توقف کسبوکارها
گزارشیاز اختلال و قطع فعالیت مشاغل و آغاز تعدیل نیروهای کار بهدلیل قطع اینترنت
تنها ششماه کافی بود تا دور دیگری از قطعی اینترنت، کسبوکارهای آنلاین و غیرآنلاین را زمین بزند و احتمال موجی دیگر از تعدیلها و ورشکستگیها، دور از انتظار نباشد. بعد از قطعی کامل اینترنت در روز 18 دیماه، وزارت ارتباطات در اطلاعیهای، مسئولیت قطعی اینترنت و خدمات ارتباطی را متوجه نهادهای امنیتی دانسته و تاکید کرد، پیگیر است که اختلال و قطعیها هرچهسریعتر برطرف شود. سرویس اجتماعی روزنامه سازندگی درباره این ماجرا گزارشی تهیه کرده که بخشهایی از آن را میخوانید.
یکی از مهمترین فعالیتهایی که با مشقت فراوان روبهرو شده، برگزاری کلاسهای درس مدارس است. با وجود تاکید آموزشوپرورش بر امکان ادامه فعالیت مجازی مدارس و استفاده از شبکه شاد، هنوز هم ناپایداری اینترنت، تدریس را با مشقت همراه کرده است.
«فاطمه»، معلم یکی از مدارس غیرانتفاعی تهران است و میگوید برگزاری مجازی کلاسها به یک رویه ثابت در مدارس تبدیل شده است و زمانی برای آلودگی هوا، زمانی برای ناترازی انرژی و حالا اعتراضات مردم باعث غیرحضوریشدن مدارس شده و فرآیند درسخواندن دانشآموزان را با اختلالات جدی روبهرو کرده است: «باتوجه به آنکه هنوز امتحانات دانشآموزان به اتمام نرسیده، مدرسه تصمیم گرفت کلاسهای مجازی را آغاز کند و پس از بازگشت به شرایط عادی، امتحانات باقیمانده از سر گرفته شود.
اینبار اما بهدلیل اختلالات شدید اینترنت، حضور دانشآموزان و معلمان در کلاسهای درس با چالش پیچیدهتری مواجه است، ناپایداری اینترنت باعثشده که بچهها به دفعات از کلاسهای درس خارج شوند و بهصورت ثابت در کلاس حضور نداشته باشند. ازسویدیگر، این اختلال در برگزاری امتحانات، و باقیماندن بخشی از آنها امکان تمرکز را از آنها گرفته است و مرتباً اعلام میکنند که تا پرونده امتحانات بسته نشود، تمرکز در کلاس برای آنها سخت است.»
شرکت «نازنین»، استارتاپی در حوزه خدمات مالی آنلاین است و به «هممیهن» میگوید، فروش آنها از روز جمعه تقریباً به صفر رسیده است و به اندازه پول یک پیتزا، فروش دارند درحالیکه شرکت آنها حدود ۳۰ نفر کارمند دارد و این تنها محل درآمد آنهاست. مشکل آنها با قطعشدن پیامکها شروع شد.
کد تاییدی که باید از طریق پیامک به کاربر برسد، دیگر نمیرسد و بههمیندلیل با وجود اینکه سایت آنها روی بستر اینترنت ملی فعال است اما خریدی اتفاق نمیافتد: «مشکل اصلی ما قطع پیامک بود چون از روز دوم قطع اینترنت سایت بالا میآمد، اما قطع پیامک کل فروش ما را با مشکل روبهرو کرد.» او میگوید برای ورود به سایت آنها دو راه وجود داشته؛ یکی با ارسال پیامک و دیگری با تعریف رمز: «کسانی که قبلتر از طریق ارسال پیامک وارد سایت میشدند، دیگر امکان ورود به سایت را ندارند و تنها کسانی میتوانند وارد سایت شوند که پیشتر رمز تعریف کرده بودند.»
اما کسانی هم که میتوانند وارد سایت شوند، قادر به دریافت خدمات مالی موردنیازشان نیستند: «برای آنها پیامک خرید نمیرود و بههمیندلیل از جمعه تا امروز همهچیز در کسبوکار ما خوابیده است. کاربران میتوانند مراحل اولیه را طی کنند اما اینترنت که باز شود ما با حجم زیادی از پیامهای کاربران مواجه میشویم که درخواست آنها انجام نشده اما برایش هزینه پرداخت کردند و ما باید پول آنها را پس بدهیم.»
