ترکشهای جنگ بر بازار دارو
افزایش شدید قیمت دارو در روزهای اخیر، موجب نگرانی گسترده مردم و انتقاد نمایندگان مجلس شده
افزایش شدید قیمت دارو و مکملهای غذایی و دارویی در روزهای اخیر و بهویژه در روزهای پس از جنگ، انتقاد بسیاری از مردم را برانگیخته است. این افزایش قیمت در روزهای آینده باتوجهبه وضعیت اقتصادی، نگرانی از امکان حذف برخی اقلام دارویی از سبد درمانی و دسترسینداشتن مردم به این اقلام ضروری را به وجود آورده است. بخشهایی از گزارش سرویس اجتماعی روزنامه پیام ما را در اینباره میخوانید.
نهم اسفندماه بود که با اصابت چندین موشک به تهران، آمریکا و اسراییل جنگی چهلروزه را با ایران آغاز کردند. بر همین اساس بسیاری از امور روزمره مردم به تعلیق و یا بهصورت نیمهتعطیل درآمد. در این میان، بیمارستانها، مراکز بهداشتی و درمانی، مراکز تولید و توزیع دارو و… نیز بهصورت مستقیم و غیرمستقیم، از حملات دشمن در امان نماندند.
بر اساس گفتهها مقامات سازمان غذا و دارو و داروسازان ایرانی، در حملات آمریکا و اسرائیل ۲۵ واحد دارویی اعم از شرکتهای تولید دارو، تولید مواد اولیه، شرکتهای توزیع و پخش دارو آسیب وارد شده است. بااینحال این مقامات بر عدم اختلال در زنجیره تأمین دارو در این ایام و زمان آتشبس تأکید میکنند چرا که بهزعم آنان میزان مناسبی از داروهای ضروری در کشور ذخیرهسازی شدهاند.
علیرغم این موضوع، در اواسط جنگ ۴۰ روزه و روزهای پس از اعلام آتشبس، قیمت برخی اقلام دارویی با افزایش محسوسی مواجه شد. اگرچه پیش از جنگ به دلیل تغییر سیاستهای ارزی دارو و مواد اولیه دارویی و همچنین افزایش شدید قیمت ارز، این پیشبینی وجود داشت که در سال ۱۴۰۵ قیمت دارو افزایش خواهد یافت. بااینحال در پی آغاز شرایط جنگی و ورود کشور به بحران، با تشدید نظارتهای دولتی و تمهیدات ویژه شرایط بحرانی در کشور این موضوع را تا حدود زیادی به حاشیه برد، اما پس از جنگ این وضعیت متفاوت شد و قیمت برخی اقلام دارویی افزایش پیدا کرد، از سوی دیگر کمبود منابع بیمهای برای پوشش قیمت دارو، خدمات سلامت و همچنین وضعیت نقدینگی داروخانهها به دلیل تعلل بیمهها در تسویه مطالبات داروخانهها وضعیت را بغرنجتر کرده است.
نگرانی از نارضایتی مردم
افزایش شدید قیمت دارو و وضعیت پوشش بیمهای انتقاد نمایندگان مجلس را هم برانگیخت. «محمد جمالیان» عضو کمیسیون بهداشت، در نشست مشترک نمایندگان استان مرکزی با مدیرعامل «بیمه سلامت»، از افزایش شتابان قیمت دارو ابراز نگرانی کرد و آن را یکی از مهمترین دغدغههای کنونی دانست. جمالیان اظهار کرد: «رشد چندبرابری قیمت برخی اقلام دارویی در هفتههای اخیر، در کنار کمبودهای موجود، فشار مضاعفی بر بیماران تحمیل کرده و ضرورت بازنگری فوری در سیاستهای حمایتی را دوچندان ساخته است.»
به گزارش ایسنا، جمالیان با تأکید بر لزوم تحت پوشش قرارگرفتن سریع افزایش قیمتها از سوی بیمهها افزود: «حتی در صورت تحقق این مهم، سطح پرداختی مردم همچنان فراتر از توان اقتصادی بسیاری از خانوارهاست و روند صعودی آن، زنگ خطری جدی برای عدالت در سلامت محسوب میشود.»
این نماینده مجلس همچنین در ادامه با استناد به اهداف برنامه هفتم توسعه در کاهش سهم پرداختی مردم برای امور درمانی یادآور شد: «هدفگذاری، کاهش سهم پرداختی از جیب مردم به حدود ۳۵ درصد بوده، اما شواهد میدانی حاکی از عبور این شاخص از مرز ۶۵ درصد است؛ وضعیتی که بیانگر فاصله معنادار میان اهداف سیاستی و واقعیتهای اجرایی است.»
به گفته جمالیان، نهتنها دارو، بلکه تعرفه خدمات سلامت به دلیل عدم پوشش مناسب بیمهها نیز افزایش هزینههای مردم را در پی خواهد داشت: «اگر افزایش تعرفه خدمات سلامت، در راستای جبران عقبماندگیهای کادر درمان انجام شده و ضرورتی اجتنابناپذیر بود، اما در غیاب پوشش بیمهای مؤثر، به افزایش هزینههای مراجعه سرپایی و نارضایتی عمومی منجر شده است.»
او راهکار برونرفت از این شرایط را در تقویت بنیادین نظام بیمهای کشور دانست و تصریح کرد: «توسعه پوشش بیمهای، تنها مسیر همزمان برای صیانت از سرمایه انسانی حوزه سلامت و کاهش فشار اقتصادی بر مردم است؛ در غیر این صورت، خطر تشدید مهاجرت نیروهای متخصص و افت کیفیت خدمات دور از انتظار نخواهد بود.»
