نیمه تاریک اسیدپاشی؛ از طرد اجتماعی تا خلأهای قانونی

رنج مضاعف؛ نگاه‌های قضاوت‌گر و از دست رفتن شغل
فعالان حوزه حمایت از قربانیان اسید تأکید دارند که جامعه اغلب اسیدپاشی را به مسائل ناموسی ربط می‌دهد، اما واقعیت پرونده‌ها نشان‌دهنده انگیزه‌های متنوعی چون خشم آنی، حسادت، اختلافات خانوادگی و مالی است. قربانیان این حوادث پس از تغییر ظاهری، با برچسب‌زنی‌های مکرر و پرسش‌های آزاردهنده مردم روبرو می‌شوند. بسیاری از آنها شغل خود را از دست می‌دهند و در مراجعه برای کار با درهای بسته مواجه می‌شوند. به عنوان نمونه، مرد جوانی که قرار بود معلم شود، پس از نابینایی و آسیب شدید صورتش توسط همسر سابق، اجازه تدریس نیافت و زنی خیاط به دلیل کاهش بینایی خانه‌نشین شد.

هزینه‌های تجملاتی درمان و فروش سرپناه
فرایند درمان اسیدپاشی با جراحی‌های مکرر و بی‌نتیجه همراه است، چرا که پوست به مرور جمع شده و نیاز به عمل‌های مجدد ایجاد می‌شود. هزینه‌های سنگین این جراحی‌ها، خانواده قربانیان را به ورطه فقر می‌کشاند. دو تن از آسیب‌دیدگان در روایتی مشابه اعلام کردند که برای تأمین مخارج اتاق عمل، مجبور به فروش خانه‌های خود شده و با بدهی‌های کلان و تنهایی به زندگی ادامه می‌دهند.

چالش‌های قانونی و خلأهای حمایتی
اگرچه قانون تشدید مجازات اسیدپاشی مصوب سال ۱۳۹۸ نوآوری‌هایی در افزایش مجازات حبس دارد، اما همچنان در بخش حمایت مالی از قربانیان ناکارآمد است. به گفته محمدرضا مقدم، وکیل دادگستری، قربانی نباید برای دریافت هزینه‌های درمانی وارد فرایندهای طولانی دادرسی مجدد شود. همچنین در مواردی که متهم زیر سن قانونی یا دارای جنون باشد، عملاً مجازات بازدارنده‌ای اعمال نمی‌شود و دریافت دیه از بیت‌المال نیز درگیر بوروکراسی‌های طولانی‌مدت دولتی می‌گردد.

تروماهای روانی مستمر
روان‌پزشکان تأکید دارند بازماندگان اسیدپاشی با کابوس، اضطراب اجتماعی، ترس از آینه و انزوا زندگی می‌کنند. رفتارهای ترحم‌آمیز یا جملات سرزنش‌گرانه جامعه، این آسیب روان‌شناختی را به زخمی مستمر تبدیل می‌کند. انجمن حمایت از قربانیان اسیدپاشی با تأکید بر ادامه ارجاع پرونده‌های جدید، معتقد است رسانه‌ها باید به جای تمرکز روی چهره تخریب‌شده، بر حقوق، اشتغال و توان‌بخشی این افراد تمرکز کنند.