‌فرستد تا فرشی که قولش را پیشتر به حاج علی (مشتری فرش) داده‌اند، تمام کند. بعد از قتل ملوک، وقتی حاج علی برای بردن فرش می‌آید، در همان ورودی خانه می‌پرسد: «خودت روی قالی کار کردی یا پسرت کبلایی؟» کل‌حسن جواب می‌دهد: «محتشم کار کرده ولی کارش درجه‌یکه، حرف نداره.» کمی بعد وقتی مادر و دیگر خواهرهای ملوک به خانه برمی‌گردند. یکی از خواهرها از محتشم می‌پرسد: «محتشم این قالیچه رو کی تمومش کرده؟» محتشم می‌گوید: «آقا!»

فیلم دیدن از پشت عینک فدریچی

آن‌چه عیاری پیش‌روی ما می‌گذارد تصویر عریانی از انکار کار و اثر تولیدیِ زن به‌قتل‌رسیده ‌است. می‌توان استنباط کرد که همه‌ی آن‌چه آن جنایت را امکان‌پذیر کرده همین انکار است. فدریچی در «کالیبان و ساحره» لحظه‌ای در تاریخ تولد سرمایه‌داری را می‌کاود که ربط محکمی به آن‌چه عیاری تصویر کرده دارد: «به محض خصوصی‌سازی زمین و آغاز تسلط مناسبات پولی، زنان به شکل فزاینده‌ای محدود به کار بازتولیدی شدند، آن‌هم در زمانه‌ای که این کار کاملاً بی‌ارزش می‌شد. .... در نظام پولی جدید، تنها فعالیت ارزش‌آفرین، تولید برای بازار بود، درحالی‌که از دیدگاه اقتصادی، بازتولید کارگر از آن پس دیگر بی‌ارزش محسوب می‌شد و حتا دیگر کار هم محسوب نمی‌شد. ...این تغییرات تاریخی- که در سده‌ی نوزدهم با پیدایش زنان خانه‌دار تمام وقت به اوج خود رسید- جایگاه زنان در جامعه و نسبت آن‌ها با مردان را بازتعریف کرد.» (فدریچی۱۲۷-1400:126)

فدریچی در ادامه توضیح می‌دهد که جدایی تولید از بازتولید، چگونه منجر به ارزش‌زدایی از کار زنان شد: «آن‌گونه که مری وایزنر و دیگران گفته‌اند این باور (در قانون، اسناد مالیاتی و فرمان‌های اصناف) ریشه‌ دوانده بود که زنان نباید بیرون از خانه کار کنند و تنها فعالیت‌شان باید کمک به شوهرشان در تولید باشد. حتا گفته شد که هرکاری که زنان انجام‌ می‌دهند نا-کار و بی‌اهمیت است حتا اگر برای بازار انجام شود. ارزش‌زدایی از کار زنان چنان بود که فرمانداری‌ها به اصناف اعلام کردند کاری را که زنان در خانه انجام می‌دادند، نادیده بگیرند؛ چرا که کار واقعی نبود.» (همان، ۱۵۵-۱۵۶)

نتیجه‌ی این فرایندِ محدود کردن زنان به کار بازتولیدی و نا-کار و بی‌اهمیت شمردن کاری که آنان انجام می‌دهند، را حتی اگر فدریچی شرح نداده بود، می‌دانستیم: «بنابراین با توجه به ارزش‌زدایی از کار و وضعیت اجتماعی زنان، عجیب نیست که نافرمانی زنان و روش‌هایی که با آن می‌شد زنان را رام کرد، از مضامین اصلی مضامین اصلی ادبیات و خط مشی اجتماعی «دوران گذار» باشد. ... زنان متهم می‌شدند که غیرعقلانی، عبث، وحشی و بی‌فایده‌اند.... مجازات نافرمانی زنان از اقتدار مردسالار در بی‌شمار نمایش‌نامه و داستان زن‌ستیز درخواست و ستایش شده‌است. ادبیات انگلیسی عصر الیزابت و جاکوبین مملو از چنین مضامینی است. ... در این هنگام ارائه‌ی قوانین جدید و اشکال جدید شکنجه برای مهار رفتار زنان درون و بیرون [از خانه] ثابت می‌کرد سیاه‌نمایی ادبی از زنان، تجلی پروژه‌ی سیاسی دقیقی است که سلب هرگونه استقلال و قدرت اجتماعی آنان را هدف گرفته ‌است. در اروپای عصر عقل، به زنان متهم به بددهانی پوزه‌بند زده می‌شد و آن‌ها را در خیابان می‌گرداندند؛ مجازات مرگ برای زنان متهم به زنا مسلم بود. ( همان، ۱۶۸-۱۷۰)

