کتابخانه قلمرو رفاه | از گذارها به دموکراسی تا نظریه سیاست بینالملل
قانون، آزادی و اخلاق؛ درآمدی به فلسفه حقوق کیفری و عمومی
نویسنده:هربرت هارت
ترجمه: محمد راسخ
ناشر: نی
سال انتشار: ۱۳۹۷
تعداد صفحات: ۱۱۵ صفحه
قیمت: ۱۸ هزار تومان
سازگاری و رفع تناقض میان ساماندهی زندگی فرد و جامعه و تعریف و حمایت از آزادیهای فردی، به عبارتی سازگاری میان قانون و آزادی، یکی از بنیادیترین مسائل در قلمرو حقوق عمومی است که بدون یک معیار و نظریه توجیهپذیر، حلشدنی نیست. حقوق کیفری با فرض جمعپذیر بودن قانون و آزادی، در پی تعیین اعمال مجرمانه و مجازاتها است. اما تعیین اعمال مزبور، محتاج دلیل و توجیه است. قانون در پی تحدید آزادیها، بهویژه از طریق نظام حقوق کیفری است. پرسش آن است که معیار بنیادین قانون برای این محدودسازی چیست. آیا اخلاق متعارف جامعه میتواند چنین نقشی را ایفا کند؟ آیا اخلاق منحصر به اخلاق متعارف است؟ مباحث کتاب حاضر درآمدی بر فلسفههای حقوق کیفری و حقوق عمومی به شمار میآیند. در یک سطح نظری و فراحقوقی، پاسخهایی گوناگون به سوال از چرایی جرم انگاشتن یک عمل داده شده است. یکی از پاسخهای مشهور این است که اعمال ناقض اخلاق متعارف در جامعه، مجرمانه و مجازاتپذیرند.
در کتاب حاضر «هربرت هارت»، به بررسی و نقد موشکافانه پاسخ مذکور میپردازد. حقوق عمومی و کیفری، هر دو با آزادیهای فردی سروکار دارند. در حقوق عمومی مبانی و چارچوبهای رفتاری در حوزههای مختلف زندگی اجتماعی انسان پایهگذاری میشود. افزون بر آن اعمال قدرت در این چارچوبها به نحو ماهرانه و بهزعم اراده آزاد افراد صورت میگیرد. در این کتاب هارت به دنبال نقد نظریه اخلاق توسط قانون کیفری در هر دو قرائت افراطی و معتدل آن است. در یک قرائت (نظریه افراطی) اخلاق بماهو اخلاق باید حفظ شود فارغ از پیامدهای آن، و در قرائتی دیگر (نظریه معتدل) اخلاق به منظور حفاظت از اصل وجود جامعه حفظ میشود. پرفسور هارت استاد حقوق کیفری و فلسفه حقوق در دانشگاه آکسفورد و از مهمترین مدافعان اثباتگرایی حقوقی در قرن بیستم بود. هارت را میتوان در دسته فیلسوفان آزادیخواه و سودانگار و ادامهدهنده نظریات کسانی، چون «جرمی بنتام» و «جان استوارت میل» دانست که تاثیر شگرفی بر فیلسوفان و اندیشمندان پس از خود از جمله «جان رالز»، «جوزف رز» و «رونالد دوورکین» داشته است. مهمترین اثر او کتاب «مفهوم قانون» است که به بسط و ارتقا مکتب اثباتگرایی حقوقی در چارچوب فلسفه تحلیلی میپردازد. به طور کلی اهمیت هارت و آثار او در تاثیر شگرفی است که بر فلسفه حقوق و توسعه نظریه اثباتگرایی حقوقی جدید داشته است.