درحالحاضر کاربرانی که با رمز ورود وارد سایت آنها میشوند، نمیتوانند خرید آنلاین انجام دهند: «بهعنوان مثال آنها برای استعلام چک وارد سایت شدند، هزینه آن را واریز کردند و باید لینکی برای آنها ارسال شود که بتوانند از طریق آن، استعلام چک موردنظرشان را دریافت کنند. اما پیامکها قطع شده و لینکی دریافت نمیکنند.» از روز دوشنبه یکی از سرویسهای استعلام آنها وصل شده است: «ما سرویس را از منبعی که به دولت وصل است، دریافت میکنیم و سرویس اعتبارسنجی که برای گرفتن وام موردنیاز است وصل شده است.»
بانکها بدون گزارش اعتبارسنجی به افراد وام نمیدهند: «یکی از مدارکی است که وضعیت مالی افراد و پرداخت وامهای پیشین آنها را بررسی میکند و براساس آن تصمیم به تخصیص وام میدهد و این سرویس از روز دوشنبه وصل شده است؛ چون مردم درخواستهای زیادی برای دریافت وام دارند.»
این سرویس هم بدون اختلال نیست و با مشکلاتی مواجه است: «ما شش نوع خدمت ارائه میدهیم که از میان آنها تنها سرویسی که بدون نیاز به پیامک کار میکند، تبدیل شماره کارت به شبا و شماره حساب است.»آنها درحالحاضر بقیه سرویسهایشان را غیرفعال کردند: «چون مردم نمیتوانستند خرید کنند و باز بودن آنها بیمعنی بود.»
مدیرعامل شرکت آنها از کارمندانش خواسته که فعلاً سر کار نروند: «به ما گفتند، منتظر باشیم و ببینیم وضعیت اینترنت و پیامکها چه میشود. اگر کسی هم کار کمی میتواند بکند، از خانه آن را انجام میدهد.»
روز اول قطعشدن اینترنت حتی سایت آنها هم باز نمیشد: «شنبه که اینترنت ملی راه افتاد، سایت ما باز شد اما کاری انجام نمیشود.» او درباره اضطرابهای این روزهایش میگوید: «اضطراب من از زمان جنگ بیشتر است. نمیدانم کارم و شرکت چه میشود؛ در جنگ این استرس را نداشتم.»
او در ادامه درباره اضطرابهای مدیرعاملشان هم میگوید: «او همیشه به ما میگفت، در اعتراضها شرکت نمیکند چون مسئولیت زندگی ۳۰ تا ۴۰ نفر با اوست و اگر بازداشت شود، کسی نیست که شرکت را اداره کند. حالا با این شرایط که درآمدی نداریم، اضطراب حقوق پرسنل شرکت برای او وجود دارد؛ چون تنها محل درآمد شرکت همین سایت بود که دیگر کار نمیکند.
اختلال در ترخیص کالا
شرکتهایی که نیاز به واردات کالا دارند هم حالا بهدلیل قطعی اینترنت با مشکلات زیادی در ترخیص کالای خود از بنادر روبهرو شدهاند. «مریم»، مسئول بازرگانی خارجی یک شرکت تولید مواد شیمیایی است و میگوید فقط ایمیلهای داخلی شرکت وصل است و ایمیلهای بینالمللی قطع است.
تنها دسترسی موجود هم مربوط به سایتهایی است که سرور آنها در داخل کشور است و بههمیندلیل ثبت سفارشها در سامانه جامع داخلی تا مرحله درخواست مجوز پیش میرود، اما در شرایطی که تلفنهای همراه هم قطع است، 90 درصد از کارهای واردات مواد اولیه آنها متوقف مانده است: «ما نمیتوانیم به شرکای خود در کشورهای دیگر تماسی داشته باشیم؛ تماس خارج از کشور نداریم و حتی امکان ارتباط با شرکتهای داخلی از این طریق هم وجود ندارد. ما باید برای پالایشگاهها نامه بنویسیم، ولی نمیتوانیم آن را بهصورت آنلاین ارسال کنیم و باید در مواردی آن را پرینت بگیریم و با پیک بفرستیم، البته بهشرطیکه دفتر آن پالایشگاه در تهران باشد.
او توضیح میدهد که قطعی اینترنت باعثشده روند ترخیص کالاها با مشکل روبهرو شود و بههمیندلیل هزینه انبارداری هم افزایش مییابد: «اگر یک محموله به بندرعباس رسیده و نیاز به اصلاح داشته باشد، باید نامه و تاییدیه گرفته شود اما فعلاً هیچ دسترسی وجود ندارد و از هفته پیش، بار در بندر مانده است و باید صبر کنیم اینترنت وصل شود، ازآنطرف درخواست ما ارسال و تایید شود و همین روند باعث میشود که هزینه انبارداری بهشدت افزایش یابد.»