آنچه فدریچی به ما نشان می‌دهد این واقعیت است که محدود کردن زنان به کار بازتولیدی و بی‌ارزش شمردن کار خانگی، در نهایت نتیجه‌ی مشخصی دارد که عبارت است از بی‌فایده‌انگاری زنان. موجود بی‌فایده را نیز می‌توان شلاق زد، پوزبند زد و حتی کشت. اگرچه فدریچی در کالیبان و ساحره با ما از لحظه‌ی انباشت بدوی، یعنی لحظه‌ی تولد سرمایه‌داری سخن می‌گوید، اما امروز و به لطف هاروی می‌دانیم که انباشت بدوی فقط مربوط به مرحله‌ی بدوی و پیشاتولد اقتصاد سرمایه‌داری نیست. «تمامی ویژگی‌های انباشت بدوی که مارکس اشاره می‌کند تا به امروز حضور قدرتمندی در جغرافیای تاریخی سرمایه‌داری داشته‌اند.» (هاروی،۱۴۵:۱۳۹۸)

مسئله برای فدریچی بیش از آن‌که محدود شدن زنان به کارخانگی و بازتولیدی باشد، بی‌ارزش و نامرئی بودن کار بازتولیدی و خانگی است، این است که درنهایت راه‌حل را در دستمزدی‌کردن کار خانگی می‌یابد. دستمزد نزد فدریچی آن چیزی‌ است که کار بودن کار خانگی و ارزشمندی آن را تصدیق می‌کند. اگرچه هم‌چنان که هاروی می‌گوید، مثل «تمامی ویژگی‌های انباشت بدوی» این بی‎ارزش انگار نیز «تا به امروز حضور قدرتمندی در جغرافیای تاریخی سرمایه‌داری داشته‌است. » اما چیزی از پشت عینک فدریچی به چشم نمی‌آید، که با لنز رانسیر در مرکز دید قرار می‌گیرد.

رانسیر در جستار «آغاز سیاست» آن‌چنان که خود می‌گوید با آغاز، آغاز می‌کند با تعریف ارسطو از از انسان: «از میان جانداران، تنها انسان است که توانایی نطق دارد. راست آن است که صورت محض نمودار درد یا خوشی باشد و از این‌رو جانداران دیگر نیز قادر به تولید آنند، زیرا طبیعت آن‌ها فقط تاجایی رشد کرده که بتوانند درد و خوشی را احساس کنند و این احساس را به هم نشان دهند، اما نطق به کار بازنمایاندن سودوزیان و درست و نادرست نیز می‌آید.» (ارسطو، ص 705)

آن‌چه در این سطور ارسطو گنگ و نامفهوم است در سطور دیگری از رانسیر به روان‌ترین زبان قابل تصور، ترجمه شده است:«ظاهرا هیچ‌چیز نمی‌تواند روشن‌تر از استنتاج ارسطو در کتاب اول سیاست باشد: نشانه‌ی سرشت سیاسی آدمیان همانا تملک‌شان بر لوگوس [عقل/کلام] است، مناسب برای متجلی ساختن یا بیان یک اجتماع در قالب ادراک حسیِ [aisthesis] امر عادلانه و ناعادلانه، در تقابل با فون [phone] یا صدای حیوانی، که صرفا مناسب بیان تاثرات ناشی از لذت و عدم لذت است. ... اگر کسی باشد که شما نخواهید او را در مقام موجودی سیاسی قبول داشته باشید، اولین کاری که می‌کنید این است که او را حامل نشانه‌های سیاسی بودن نمی‌دانید... و همین نکته در مورد حیات ظلمانی اندرونی و حیات تابناک عمومی انسان‌های برابر صادق است. همان تقابلی که بی‌درنگ و مشتاقانه به آن توسل می‌جویند. برای امتناع از اطلاق سوژه‌های سیاسی ذیل یک مقوله قرار می‌گیرند - مثلا کارگران یا زنان- سنتا کافی بود اعلام بشود که آن‌ها به فضایی «اندرونی» به فضایی مجزا از حیات سیاسی، تعلق دارند؛ فضایی که از آن فقط صدای آه و ناله  و شیون حاکی از رنج، گرسنگی، یا خشم برمی‌خیزد و نه گفتارهایی که مبین نوعی ادراک حسی مشترکند. (رانسیر، 1388: 39 و40)

