شوک تورمی جراحی اقتصادی

اصلاحات ارزی موسوم به جراحی اقتصادی دولت چهاردهم، به کالاهای وارداتی شوک تورمی درخور توجهی وارد کرد؛ تا آنجا که تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران، حاکی از آن است که نرخ تورم کالاهای وارداتی در پاییز امسال سه‌رقمی شده‌ و جهشی خیره‌کننده داشته است. خلاصه‌ای از این گزارش را می‌خوانید. 

‌‌‌مرکز آمار ایران، نرخ تورم کالاهای وارداتی و صادراتی را در فصل پاییز 1404 منتشر کرد که بر این اساس، ‌کالاهای وارداتی جهش تورمی کم‌سابقه‌ای را تجربه کرده‌ و نرخ تورم آنها سه‌رقمی شده است. 

در گزارش مرکز آمار قید شده ‌که در پاییز 1404، شاخص قیمت کل کالاهای وارداتی مبتنی بر داده‌های ریالی به عدد 2215.5 رسیده است که نسبت به فصل قبل، تورم فصلی 9.7 درصد، نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) 167.8 درصد و در چهار فصل منتهی به فصل جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل (تورم سالانه) 147.2 درصد افزایش داشته است.

این گزارش حاکی از آن است که بیشترین نرخ تورم کالاهای وارداتی مربوط به دستگاه‌ها و ماشین‌آلات بوده است. جهش تورمی کالاهای وارداتی در پاییز امسال تقریبا بی‌سابقه است و به هیچ دوره زمانی شباهت ندارد. این جهش تورمی محصول سیاست‌های موسوم به اصلاحات ارزی مانند تک‌نرخی‌کردن ارز یا حذف ارز ترجیحی است و همچنین طولانی‌شدن زمان تخصیص ارز واردات و ‌انتظارات تورمی ناشی از جنگ ‌که مجموعه این اتفاقات باعث بروز شوک تورمی به کالاهای وارداتی و ‌صعود نرخ تورم شده است.

در مقابل اما کالاهای صادراتی تورم ‌بسیار کمتری نسبت به کالاهای وارداتی داشته‌اند. در بخش کالاهای صادراتی هم این گزارش حاکی از آن است که‌ نرخ تورم کالاهای صادراتی در‌ چهار فصل منتهی به فصل پاییز 1404 نسبت به مدت مشابه در سال قبل 47.6 درصد بوده است. بر‌اساس این گزارش، در ‌پاییز 1404، شاخص قیمت کل کالاهای صادراتی مبتنی بر داده‌های ریالی 324.3 است که نسبت به فصل قبل (تورم فصلی) 1.2 درصد، نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) 33.7 درصد و در چهار فصل منتهی به فصل جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل (تورم سالانه) 47.6 درصد افزایش داشته است.

بر این اساس، بیشترین تورم فصلی با 21.4 درصد مربوط به گروه «چوب و اشیای چوبى و...» و کمترین تورم فصلی با 0.3 درصد مربوط به گروه «‌وسایل نقلیه زمینى، هوایی، آبی و...» است. بیشترین کاهش نیز با تورم منفی 2.4 درصد مربوط به گروه «مواد پلاستیکى و اشیای ساخته‌شده از این مواد و‌...» است. همچنین در این فصل بیشترین تورم نقطه به نقطه با 77 درصد مربوط به گروه «چوب و اشیای چوبى و...» و کمترین تورم نقطه به نقطه با 0.1 درصد مربوط به گروه «‌مروارید طبیعى و...» است.

بیشترین کاهش نیز با تورم منفی 0.2 درصد مربوط به گروه «اشیای هنرى، اشیای کلکسیون یا عتیقه» است. همچنین در بخش تورم سالانه نیز بیشترین تورم سالانه با 98.1 درصد مربوط به گروه «ماشین‌آلات و وسایل مکانیکى و...» و کمترین تورم سالانه با 10.1 درصد مربوط به گروه «مروارید طبیعى و...» است.

بیشترین کاهش نیز با تورم منفی 0.1 درصد مربوط به گروه «اشیای هنرى، اشیای کلکسیون یا عتیقه» است. در بخش تورم دلاری نیز در فصل پاییز 1404، شاخص قیمت کل کالاهای صادراتی مبتنی بر داده‌های دلاری برابر با 105.5 است که نسبت به فصل قبل (تورم فصلی) 0.2 درصد افزایش، نسبت به فصل مشابه سال قبل (تورم نقطه به نقطه) 2.8 درصد و در چهار فصل منتهی به فصل جاری نسبت به دوره مشابه سال قبل (تورم سالانه) 1.1 درصد کاهش داشته است.با‌این‌حال، بهاالدین حسینی‌هاشمی، اقتصاددان، به «شرق» توضیح می‌دهد: تورم کمتر کالاهای صادراتی می‌تواند ناشی از کم‌اظهاری گمرکی صادرکنندگان باشد تا ناچار به پیمان‌سپاری ارزی و برگرداندن بخشی از ارز حاصل از صادرات نباشند و در‌واقع به معنای خروج ارز از کشور است.