دافعه صنعت برای نیروی کار
دادههای مرکز آمار ایران از افت سهم شاغلان در بخش تولید حکایت دارد
تازهترین دادههای مرکز آمار از کاهش یکدرصدی سهم اشتغال در بخش صنعت و افزایش چشمگیر اشتغال با ساعات کاری کمتر از ۴۴ساعت در هفته حکایت دارد. این روند، در تاثیر از اختلال در دسترسی به مواد اولیه و محدودیتهای انرژی میتواند میزان تولید صنایع را کاهش دهد. مهمترین نکتههای این گزارش را میخوانید.
آمارهای تازه مرکز آمار ایران از وضعیت اشتغال در زمستان ۱۴۰۴، بار دیگر کاهش سهم بخش صنعت در اشتغال کشور را برجسته کرده است. طبق این دادهها، سهم شاغلان صنعت با کاهش 1.0 درصدی نسبت به فصل مشابه سال قبل، به 32.5 درصد رسیده که نشان میدهد فشارهای اقتصادی، محدودیتهای تولید و تغییرات ساختاری در اقتصاد، اثر ناخوشایندی بر بازار کار بخش صنعتی گذاشته است. در مقابل، سهم اشتغال در بخش خدمات با 54.2 درصد و کشاورزی با 13.2درصد همچنان پایدار مانده و حتی رشد اندکی را تجربه کردهاند، اما این پایداری نمیتواند ریسکهای کاهش نیروی کار صنعتی را جبران کند. از سوی دیگر، چشمانداز کوتاهمدت اشتغال در بخش صنعت با استناد به آخرین شاخصهای شامخ (شاخص مدیران خرید) بهمن 1404، نشاندهنده یک وضعیت شکننده است.
بر اساس گزارش شامخ نیز، شاخص اشتغال در سطح 2/47 قرار دارد و برای شانزدهمین ماه متوالی زیر مرز ۵۰ ثبت شده که حاکی از انقباض مستمر در بازار کار صنعتی است. این دادهها بیانگر آن است که کاهش اشتغال در بخش صنعت نه به دلیل شوک ناگهانی، بلکه به شکل تدریجی و از مسیر عدم جایگزینی نیروی کار یا محدود شدن جذب نیروی جدید در جریان است. بررسی دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد سهم اشتغال کمتر از ۴۴ ساعت در هفته در میان شاغلان افزایش یافته و به ۴۴ درصد رسیده است. این شاخص در مقایسه با فصل قبل (۲۹ درصد) و زمستان سال ۱۴۰۳ (36.5 درصد)، رشد قابلتوجهی را ثبت کرده و بیانگر تغییر ترکیب اشتغال به سمت ساعات کاری پایینتر است. از سوی دیگر، نرخ اشتغال ناقص نیز نسبت به زمستان ۱۴۰۳ حدود 0.5واحد درصد افزایش یافته و به 8.2 درصد رسیده است. این روند نشاندهنده افزایش نسبی افرادی است که ضمن اشتغال، از ظرفیت کامل کاری خود استفاده نمیکنند. این وضعیت در بخش صنعت نیز تحت تاثیر شرایط رکودی اقتصاد قابل مشاهده است.
از نگاه صاحبنظران قرار گرفتن طولانیمدت شاخص اشتغال صنعتی در حالت انقباضی هشداردهنده است؛ چرا که صاحبان بنگاههای تولیدی تحت فشار محدودیتهای تقاضا، از طریق تعدیل مدیریت نیروی انسانی واکنش خود را نشان میدهند. بنابراین روند فعلی، اگر ادامه یابد، میتواند ظرفیت نیروی انسانی و مهارتهای انباشته در بخش صنعت را به تدریج ضعیف کند. در واقع، تجربه بیش از یک سال کاهش مستمر شاخص، نشان میدهد صنایع برای مقابله با شرایط دشوار اقتصادی، استراتژیهای کوتاهمدت مانند تعدیل، کاهش استخدام و مدیریت ساعات کار را انتخاب کردهاند.