بگذارید رانسیر را در گفتگو با عیاری و فدریچی قرار دهیم، کجای فیلم عیاری، ربطی به آنچه رانسیر می‌گوید پیدا می‌کند؟

احتمالا سکانس بعد از رفتن حاج‌علی، آنجا که مادر ملوک با لابه و التماس به کلب‌حسن می‌گوید: «کلب‌حسن! تو رو خدا از خر شیطون بیا پایین. ملوک گناه داره، بچه‌ام هزارتا آرزو داره.» و عموی ملوک جواب می‌دهد که: «آبروی برای این فامیل مونده زن‌داداش؟ بذار خونش ریخته شه! تا چهلمش یادمون میره یعنی همه‌ چی یادمون میره. خود کلب حسن رو نگاه کن! داره از دست میره! این دختر دین‌ندارت امونشو بریده! یه نگاه به حال و روز شوهرت بنداز! این کلب حسن، کلب حسن پارساله؟ خداوکیلی خودت بگو.»

مسئله این است که اینجا ملوک و کلب‌حسن در مقام دو انسان برابر قیاس نمی‌شوند: خون یکی‌شان باید ریخته شود، تا سرحالی و دل و دماغ سال گذشته دیگری برگردد! چیزی شبیه آیین قربانی و نذر! کجای کتاب فدریچی، ربطی به آن‌چه رانسیر می‌گوید پیدا می‌کند؟ فدریچی نوشته بود: «زنان متهم می‌شدند که غیرعقلانی‌‌اند.» این صریح‌ترین تصدیق ممکن بر سخن رانسیر است که متعلق دانستن سوژه‌ها به فضایی اندرونی را مرادف انکار لوگوس آنان و تقلیل سخن‌شان به phone می‌دانست. فدریچی همچنین نوشته بود: «نافرمانی زنان و روش‌هایی که با آن می‌شد زنان را رام کرد، از مضامین اصلی مضامین اصلی ادبیات و خط‌مشی اجتماعی دوران گذار بود، زنان متهم می‌شدند که عبث، وحشی و بی‌فایده‌اند. ... در اروپای عصر عقل، به زنان متهم به بددهانی پوزه‌بند زده می‌شد و آن‌ها را در خیابان می‌گرداندند.» وحشیِ نیازمند رام کردن از طریق شلاق و پوزه‌بند. این ادبیات نیز ادبیاتی آشکار را انسان‌زداست و تداوم منطقی همان سازوکار تقلیل لوگوس -که خاص انسان است- به فون – مشترک بین انسان و حیوان است- به نظر می‌آید.

به این معنا واپس راندن زنان به کار بازتولیدی و فضای خصوصی(خانه)، نه فقط از مجرای انکار ارزش‌مندی کارشان، آنان را به مثابه ابژه‌‌های بالقوه‌ی تادیب و تمشیت و حتی قتل می‌انگارد، که همچنین به مدد انکار سهم‌شان از امر مشترک و حوزه‌ی عمومی، آنان را در مقام ناسوژه‌‌، در مقام آن که (آنچه؟!) صدایش نه دلالت بر خیر و شر مشترک بلکه دلالت بر تاثرات ناشی از رنج و لذت می‌کند، می‌نشاند.

مسئله اقتصادی است

یک فیلم که پیشاپیش متهم است به سیاه‌نمایی و یک کتاب که درباره‌ی انباشت بدوی در اروپاست، همین. اینها چه ربطی به ایران ۱۴۰۵ شمسی دارد؟ اصلا وضعیت امروز زنان ایرانی چه ربطی دارد به آنچه فدریچی «محدودشدن به عرصه‌ی کار خانگی» و رانسیر «حیات ظلمانی اندرونی» می‌خواند؟ آن هم وقتی همین که سر بچرخانیم، در بانک و بیمارستان و پیشخوان دولت و قاب تلویزیون و پشت تریبون سخنگوی دولت زنان را می‌بینیم؟