کسبوکارها دوباره زمین خوردند
«نیلگون»، کارمند یک استارتاپ خصوصی است که در زمینه اپلیکیشنهای مالی فعالیت میکند؛ شرکتی نوپا که در جریان جنگ با مشکلات زیادی روبهرو و دو تیم کامل را تعدیل کرد.
او میگوید شرکت محل کارش بهتازگی قرار بود بخشی از کار خود را پس از مشکلات دوره جنگ ارتقا دهد، اما دوباره با قطعی اینترنت روبهرو شد و از روز شنبه بهصورت رسمی فعالیت خود را متوقف کرد: «ما یک اپلیکیشن مالی هستیم که کاربر برای استفاده از آن، نیاز به یک کد تایید دومرحلهای دارد اما درحالحاضر قطعی اینترنت باعث شده که این کد به گوشی کاربران ارسال نشود.
اپلیکیشن آنها در شرایط فعلی فعال است، اما بهدلیل اینکه کد «او.تی.پی» برای کاربران ارسال نمیشود، آنها همچنان امکان استفاده از این اپلیکیشن را از دست دادهاند: «هیچ دورنمایی نداریم که دوباره چهزمانی امکان وصل اینترنت وجود دارد؟
ما تصمیم داشتیم اقدامی انجام دهیم که در این شرایط اپلیکیشن نیاز به کد تایید نداشته باشد، اما بهدلیل وضعیت اینترنت، برنامهنویس هم نمیتواند این کار را انجام دهد. حتی اگر امکان آن هم وجود داشته باشد، امنیت اپلیکیشن را به خطر میاندازد و نمیتوان بهعنوان راهحلی اساسی به آن نگاه کرد. برخی از کاربران هم انتظار دارند که کد تایید برداشته شود اما در عمل امکان آن وجود ندارد.»
«زهره» هم کارمند واحد فروش یک شرکت لبنیاتی است و حالا بهدلیل اختلال گسترده اینترنت، امکان دسترسی به آمارهای فروش را ندارد. او توضیح میدهد که حتی پیامرسانهای داخلی هم کار نمیکنند و علاوه بر اختلال در ارتباطات داخلی، میزان فروش اینترنتی آنها هم کاهش پیدا کرده است: «ما فایلهای داخلی شرکت خود را از طریق برنامه سروش برای هم ارسال میکنیم اما الان قطع شده، حتی ایمیل سازمانی هم قطع است و نمیتوانیم نامهها را ایمیل کنیم و فقط اتوماسیون وصل است؛ همین روند باعثشده از نظر ارجاع داده، ضعیف شویم. محصولات ما در پلتفرمهایی مثل اسنپ و دیجیکالا بهصورت آنلاین به فروش میرسد، اما حالا امکان ثبت سفارش آنها مختل شده و آمار فروش اینترنتی ما کاهش پیدا کرده است.»
کاهش کمکهای مردمی به خیریهها
محمد، کارمند یک شرکت خیریه است که شعب آن در بسیاری از نقاط عمومی و شهرهای مختلف کشور فعال است، اما این روزها با کاهش کمکهای مردمی روبهرو شدهاند. او میگوید، همه روند کاری خیریه آنها، وابسته به اینترنت است؛ از ثبت ورود و خروج که در گوگلچت ارسال میشود، تا اعلام گزارش روزانه کمکهای مردمی: «ارتباط ما با همدیگر بهصورت کامل قطع شده است، بهویژه ما که در دفتر مرکزی نیستیم، هیچ ارتباطی با هم نداریم و باید مثل 10 سال پیش، هرروز صبح زنگ بزنیم و گزارش عواید دیروز و زمان رفتوآمد را اعلام کنیم. نیروهای دفتر مرکزی هم که کار ثبت روزانه عواید را برعهده دارند به مشکل برخوردهاند.
علاوه برآن اپلیکیشنی که با آن کمکهای مردمی جمعآوری میشود هم با مشکل روبهرو شده است؛ درنتیجه میزان کمکهای مردمی به خیریه هم کاهش داشته است. ما در دوران جنگ هم با تعدیل نیروی زیادی در بخشهای مختلف روبهرو شدیم و فقط از واحدی که من در آن کار میکنم حدود ششنفر تعدیل شدند.»