جنگ و مصائب قطعی اینترنت

قطع اینترنت در شرایط جنگی، تصمیمی صرفاً فنی یا امنیتی نیست؛ این اقدام مستقیماً به حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی و حتی روانی جامعه وارد می‌شود و پیامدهایی فراتر از آنچه در لحظه تصور می‌شود به‌جا می‌گذارد.
در دوره‌ جنگ دوازده‌روزه که اینترنت به‌صورت محدود در دسترس بود، جامعه توانست بخشی از «روایت خود» را حفظ کند. صداهای ضدجنگ، نگرانی‌های مدنی، و حتی تلاش برای حفظ ارتباط با جهان خارج، نوعی تعادل ایجاد کرد. این تعادل نه‌تنها به کاهش فشار روانی کمک ‌کرد، بلکه مانع از انحصار کامل روایت جنگ در دست منابع رسمی یا خارجی ‌شد.اما در وضعیت قطع کامل اینترنت در این جنگ چهل روزه چند پیامد هم‌زمان شکل ‌گرفت:
اول، انقطاع روایت. وقتی ارتباط مردم با جهان بیرون قطع شد، امکان انتقال تجربه زیسته از بین رفت. در این خلأ، دیگران اعم از رسانه‌های خارجی یا جریان‌های سیاسی به‌جای مردم سخن گفتند. این یعنی از دست رفتن «عاملیت روایی» جامعه.
دوم، فشار اقتصادی مستقیم. اقتصاد امروز، حتی در ساده‌ترین سطوح، به اینترنت وابسته است: از کسب‌وکارهای خرد و فروش آنلاین گرفته تا خدمات بانکی، حمل‌ونقل و زنجیره تأمین. قطع اینترنت در عمل به معنای تعطیلی بخشی از اقتصاد است. این آسیب، در شرایط جنگی که خود اقتصاد تحت فشار است، چند برابر شد.
سوم، افزایش کلافگی و فرسایش روانی. انسان در شرایط بحران، نیاز به ارتباط، اطلاع و تخلیه روانی دارد. اینترنت در اینجا فقط یک ابزار نیست، بلکه یک «سوپاپ اطمینان» است. قطع آن، جامعه را در وضعیت انباشت اضطراب، شایعه و بی‌اعتمادی قرار داد.
چهارم، گسترش شایعه و بی‌اطلاعی. برخلاف تصور، محدود کردن جریان اطلاعات لزوماً به کنترل آن منجر نمی‌شود. در غیاب اطلاعات رسمیِ در دسترس و قابل راستی‌آزمایی، شایعات سریع‌تر و عمیق‌تر گسترش پیدا می‌کنند. نتیجه، تضعیف بیشتر اعتماد عمومی است.
در مجموع، تجربه این دو دوره نشان داد که حتی در شرایط جنگی، حفظ حداقلی از دسترسی به اینترنت جهانی می‌تواند به نفع پایداری اجتماعی و اقتصادی باشد. قطع کامل، اگرچه ممکن است با ملاحظات امنیتی توجیه شود، اما هزینه‌هایی ایجاد می‌کند که در بلندمدت خود به تضعیف همان امنیت منجر می‌شود.
این مسئله در نهایت به یک پرسش اساسی برمی‌گردد: آیا امنیت صرفاً با محدودسازی به‌دست می‌آید، یا با حفظ ارتباط، اعتماد و مشارکت جامعه؟ تجربه اخیر، پاسخ ساده‌ای به این پرسش نمی‌دهد، اما نشانه‌های روشنی از هزینه‌های سنگین گزینه اول ارائه می‌کند.

(برگرفته از کانال: ایران ما)