«طبقه و کار در ایران» را نشر آگاه ۱۳۸۶ چاپ کرد. کتاب پژوهش سهراب بهداد و فرهاد نعمانی در «بررسی عینی ماهیت طبقاتی نیروی کار ایران و تغییرات آن در سال‌های ۱۳۵۵-۱۳۷۵»  (بهداد و نعمانی، ۶۷:۱۳۸۶) بود که ابتدا به انگلیسی نوشته و بعدتر توسط محمود متحد، ترجمه شده بود. بهداد و نعمانی در آن کتاب نوشته بودند: «در سال ۱۳۶۵، نرخ مشارکت نیروی کار زنان ۳۶ درصد کاهش یافت و به ۲/۸ درصد رسید. این افت بازتابی از کاهش مطلق در اشتغال زنان از ۲/۱ میلیون نفر در ۱۳۵۵ به ۹۷۵ هزار نفر در ۱۳۶۵ بود.» (بهداد و نعمانی، ۱۹۵:۱۳۸۶)

همان‌ سال‌ها که «طبقه و کار در ایران» در قفسه‌ی تازه‌های نشر کتاب‌فروشی‌ها می‌نشست، صدر تا ذیل وزارت علوم محمدمهدی زاهدی و جمعی از نمایندگان مجلس هشتم دور هم نشستند، عقل‌هایشان را روی هم ریختند و جمعا به این نتیجه رسیدند که روند رو به رشد ورود دختران به دانشگاه مسئله‌ای است که باید چاره شود. احمد توکلی در همان ایام گفته بود: «از بحث سهمیه‌بندی در دانشگاه‌ها سرسختانه دفاع می‌کنم؛ چرا که معتقدم اگر قرار باشد ترکیب جمعیتی دانشگاه‌ها طوری باشد که زنان تحصیل‌کرده‌ی ما، بیشتر از مردان تحصیل‌کرده باشد، هنگام ازدواج دختران به خاطر توقعات بالایشان، دچار دردسر خواهند شد. به نظر می‌رسد این موضوع کیان خانواده‌ها را تهدید می‌کند. بنابراین، رد این مسئله به نفع زنان هم نخواهد بود.» (همشهری، 1387)

حتی در دهه‌ی 90 که معاون زنان و خانواده رییس‌جمهور کم‌توجهی به کارآفرینی زنان را مانع ایجاد شغل پایدار می‌دانست (پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری، 1392) و سرپرست وزارت علوم صراحتا مخالف سهمیه‌بندی جنسیتی بود و می‌گفت: «وزارت علوم با سهمیه‌‌بندی جنسیتی مخالف است و امیدواریم در سال‌های آینده شاهد این مسئله نباشیم.» (خبرگزاری صداوسیما، 1392)، اعداد چیز دیگری می‌گفتند: «عموماً کشورهای در حال توسعه تفاوت قابل‌ملاحظه‌ی سطح مشارکت اقتصادی زنان نسبت به مردان را تجربه می‌کنند. برای مثال در سال ۲۰۱۶ نرخ مشارکت اقتصادی مردان حدود ۶۹ درصد و نرخ مشارکت اقتصادی زنان حدود ۶۰ درصد بوده است. این نرخ‌ها برای ایران به‌‌ترتیب حدود ۶۳ درصد برای مردان و ۱۳ درصد برای زنان بوده است. در کشورهای‌ خاورمیانه شاهد نرخ مشارکت ۲۱ درصدی زنان هستیم.» (صفاکیش و فلاح محسن‌خانی،۱۳۹۵)

تقریبا دو سال قبل از این، سیمین کاظمی در مصاحبه‌ای با خبرآنلاین وضعیت زنان، در بازار کار ایران را این‌طور صورت‌بندی کرده بود: «در ایران تبعیض بین مرد و زن در اشتغال یک تبعیض ساختاری است. در تبلیغات رسمی، اشتغال زنان غیرضروری معرفی می‌شود، چون گفته می‌شود هر زن به‌طور پیش‌فرض وابسته به یک مرد (پدر، شوهر) است و نان‌آوری وظیفه‌ی او نیست. بنابراین زنان نیازی به کار ندارند. چنین تبلیغاتی بر نگرش جامعه هم تاثیر گذاشته است؛ به‌طوری‌که اشتغال زنان به‌عنوان تهدیدی برای اشتغال مردان تلقی می‌شود. 85 درصد زنان هیچ مشارکت اقتصادی ندارند، یعنی نه شاغلند و نه حتی جویای کار هستند.» (خبرآنلاین، 1403)