گذارها به دموکراسی
نویسنده: حسن قاضیمرادی
ناشر: اختران
سال انتشار: ۱۳۹۷
تعداد صفحات: ۳۳۵ صفحه
قیمت: ۴۰ هزار تومان
کتاب «گذارها به دموکراسی» عنوان آخرین کتاب حسن قاضیمرادی است که به تازگی به همت نشر اختران منتشر شده است. او در این کتاب به مساله گذار به دموکراسی و نظریههای دموکراسیسازی میپردازد که به این گذار مربوط میشوند. گذار به دموکراسی را میتوان مهمترین موضوع جامعهشناسی سیاسی در پنجاه، شصت سال گذشته دانست. در این دوره نظریههای گوناگونی تحت عنوان نظریههای دموکراسیسازی تدوین شده است. نویسنده گذار به دموکراسی را به معنای گذار از حکومت اقتدارگرا به حکومت دموکراتیک میداند. از نظر او، در اولویت بودن گذار به دموکراسی و نظریههای دموکراسیسازی در عرصه سیاست برآمد تحولات سیاسی- اجتماعی در سدههای نوزدهم و بیستم بود. پس از جنگ جهانی دوم جنبش دموکراسیسازی در جهان شتاب گرفت. پاسخ بخش عظیمی از مردمان گوناگون در شرق و غرب جهان به امپریالیسم، شکلگیری جنبشهای ملی با دو آرمان استقلال و آزادی بود که به پیروزیهایی هم دست یافت. نویسنده این آرمانها را مشخصههای اصلی دموکراسیخواهی و دموکراسیسازی در آن دوره عنوان میکند. او جنبش ملی ایران را در سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ که با دو آرمان آزادی و استقلال به میان آمد، نخستین و برجستهترین این جنبشها و دومین روند دموکراسیسازی در تاریخ معاصر ایران میداند. در نظر نویسنده، گسترش جنبش دموکراسیخواهی در جهان تدوین نظریههای دموکراسیسازی را با هدف نظارت و هدایت موفقیتآمیز این جنبشها الزامی میکرد. از اینرو، نخستین نظریه دموکراسیسازی در سال ۱۹۵۹ ارائه شد. نویسنده نشان میدهد که چطور با شروع موج جدید جنبشهای دموکراسیخواهی از سال ۱۹۷۴ که در اروپا (پرتغال، اسپانیا، یونان) شروع شد و سپس در دیگر مناطق جهان اوج گرفت، تلاش برای تبیین نظری این جنبشها تا پایان قرن بیستم به تدوین نظریههای دموکراسیسازی جامعتر و عامتری انجامید.
کتاب روایتی انتقادی است از مهمترین و شناختهشدهترین نظریههای دموکراسیسازی در نیمه قرن اخیر. نویسنده بر حسب ترتیب زمانی ارائه نظریه آنها را به سه مرحله و در سه گروه نظریههای ساختارمحور، نظریههای عاملیتمحور و نظریههای جامع دموکراسیسازی با در نظر گرفتن همزمان ساختار و عاملیت تفکیک میکند. در عین حال، در نظریههای ساختاری نظریههای نوسازی (مبتنی بر توسعه اقتصادی)، نظریههای مبتنی بر ساختار اجتماعی (طبقاتی) و نظریههای فرهنگی بررسی شدهاند. در چنین زمینهای کتاب در چهار فصل تنظیم شده است. فصل اول شامل توضیحاتی است درباره مفاهیم اصلی روند دموکراسیسازی و گذار از حکومت اقتدارگرا به حکومت دموکراتیک. فصل دوم به معرفی انتقادی سه نوع اصلی نظریههای ساختاری دموکراسیسازی و نیز مطرحترین نمونههای تحولات بعدیشان میپردازد. فصل سوم کتاب شامل گزارشی است از نظریههای کنشگری دموکراسیسازی و تحولات بعدی آن. در فصل چهارم سه نظریه دموکراسیسازی معرفی میشود. پیگفتار کتاب نیز شامل بحثی مقدماتی است درباره رابطه جامعه مدنی و دموکراسیسازی در یکی از نظریههای مطرحشده در آستانه قرن بیستویکم. در این کتاب نظریههای شانزده متفکر از جمله «مارتین لیپست»، «لری دایموند»، «برینگتون مور»، «گوران ثربورن»، «دانکوارت روستو»، «فیلیپ اشمیتر»، «ساموئل هانتینگتون»، «دیتریش روشمایر»، «خوان لینز»، «گریم گیل» و... با رویکردی انتقادی معرفی شده که در هر فصل به فراخور موضوع به آرای برخی از آنها پرداخته میشود.
