موتور جنبش کارگری ایران، واقعا چه کسانی بودند-بخش دوم

در قسمت قبل بخش اول مقاله «از تاریخ کارگری «قدیم» تا «جدید»؛ تحول تاریخ‌نگاری کارگری در ایران» را به قلم تورج اتابکی، پژوهشگر ارشد مؤسسه بین‌المللی تاریخ اجتماعی آمستردام، شنیدیم و دیدیم که تاریخ تاریخ‌نگاری کارگری ایران، برخلاف روایت‌های خطی ساده‌انگارانه، مسیری پرپیچ‌وخم داشته است؛ اتابکی نشان می‌دهد که چگونه تاریخ‌نگاری کارگری، از روایت‌های مارکسیستی ارتدوکس و نخبه‌گرای اولیه که بر کارگران سازمان‌یافته متمرکز بود، فاصله گرفت و به سمت مشاهده کارگران عادی، زحمتکشان بی‌سازمان و زندگی روزمره آن‌ها حرکت کرد. در این میان، پژوهشگران ایرانی و خارجی—از عبداله‌یف و فلور گرفته تا آبراهامیان و لاجوردی—هر کدام بخش تازه‌ای از این پازل را روشن کردند و نقش عاملان گمنام را برجسته‌تر ساختند. در ادامه به چگونگی تبدیل شدن «عاملیت کارگران» به محور اصلی تاریخ‌نگاری جدید پرداخته شد؛ و اینکه دعوا بر سر اینکه چه کسی واقعاً موتور جنبش کارگری بوده—کارگران معمولی یا نخبگان حزبی—همچنان ادامه دارد. در ادامه بخش دوم این مقاله را که در کتاب «تاریخ کار و اقتصاد در ایران» منتشر شده است، با ترجمه مهسا جزینی، می‌شنویم.