شهریور ماه امسال نیز زهرا اکرمی در گزارشی با عنوان «زنان تحصیل‌کرده چگونه از بازار کار دور می‌شوند؟» نوشت: «ماده‌ی ۱۱۱۷ قانون مدنی به مرد اجازه می‌دهد همسرش را از اشتغال به شغلی که آن را «مخل حیثیت خانوادگی» تشخیص دهد، منع کند؛ حکمی که مانعی جدی بر سر راه کارآفرینی مستقل زنان و دریافت مجوزهای صنفی است. ماده‌ی ۱۱۰۵ نیز ریاست خانواده را به مرد واگذار می‌کند.» (آتیه آنلاین، 1405)

همچنین کمتر از یک ماه پیش، سارا سبزی در گزارشی پیرامون بیکاری زنان با استناد به بررسی‌های فرشاد اسماعیلی، پژوهشگر روابط کار نوشته بود: «در سال گذشته ۸۵ درصد از سرپرستان زن خانوارها بیکار بوده‌اند.» وی همچنین در گفت‌وگو با مریم خاک رنگین، سرپرست دفتر خانواده و بانوان معاونت سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی این واقعیت را  پیش‌روی گذاشته است که «بخش قابل توجهی از زنان [سرپرست خانوار] در مشاغل غیررسمی فعالیت می‌کنند و فرصت اشتغال بسیاری از آنها بعد از جنگ محدودتر شده است. چون تعداد زیادی از زنان سرپرست خانوار شاغل و تحت پوشش سازمان بهزیستی، در مشاغل خرد، خانگی، پاره‌وقت و غیررسمی مثل خیاطی، بافتنی، تولید محصولات غذایی خانگی، مشاغل خدماتی و فروش محصولات در بازارهای محلی و شبکه‌های فروش کوچک فعالیت می‌کنند؛ مشاغلی که معمولا به استمرار فعالیت، دسترسی به مواد اولیه، امکان فروش محصول و قدرت خرید مشتریان وابسته‌اند و در شرایط جنگی، اختلال در زنجیره‌ی تأمین مواد اولیه، تعطیلی یا محدودشدن بازارهای فروش، کاهش تقاضا و دشواری رفت‌وآمد می‌تواند درآمد این زنان را به‌شدت کاهش دهد یا فعالیت شغلی آنها را متوقف کند.» (آتیه آنلاین، 1405)

همین چند روز پیش دنیای اقتصاد در یادداشتی با عنوان «موانع زنان در بازار کار » نوشت: «در بهار ۱۴۰۵ نرخ مشارکت اقتصادی زنان در بازار کار تنها ۱۳.۷ درصد و نرخ بیکاری ۱۶.۷ درصد بوده است. این آمار برای مردان، به ترتیب ارقام ۶۷.۸ درصد و ۷.۵ درصد را نشان می‌دهند. با این حال، شکاف جنسیتی بازار کار تنها به نرخ بیکاری و مشارکت ختم نمی‌شود؛ پژوهش‌ها نشان می‌دهند که شانس زنان بیکار برای یافتن شغل، بسیار پایین‌تر از مردان است. در مقابل، احتمال از دست‌دادن جایگاه شغلی زنان در مقایسه با مردان بسیار بالاست. همچنین بخش عمده فعالیت زنان در بازار کار، به بخش‌های مراقبتی، آموزشی و خدمات کم‌درآمد ختم شده است؛ حالتی که تفکیک افقی نامیده می‌شود. علاوه بر این، تفکیک عمودی نیز در بازار کار ایران وجود دارد؛ به‌گونه‌ای‌که تنها ۱۹ درصد از سمت‌های مدیریتی در ایران به زنان اختصاص دارد و مابقی کرسی‌ها در اختیار مردان قرار دارد.» (دنیای اقتصاد، 1405)

همه‌ی این‌ها نشان می‌دهد که وضعیت امروز زنان ایرانی به آن‌چه فدریچی «محدودشدن به عرصه‌ی کار خانگی» و رانسیر «حیات ظلمانی اندرونی» ربط دارد.