دولت کارتر و فروپاشی دودمان پهلوی
نویسنده:خاویر گررو
ترجمه: غلامرضا علیبابایی
ناشر: کتاب پارسه
سال انتشار: ۱۳۹۷
تعداد صفحات: ۳۸۴ صفحه
قیمت: ۴۸ هزار تومان
«جیمی کارتر» فقط یک دوره رییسجمهور آمریکا بود و اتفاقا این دوره همزمان بود با یکی از مهمترین انقلابهای قرن بیستم؛ انقلاب ایران. بیجهت نیست که کتابها و مقالات بسیاری درباره روابط ایران و آمریکا در این دوره و نقش کارتر در انقلاب ایران و بالعکس نوشتهاند. برخی از این آثار سلاحی بودهاند علیه دولتهای دموکراتی که در ایالات متحده روی کار آمدهاند و برخی نیز ابزاری برای توجیه رفتار دموکراتها در سیاست خارجه. عمده این کتابها بر شکستهای کارتر دست گذاشتهاند و به دنبال ارائه «یک جهانبینی لیبرال» علیه دموکراتها بودهاند. اما توصیفی که از اتفاقات آن سالها، و در نتیجه تبعید شاه، حکایت از شکست سیاستی دارد که همچنان پژواک آن با دشواریهای سیاسی آمریکا در خاورمیانه عجین است. در این سالها اسناد تازه و از طبقهبندی خارجشدهای فاش شد که بنا بر آنها میتوان رویدادهای دوران انقلاب را به گونهای جدی و چه بسا هیجانانگیز و بدون سوگیری سیاسی بازگو کرد. از جمله این روایتها را میتوان در کتاب «دولت کارتر و فروپاشی دودمان پهلوی» اثر خاویر گررو خواند که متخصص سیاست خارجه دوران کارتر و مدعی ارائه تحلیل جدیدی از آن زمان درباره سیاست خارجی ایران است. نویسنده میکوشد در پرتو منابع آرشیوی تازه پژوهشی جامع، بیطرفانه و منظم درباره تاثیر سیاستهای کارتر در خلال انقلاب ایران ارائه کند. از اینرو، میتوان روایت این کتاب را دفاع از عملکرد دموکراتها در برابر جمهوریخواهان دانست. با اینحال، نمیتوان از حجم منابع بسیار متنوعی گذشت که گررو در تحریر این کتاب استفاده کرده است. به روایت خاویر گررو، کارتر وقتی به ریاستجمهوری رسید که رایدهندگان آمریکایی تقریبا اعتماد خود را به مقامات منتخب از دست داده بودند. نویسنده مدعی است کارتر سه خطمشی جدید مرکب از یک سیاست سه مرحلهای در قبال ایران در پیش گرفت تا منافع آمریکا را تامین کند: ۱) سعی کرد اصلاحاتی در رژیم شاه ایجاد کند؛ ۲) پس از آنکه اصلاحات مخالفان را وادار به عقبنشینی کرد، کارتر کشتی توفانزده شاه را نجات دهد؛ ۳) وقتی روشن شد که نمیتواند شاه را نجات دهد بکوشید آن را با یک دولت میانهروتر جایگزین کند. در نظر گررو، کارتر بحران ایران را با انبوهی از اشتباهاتی مدیریت کرد که بیشتر از خودش سرچشمه میگرفت. او نتیجه سیاست کارتر در برابر ایران را سقوط شاه و ایران میداند که دیگر سدی در برابر منافع اتحاد جماهیر شوروی و توسعهطلبی آن برای آمریکا ایجاد نمیکرد.
گذار از فئودالیسم به سرمایهداری
نویسنده:گروه نویسندگان
ترجمه: حسن آزاد و ...
