قلمرو رفاه

ماراتن ناپایدار کشاورزان اصفهانی برای بقا

: یافته‌های یک پژوهش کیفی از درک کشاورزان درباره توسعه لجام‌گسیخته صنایع، سیاست‌های دستوری دولت و حذف سنت آیش

10 شهریور 1405 - 08:58 | جامعه
ماراتن ناپایدار کشاورزان اصفهانی برای بقا
تنظیم نمایش متن
نتایج یک مقاله علمی با مصاحبه از ۲۹ کشاورز در استان نیمه‌خشک اصفهان نشان می‌دهد که ترکیب شوم تغییرات اقلیمی، صنعتی‌شدن نامتوازن و مداخلات ناکارآمد دولتی، زیست‌بوم کشاورزی منطقه را به مرز نابودی کشانده است. کشاورزان برای جبران خسارت‌ها و تأمین مخارج خود در شرایط رشد فزاینده جمعیت، به رفتارهای مخربی همچون حذف آیش، مصرف بی‌رویه سموم و بهره‌کشی بی‌وقفه از زمین روی آورده‌اند که خود باعث تشدید خشکی زمین و هجوم بی‌سابقه آفت‌ها شده است. 

 محاصره توسط صنایع و تصمیمات دستوری دولت:
کشاورزان مناطق مختلف مانند ورزنه و تیرانچی، جانمایی نامناسب کارخانه‌های بزرگی چون فولاد را عامل بلعیدن آب فلات مرکزی، آلودگی خاک به فلزات سنگین و خشک شدن باغات می‌دانند. علاوه بر این، تصمیمات دستوری و یک‌جانبه دولت با شرایط محلی همخوانی ندارد؛ مثلاً ممنوعیت کشت برنج بدون ارائه جایگزین اقتصادی کارآمد به کشت پنهانی منجر شده و طرح‌های یکپارچه‌سازی اراضی در وزوان نیز بدون توجه به شیب طبیعی زمین، صرفاً باعث بروز اختلافات محلی و اختلال در آبیاری سنتی شده است. 

بخش دوم؛ غارت حقابه‌های تاریخی و تولد کشاورزی سودمحور:
بزرگ‌ترین دغدغه فعالان این بخش، عدم پایبندی دولت به حقابه‌های تاریخی زاینده‌رود (مصوب شیخ بهایی) و انتقال آن به استان‌های دیگر است که به خشکی کامل تالاب گاوخونی و چاه‌ها انجامیده است. در پاسخ به این فشارها و توزیع نا عادلانه کود و سموم، کشاورزان به سمت «کشاورزی سودمحور» سوق یافته‌اند. با حذف کامل سنت آیش (استراحت زمین)، کشت مداوم اراضی بکر و مصرف هورمون‌ها برای جلب رضایت ظاهربینانه بازار، زمین دچار فرسودگی شدید شده و در برابر بی‌نظمی‌های جوی، سیلاب‌های ناگهانی سمیرم و هجوم کرم‌ها کاملاً بی‌دفاع شده است