میان بازار کساد و خون ناحق ارتباطی هست

از قتل منصوره قدیری ابیانه تا قتل هانیه بهبودی، مثال‌های نقض بسیار می‌توان یافت که از قضا علی‌رغم اشتغال زن و سهم غیرقابل‌انکارش از سپهر عمومی، قتل و زن‌کشی اتفاق افتاده است. به همین‌سان می‌توان مثال‌های بسیار آورد که کسانی علی‌رغم اعتیاد به بدترین انواع مواد مخدر، دست به جرم و جنایت دیگری نزده‌اند. پس می‌توان هر قسم ارتباط علّی بین اعتیاد و سایر آسیب‌های اجتماعی را منکر شد. هر دو مثال از آن حیث در تبیین واقعیت ناتوانند که پای قسمی علیت مکانیکی را پیش می‌کشند، علیتی که بر مبنای آن چیزی بر چیز دیگر تاثیر می‌گذارد، آن چنان که شعله‌ی آتش بر آب تاثیر می‌گذارد و آن را به نقطه‌ی جوش می‌رساند. شکل دیگری از علیت نیز قابل تصور است، علیتی که چشم ما را بر شکل دیگری از اثرگذاری می‌گشاید: اثرگذاری کل بر اجزایش. آلتوسر در «خوانش سرمایه» بحثی روش شناختی مطولی را پیش می‌کشد و آنجا سخن از علیت ساختاری به میان می‌آورد و توضیح می‌دهد که « [علیت ساختاری را] می‌توان به طور کامل در مفهوم «دارشتلونگ» خلاصه کرد. ... مفهومی که موضوعش دقیقاً تعريف شيوه‌ی حضور ساختار در اثرها یا معلول‌هایش است و از این رو معرف خود علیت ساختاری است. غیاب علت در «علیت مجاز مرسلیِ» ساختار در رابطه با معلول‌هایش ربطی به بیرون‌بودگی ساختار در نسبت با پدیده‌های اقتصادی ندارد؛ برعکس، این همان شکل درون‌بودگیِ ساختار در مقامِ ساختار در معلول‌هایش است. بنابراین معنایش این است که معلول‌ها بیرون از ساختار نیستند، ابژه‌ای از پیش موجود، عنصر یا فضایی نیستند که ساختار از راه می‌رسد تا مهر خود را بر آن‌ها بزند برعکس ساختار در معلول‌هایش درون‌ماندگار است، علتی درون، ماندگار در معلول‌هایش به معنای اسپینوزایی کلمه به عبارت دیگر کل هستی ساختار مرکب از معلول‌هایش است در یک کلام ساختار که صرفاً ترکیبی معین از عناصر خاصش است، بیرون از اثرهایش وجود ندارد.» (آلتوسر، ۱۹۶۵، صص۱۸۶-۱۸۹)

جیمسون بعدتر در ناخودآگاه سیاسی این نکته را اضافه کرد که «برای آلتوسر، سطح منحصرا اقتصادی – نیروهای تولید، فرایند کار، توسعه‌ی فنی، روابط تولید، نظیر روابط کارکردی متقابل طبقات اجتماعی- هر اندازه ممتاز باشد، با ساختار در مقام کل یکی نیست،... اگر کسی بخواهد مارکسیسم آلتوسری را نوعی از ساختارگرایی تعریف کند، باید این قید اساسی را هم به تعریف خود بیفزاید که این نوع ساختارگرایی تنها قائل به وجود یک ساختار است: یعنی خود شیوه‌ی تولید، یا نظام همزمانی روابط اجتماعی در مقام کل. به همین معناست که «ساختار» مذکور علتی غایب است، زیرا از نظر تجربی در هیچ‌جا به عنوان یک عنصر حاضر نیست، بخشی از کل یا یکی از سطوح نیست، بلکه برابر با کل نظام روابط میان سطوح است.» (جیمسون، ۱۴۰۱، ۴۴)

بنابراین عیاری درست فهمیده بود. میان بازار کساد و خون ناحق ارتباطی هست، اما این خون ناحق نیست که بازار را تا قیام قیامت کساد می‌کند بلکه این بازار کساد کار زنان است که تا قیام قیامت، راه ریختن خون ناحق را صاف می‌کند. به بیانی نظری‌تر، مسئله، نظام همزمانی روابط اجتماعی یا ساختاری است که هر قدر زنان را در کار خانگی و بازتولیدی محصور و این کار را تبدیل به وظیفه‌ی ذاتی و طبیعی‌شان می‌کند. به همین واسطه، امکان تمرکز بر کار تولیدی را از آنان می‌گیرد و درنهایت کارشان را بی‌ارزش و فاقد کارآمدی و خلاقیت خطاب می‌کند. همزمان و به همان اندازه نیز سهمشان از عرصه‌ی عمومی و تملک‌شان بر لوگوس مشترک جامعه را انکار کرده و درنهایت آنان را در معرض خشونت قرار می‌دهد.