جمالیان همچنین، با هشدار نسبت بهاحتمال بروز کسری مجدد در منابع بیمه سلامت در پی افزایش هزینهها، بر ضرورت پیشبینی سازوکارهای جبرانی و تأمین منابع پایدار تأکید کرد و افزود: «تداوم وضعیت فعلی میتواند کارآمدی نظام بیمهای را با چالشهای جدی مواجه سازد.»
او همچنین با اشاره به تأخیر در پرداخت مطالبات داروخانهها و مراکز تشخیصی درمانی بخش خصوصی اظهار کرد: «اختلال در چرخه مالی ارائهدهندگان خدمات، نهتنها پایداری تأمین دارو و تجهیزات را تهدید میکند، بلکه به تضعیف کلی اقتصاد سلامت منجر میشود.
مشاهده میدانی یک نماینده مجلس از گرانی دارو
«محمد سبزی»، دیگر نماینده مجلس نیز روز پنجشنبه ۲۷ فروردین در جلسه مشترک نمایندگان استان مرکزی با مدیران سازمان بیمه سلامت، وضعیت کنونی قیمت دارو و خدمات سلامت را مورد انتقاد شدید قرار داد و با اشاره به مشاهدات میدانی خود اظهار کرد: «قیمت دارو در داروخانهها به طور قابلتوجهی افزایشیافته و تعرفه خدمات درمانی نیز در برخی مراکز، حتی تا چندبرابر رشد داشته است. در مواردی، هزینه برخی خدمات ساده مانند تزریقات طی مدت کوتاهی بیش از سه برابر شده که این امر موجب تعجب و نارضایتی مردم شده است.»
او یکی از دلایل این وضعیت را صدور مجوز افزایش تعرفهها تا سقف بخش خصوصی دانست و افزود: «در چنین شرایطی، حتی مراکز خیریه نیز ناگزیر به افزایش قیمتها میشوند که این موضوع با فلسفه وجودی این مراکز در تضاد است.»
این نماینده مجلس با تأکید بر لزوم مدیریت هوشمندانه بازار سلامت خاطرنشان کرد: «اگرچه بخشی از افزایش هزینهها ناشی از عوامل کلان مانند رشد قیمت مواد اولیه، از جمله محصولات پتروشیمی، و شرایط اقتصادی است، اما نباید اجازه داد تمام بار این افزایشها بر دوش مردم قرار گیرد. وظیفه حاکمیت آن است که با اتخاذ سیاستهای جبرانی، از انتقال مستقیم فشارهای اقتصادی به مردم جلوگیری و تعادل را در حوزههای حساس، بهویژه سلامت، حفظ کند.»
او با درخواست از مسئولان برای پیگیری این موضوع در سطح وزارت بهداشت و سایر نهادهای مرتبط تأکید کرد: «ضروری است تصمیماتی اتخاذ شود که ضمن حمایت از ارائهدهندگان خدمات، مانع از افزایش بیرویه هزینهها برای مردم شویم. تداوم روند فعلی میتواند موجب شکلگیری نارضایتی عمومی شود و لازم است با اقدامات فوری و مؤثر، از تشدید این وضعیت جلوگیری شود.»
ناهماهنگی سامانههای بیمه عامل افزایش قیمت دارو
«مهدی ناصحی» مدیرعامل سازمان بیمه سلامت افزایش شدید قیمت دارو را ناشی از عدم هماهنگیها دانست و اظهار کرد: «افزایش قیمتی که در چند روز اخیر اتفاق افتاد شاید به دلیل عدم هماهنگی بود و سهم مردم اضافه شد که این مورد بلافاصله با دریافت ابلاغیه از شورایعالی بیمه، در سامانههای بیمه سلامت اصلاح شد و تغییر قیمت هم اصلاح میشود و سهم بیمه به سهم ارز دارو اضافه میشود. با این اقدامات مشکل مردم در حوزه افزایش قیمت تا حد زیادی کاهش پیدا میکند.»
به گفته مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران، برخی از داروها که مربوط به صندوق بیماریهای صعبالعلاج است شاید تا حد ۹۰ تا ۹۵ و چند دارو هم تا ۱۰۰ درصد پوشش بیمهای داشته باشند تا بار هزینهها برای مردم کمتر شود.
ناصحی تأکید کرد: «اگر افزایش قیمت نامتعارف دارو در داروخانهای دیده شد، مخصوصاً اگر داروخانهای اظهار کرد که سامانه قطع است یا مشکل الکترونیک وجود دارد حتماً مورد را به مراکز نظارتی ما گزارش کنند؛ چراکه تا الان هم سامانهها و هم نسخه الکترونیک برقرار است و طرح این مسائل بههیچوجه قابلقبول نیست. اگر هم احیاناً سامانه قطعی داشته باشد که در این ایام بسیار محدود بوده، نسخه کاغذی عین شرایط نسخه الکترونیک را دارا است و پرداخت از جیب مردم نباید کامل انجام شود و باید بیمه در نظر گرفته شود.»
بهرغم این گفتهها، یکی از مواردی که افزایش قیمت شدیدی را در روزهای اخیر تجربه کرد، مکملهای غذایی و دارویی بودند که عمدتاً خارج از پوشش بیمه بوده و افراد باید هزینه آنها را بهصورت کامل پرداخت کنند. این در حالی است که مصرف برخی از این مکملها برای کودکان، سالمندان، زنان باردار، بیماران خاص و صعبالعلاج ضروری بوده و افزایش قیمت آنها بهرغم تنوعی که در بازار دارند، عملاً آنها را از دسترس افراد دور نگه داشته و بهتدریج از سبد درمانی آنها حذف میشوند که این امر میتواند مشکلاتی را برای سلامتی آنها در پی داشته باشد.