مزارع پرورش ماهی در تنگنای سیاستهای انرژی
ماراتن بقای صنعت آبزیپروری زیر سایه بحران آببها
شبنم مسعودی
روزنامهنگار
تنظیم نمایش متن
صنعت پرورش ماهیان سردابی (بهویژه قزلآلا) در ایران با وجود بهرهوری بالا و پتانسیل ارزآوری قابلتوجه، به دلیل اعمال سیاستهای آبی و حمایتی نامتناسب با ماهیت این فعالیت در آستانه بحران قرار گرفته است. به گفته آرش نبیزاده، مدیرعامل اتحادیه پرورشدهندگان ماهیان سردابی، مزارع آبزیپروری سطحی مصرفکننده واقعی آب نیستند و فقط آن را پیش از ورود به بخش کشاورزی عبور میدهند؛ اما وزارت نیرو بابت این چرخه عبوری، آببهایی سنگین و چندباره از مزارع هممسیر دریافت میکند که سهم آببهای هر کیلوگرم ماهی را به ۱۰ برابر مرغ رسانده است. بخشی از گزارش روزنامه پیام ما را میخوانید.
بزرگترین چالش ساختاری مزارع سردابی، اختلاف ۲۵ ساله با وزارت نیرو بر سر نحوه محاسبه آببها بر اساس ماده ۲۱ قانون حفاظت از منابع آبزی است. در حالی که طبق قانون توزیع عادلانه آب، نرخگذاری باید با مشارکت وزارت جهاد کشاورزی انجام شود، وزارت نیرو به صورت مستقل بابت جریان آب حرکتکنندهای که متوالی از چند مزرعه عبور میکند و مصرف واقعی نمیشود، از تمام مزارع به صورت جداگانه پول دریافت میکند. علاوه بر این، در یک دهه اخیر مزارع به سمت مکانیزاسیون و بازچرخانی آب رفتهاند تا با همان مقدار آب ثابت، تولید خود را سه برابر کنند؛ اما وزارت نیرو به جای تشویق، با افزایش حجم تولید، آببهای بیشتری مطالبه میکند که مصداق عینی جریمه برای افزایش بهرهوری است. این اتحادیه ضمن مخالفت حفر چاه جدید برای تولید دائمی به دلیل آسیب به سفرههای زیرزمینی، با استفاده دومنظوره از آب چاههای کشاورزی قبل از ورود به زمین موافق است.
پرورش ماهی یک فعالیت زیستی ۲۴ ساعته و متراکم است و قطع شدن تنها ۱۰ دقیقهای برق و سیستمهای اکسیژنرسانی، تمام سرمایه مزرعه را نابود میکند. در این شرایط بحرانی انرژی، حذف ناگهانی سهمیه سوخت حمایتی ژنراتورهای اضطراری و الزام مزارع دورافتاده به خرید گازوئیل با قیمت فوب خلیج فارس، بار مالی سنگینی ایجاد کرده است. از سوی دیگر، با حذف ارز ترجیحی و جهش ۲.۶ برابری قیمت خوراک (که ۷۰ درصد هزینه تولید را شامل میشود) و افت شدید قدرت خرید مردم، بازار داخلی کشش جذب محصول را ندارد. اتحادیه برای حل این بنبست، مسیر صادرات (بهویژه تولید ماهیان بالای دو کیلوگرم برای بازار روسیه) را فعال کرده و با راهاندازی «سامانه سجاک» و شناسهدار کردن دو هزار مزرعه، به دنبال نصب کدهای QR جهت ردیابی کامل محصول از زمان تخم ماهی تا سفره جهانی است