چرا کارگاه‌های کوچک به درآمد پایدار نمی‌رسند؟

نشست «عاملیت اقتصادی زنان» روز چهارشنبه 25 شهریور ماه در موسسه رحمان برگزار شد.

در این نشست، میترا عظیمی، استادیار دانشگاه علامه طباطبایی؛ سوری کعبی، تسهیلگر و مدیرعامل مؤسسه تلاش و تغییر؛ و نعیمه باستانی، تسهیلگر حوزه زنان در مؤسسه مهر و ماه، از سه منظر متفاوت اما مرتبط به موضوع اشتغال، درآمد و استقلال اقتصادی زنان پرداختند. 

سوری کعبی تسهیلگر و مدیرعامل مؤسسه تلاش و تغییر، سخنان خود را بر تجربه‌های میدانی مؤسسه تلاش و تغییر در مواجهه با بحران‌ها و مسائل اجتماعی استوار کرد. او فعالیت‌های خود و همکارانش را در دو حوزه توضیح داد: نخست، مداخلات فوری در حوادثی مانند زلزله و سیل. دوم، فعالیت‌های مستمر در محله‌ها و در کنار گروه‌هایی مانند کودکان کار، خانواده‌های آنان و زنان سرپرست خانوار.

در روایت کعبی، تجربه فعالیت در بحران نشان می‌دهد که حمایت مؤثر الزاماً به معنای توزیع مواد غذایی، پوشاک و وسایل ضروری نیست. در مواردی، بازگرداندن امکان کار و تولید می‌تواند اثر ماندگارتری داشته باشد. او نمونه‌ای از تجربه پس از سیل را بیان کرد که در آن، به جای تمرکز صرف بر کمک‌های اولیه، نیازهای معیشتی و زیرساختی گروه‌های محلی بررسی شد و با شناسایی وابستگی چندین خانواده به یک منبع آب و تجهیزات پمپاژ، برای بازگرداندن امکان کشاورزی و معیشت آنان اقدام کردند.

در این رویکرد، شناخت دقیق منطقه و مشارکت خود مردم در تشخیص مسئله اهمیت زیادی دارد. کعبی بر این نکته تأکید داشت که یک مداخله زمانی می‌تواند مؤثرتر باشد که بر اساس شناخت شرایط فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی همان منطقه طراحی شود، نه بر اساس نسخه‌ای از پیش آماده.

بخش دیگری از سخنان او به تجربه فعالیت‌های محلی و توانمندسازی زنان اختصاص داشت. در این تجربه، هدف تنها آموزش یک مهارت نبود، بلکه تلاش می‌شد زنان بتوانند مهارت خود را به فعالیتی درآمدزا و در ادامه به استقلال بیشتر تبدیل کنند. با این حال، کعبی نیز مانند عظیمی بر محدودیت‌های فعالیت سمن‌ها تأکید کرد. از نظر او، ایجاد چند کارگاه یا فراهم کردن چند وسیله به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده درآمد مستمر خانواده‌ها باشد. سمن‌ها می‌توانند بخشی از مسیر را تسهیل کنند، اما برای ایجاد شرایط پایدار اقتصادی، همکاری دولت و بخش صنعت ضروری است.