قلمرو رفاه

غیبت نیمی از جمعیت پایتخت در ویترین‌های شهری

بررسی آماری پژوهش شهرداری تهران از غلبه نقش‌های مراقبتی و خانوادگی بر هویت مستقل زنان در دیوارنگاره‌ها

24 شهریور 1405 - 12:53 | جامعه
تنظیم نمایش متن
پژوهش علمی منتشرشده توسط «مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران» نشان می‌دهد که بازنمایی هویت زنانه در مبلمان و هنر تصویری پایتخت با واقعیت‌های جامعه شهری تفاوت چشمگیری دارد. ارزیابی دیوارنگاره‌های ثابت اجرا شده بین سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ آشکار می‌سازد که سهم تصاویر زنان بسیار محدود است. در همان موارد معدود نیز هویت آن‌ها صرفاً در کادرهای کلیشه‌ای خانوادگی یا در جایگاه بازماندگان و مراقبت‌کنندگان تعریف شده و ظرفیت‌های مستقل نخبگانی، مدیریتی و اجتماعی آنان مغفول مانده است. خلاصه‌ای از این پژوهش را می‌خوانید.

 شکاف آماری و غلبه الگوهای فرعی بر هویت مستقل:
بررسی ۱۰۰ دیوارنگاره شاخص در خیابان‌های پرتردد تهران نشان داد که تنها ۱۵ اثر حاوی تصویر یا نمادی از زنان است. تحلیل محتوای این آثار ۶ الگوی بازنمایی را مشخص کرد که در آن‌ها نقش «مادر شهید»، «همسر بازمانده» یا «بدرقه‌کننده رزمندگان» در اولویت اول قرار دارند. در گام بعدی، حضور زن صرفاً در قالب نقش‌های مراقبتی فرامرزی همچون پوشش کادر درمان (پزشک و پرستار) معنا یافته و نقش‌های کلیدی «کنشگری تام اجتماعی و سیاسی» کمترین آمار حضور را به خود اختصاص داده‌اند.

حذف جوانان و تناقض جدی با اسناد بالادستی:
این پژوهش تأکید می‌کند که چهره‌های دانشجو، پژوهشگر، مدیر، ورزشکار، هنرمند معاصر و به ویژه دختران نوجوان و جوانی که در سن هویتیابی هستند، جایی روی دیوارهای پایتخت ندارند و نمونه‌هایی چون «پروین اعتصامی» یا «بی‌بی مریم بختیاری» استثناهایی نادر محسوب می‌شوند. این رویکرد تصویری در تضاد آشکار با اسناد بالادستی و قوانین خود شهرداری تهران است که بر «عدالت جنسیتی در طراحی فضا» و «تکریم جایگاه فراگیر زنان» تأکید دارند. اصلاح این شکاف نیازمند بازنگری اساسی در ترکیب شوراهای داوری و فرآیندهای طراحی سازمان‌های متولی است.