ناشر: سمندر
سال انتشار: ۱۳۹۷
تعداد صفحات: ۲۵۹ صفحه
قیمت: ۳۵ هزار تومان
هزار و صد سال پیش از این، در غرب اروپا و در سراسر جهان، حدودا ۹۸ درصد از مردم در روستاها زندگی میکردند و غذای مورد نیازشان را خود تولید میکردند، شهرها و جادهها اندک و ارتباطات ضعیف بودند، سطح سواد پایین بود، استفاده از پول ناچیز بود و مبادلههای اندکی که صورت میگرفتند در قالب دادوستد پایاپای بودند. پرسش اینجاست که چگونه از دل چنان وضعیتی، جامعهای سر برآورد که در بیش از صد سال گذشته در اروپا با آن روبهرو هستیم، جامعهای که اکثریت مردمان آن در شهرهای بزرگ زندگی میکنند، عموما غذای مورد نیازشان را (که دیگران تولید کردهاند) از طریق نظام پولی میخرند و با رشد عظیم صنعت و ارتباطات مشخص میشود. این تحول سترگ و این تغییر شکل چگونه رخ داد؟ چرا این دگرگونی نخست در اروپا اتفاق افتاد و سپس به بخشهای دیگر جهان گسترش یافت؟ در مورد زمان دقیق زایش سرمایهداری تاکنون تحقیات پردامنهای صورت گرفته است. بعد از جنگ دوم جهانی، تاریخنگاری و تحقیق تاریخی با رویکرد ماتریالیسم تاریخی پیشرفتی شایان داشت و آثار باارزشی در این زمینه پدید آمد. به عنوان نمونه میتوان به آثار تاریخنگاران مارکسیست انگلیسی و مکتب آنال در فرانسه اشاره کرد. مساله گذار از فئودالیسم به سرمایهداری، با سابقهای بیش از پنج دهه و ادبیاتی غنی، درخشانترین فصل در تاریخنگاری مارکسیستی محسوب میشود. هدف این کتاب معرفی مختصر این مباحث است. در مجموعه مقالات کتاب حاضر، به زبانی فشرده و گویا تلاش شده دیدگاههای صاحبنظران مختلف در تحلیل ظهور سرمایهداری و رشد آن، از زبان مهمترین متفکران معاصر ارائه شود. نویسندگان این مجموعه برجستهترین صاحبنظران معاصر در حوزه «مارکسیسم سیاسی» و مطالعات تاریخی به شمار میروند.
مارکسیسم سیاسی از جریانهای اندیشهساز مهم معاصر در سنت تفکر مارکسیستی است که آثار ارزشمندی در پهنههای گوناگون بهویژه در زمینه سازوکار گذار از فئودالیسم به سرمایهداری، مساله انقلاب بورژوایی و تحولات سرمایهداری معاصر پدید آورده است. بازاندیشی در نظریه ماتریالیستی تاریخ و مفهوم بنیادین شیوه تولید را میتوان مهمترین دستاورد این جریان به شمار آورد که پیامدهای نظری و سیاسی بالایی دارد. این بحث، سه مرحله متفاوت را شامل میشود. مرحله نخست آن، در دهههای ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، در میان گروهی از مارکسیستهای کمابیش مرتبط با حزب کمونیست، و نه لزوما عضو آن ـ همچون پل سوییزی، موریس داب و اریک هابسبام ـ جریان داشت. مرحله دوم، در دهه ۱۹۷۰، با بحث رابرت برنر و متفکرانی نظیر امانوئل والرشتاین و گوندر فرانک همراه بود. در مرحله سوم، که هماینک جریان دارد نیز شماری از نویسندگان مانند «رابرت برنر»، به بحث در باب توسعه سرمایهداری در مقیاس جهانی میپردازند.
