جهان با بحران در زمینه آموزش مواجه است

سازمان OECD جدیدترین نسخه گزارش PISA که یکی از مهم‌ترین شاخص‌های آموزش در جهان است را منتشر کرد. طبق یافته‌های این گزارش، عملکرد آموزشی در بسیاری از کشورهای OECD وارد یک روند نزولی جدی شده است و این افت را نمی‌توان صرفاً به همه‌گیری کرونا نسبت داد، زیرا بخش مهمی از کاهش عملکرد پیش از کرونا آغاز شده بود.

در فاصله ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵، میانگین OECD در خواندن حدود ۱۴ امتیاز و در ریاضیات حدود ۹ امتیاز کاهش یافته و عملکرد علوم تقریباً ثابت مانده است. در مقایسه بلندمدت ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ نیز افت ریاضیات حدود ۲۲ امتیاز و خواندن حدود ۲۸ امتیاز بوده است. بنابراین گزارش از یک بحران ساختاری در یادگیری، به‌ویژه در خواندن و ریاضیات، خبر می‌دهد؛ بحرانی که همزمان با کاهش علاقه و انگیزه دانش‌آموزان به یادگیری رخ داده است.

از نظر بهترین نظام‌های آموزشی، کشورهای شرق آسیا همچنان در صدر قرار دارند. نظام آموزشی چین (B-S-J-Z) با ۵۹۷ امتیاز در علوم و ۶۱۲ در ریاضیات و سنگاپور با ۵۳۵ امتیاز در خواندن در بالاترین سطوح قرار گرفته‌اند؛ در حل مسئله محاسباتی نیز چین با ۵۷۲، ماکائو با ۵۶۳ و سنگاپور با ۵۶۰ امتیاز عملکرد بسیار بالایی داشته‌اند. در میان نظام‌هایی که هم عملکرد بالاتر از میانگین OECD، هم شمول آموزشی و هم عدالت اجتماعی نسبی را همزمان نشان می‌دهند، چین، کانادا، استونی، ایرلند، ژاپن، کره جنوبی و ماکائو برجسته‌اند.

یافته مهم دیگر به فناوری و هوش مصنوعی مربوط است: PISA تأکید می‌کند که فناوری بیشتر الزاماً به معنای آموزش بهتر نیست. استفاده هدفمند از ابزارهای دیجیتال می‌تواند به یادگیری کمک کند، اما استفاده تفریحی و حواس‌پرت‌کننده با عملکرد پایین‌تر همراه است و استفاده از هوش مصنوعی زمانی مفیدتر است که دانش‌آموز همچنان خودش فکر کند، خروجی هوش مصنوعی را ارزیابی کند و از آن به‌عنوان ابزار تقویت شناخت استفاده کند، نه آنکه جایگزین تفکرش شود. در کنار فناوری، کیفیت معلم، حمایت آموزشی، محیط مدرسه و نحوه تخصیص منابع اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.