قلمرو رفاه

ماراتن ناپایدار کشاورزان اصفهانی برای بقا

: یافته‌های یک پژوهش کیفی از درک کشاورزان درباره توسعه لجام‌گسیخته صنایع، سیاست‌های دستوری دولت و حذف سنت آیش

10 شهریور 1405 - 08:58 | جامعه
تنظیم نمایش متن
نتایج یک مقاله علمی با مصاحبه از ۲۹ کشاورز در استان نیمه‌خشک اصفهان نشان می‌دهد که ترکیب شوم تغییرات اقلیمی، صنعتی‌شدن نامتوازن و مداخلات ناکارآمد دولتی، زیست‌بوم کشاورزی منطقه را به مرز نابودی کشانده است. کشاورزان برای جبران خسارت‌ها و تأمین مخارج خود در شرایط رشد فزاینده جمعیت، به رفتارهای مخربی همچون حذف آیش، مصرف بی‌رویه سموم و بهره‌کشی بی‌وقفه از زمین روی آورده‌اند که خود باعث تشدید خشکی زمین و هجوم بی‌سابقه آفت‌ها شده است. 

 محاصره توسط صنایع و تصمیمات دستوری دولت:
کشاورزان مناطق مختلف مانند ورزنه و تیرانچی، جانمایی نامناسب کارخانه‌های بزرگی چون فولاد را عامل بلعیدن آب فلات مرکزی، آلودگی خاک به فلزات سنگین و خشک شدن باغات می‌دانند. علاوه بر این، تصمیمات دستوری و یک‌جانبه دولت با شرایط محلی همخوانی ندارد؛ مثلاً ممنوعیت کشت برنج بدون ارائه جایگزین اقتصادی کارآمد به کشت پنهانی منجر شده و طرح‌های یکپارچه‌سازی اراضی در وزوان نیز بدون توجه به شیب طبیعی زمین، صرفاً باعث بروز اختلافات محلی و اختلال در آبیاری سنتی شده است. 

بخش دوم؛ غارت حقابه‌های تاریخی و تولد کشاورزی سودمحور:
بزرگ‌ترین دغدغه فعالان این بخش، عدم پایبندی دولت به حقابه‌های تاریخی زاینده‌رود (مصوب شیخ بهایی) و انتقال آن به استان‌های دیگر است که به خشکی کامل تالاب گاوخونی و چاه‌ها انجامیده است. در پاسخ به این فشارها و توزیع نا عادلانه کود و سموم، کشاورزان به سمت «کشاورزی سودمحور» سوق یافته‌اند. با حذف کامل سنت آیش (استراحت زمین)، کشت مداوم اراضی بکر و مصرف هورمون‌ها برای جلب رضایت ظاهربینانه بازار، زمین دچار فرسودگی شدید شده و در برابر بی‌نظمی‌های جوی، سیلاب‌های ناگهانی سمیرم و هجوم کرم‌ها کاملاً بی‌دفاع شده است