نظریه سیاست بینالملل
نویسنده:کنت والتس
ترجمه: عباس زمانیان
ناشر: نی
سال انتشار: ۱۳۹۷
تعداد صفحات: ۴۷۹ صفحه
قیمت: ۵۰ هزار تومان
نظریه سیاست بینالملل کتابی است از «کنت والتس» درباره روابط بینالملل که در سال ۱۹۷۹ نوشته شده است. کنت والتس (۲۰۱۳ ـ ۱۹۲۴)، را میتوان یکی از پرنفوذترین و مشهورترین نظریهپردازان روابط بینالملل دانست و تئوری ساختاری او با سطح تحلیل بینالمللی یکی از پر ارجاعترین کتب دانش روابط بینالملل به حساب میآید. این کتاب به شرح و بسط نظریه جدیدی در روابط بینالملل میپردازد که نئوواقعگرایی نام گرفته است. در واقع کنت والتس در این کتاب با توجه به نقدهایی که بر نظریه واقعگرایی در روابط بینالملل شده نظریه نئوواقعگرایی را ارائه میکند. این کتاب از زمان انتشار تاکنون به شکلی بیسابقه مورد توجه قرار گرفته است. دلیل این استقبال را در دو نکته و واقعیت میتوان جست؛ این کتاب برای نخستینبار توانسته است یکی از منسجمترین برداشتهای نظری در مورد رویدادها و روندهای بینالمللی ارائه دهد و دیگری آنکه، مباحث طرح شده در این کتاب طیف گستردهای از حوزههای دانش بشری را در جهت صورتبندی یک نظریه نوین و خوانش تحولات سیاست بینالملل، در برگفته است. این نظریه و کتاب را میتوان حاصل تلاشی بینارشتهای و چندرشتهای دانست. ایده والتس برای تئوریپردازی و صورتبندی کتاب «نظریه سیاست بینالملل»، که تئوری واقعگرایی ساختاری یا نئوواقعگرایی را توضیح میدهد به بنیانی برای استقرار و تحلیل روابط بینالملل در دهه ۱۹۸۰ سو بدل شد. سالهای دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ سالهای شکوفایی نظریهپردازی در روابط بینالملل بودند. برخی بر این عقیدهاند که نظریه «واقعگرایی ساختاری» والتس تا حد زیادی تحت تاثیر نظریه «سیستم جهانی» والرشتاین تدوین شده و او با استفاده از نظریات والرشتاین بر آن بوده تا به انتقادات اساسی وارد بر «نظریه واقعگرایی» در طول دهه ۱۹۷۰ پاسخ دهد و مکتب واقعگرایی را با پوششی ساختاری به نظریه مسلط روابط بینالملل تبدیل کند. والتس سیاست بینالملل را بهمثابه سیستمی آنارشیک تعریف میکند و نظریه سیاست بینالملل او تعریف ثبات ساختاری این سیستم آنارشیک است. نظریه والتس به جهان دوقطبی محدود نیست. او سیاست بینالملل را نهفقط در دوره پس از جنگ جهانی دوم که در طول سه قرن گذشته رصد میکند و ثبات ساختاری این سیستم آنارشیک را بر اساس توزیع سیستمی توانمندیها شرح میدهد. او بر اساس این تعریف نشان میدهد پس از جنگ جهانی دوم ثبات ساختاری چندقطبی سیستم سیاست بینالملل بر هم خورده و ثبات ساختاری دوقطبی شکل گرفته که تا اواخر دهه ۱۹۷۰ نیز تداوم یافته است. عمده توجه والتس به این مطلب است که تا چه اندازه ساختار نظام بینالملل (که با توزیع ناهمگون تواناییها (قدرت) میان اجزای تشکیلدهنده نظام ایجاد شده است) در تعیین الگوی رفتاری دولتها نقش دارد یا پارامترهایی که درون آن عمل دولتها ممکن میشود را تاسیس میکند.
فلسفه علوم اجتماعی به سوی پراگماتیسم
نویسنده: پاتریک برت
ترجمه: محمد هدایتی
ناشر: شبخیز
سال انتشار: ۱۳۹۷
تعداد صفحات: ۳۵۲ صفحه
قیمت: ۴۵ هزار تومان
کتاب «فلسفه علوم اجتماعی؛ به سوی پراگماتیسم» دو هدف عمده را دنبال میکند. نخست خوانشی موشکافانه از مهمترین جریانها و چهرههای تاثیرگذار در فلسفه علوم اجتماعی از «دورکیم»، «پوپر»، رئالیستهای انتقادی و پراگماتیستها گرفته تا «وبر»، نظریهپردازان انتقادی، «فوکو» و چهرههایی، چون «گیدنز» ارائه میکند و همزمان با توضیح این نظریات گفتوگوی موثری میان آنها برقرار میکند و به نقد پروژههای فکری و پژوهشیشان میپردازد. هدف دوم که در فصل آخر محقق میشود معرفی رویکردی جدید به فلسفه علوم اجتماعی است که «پاتریک برت» نویسنده کتاب از سنت پراگماتیسم آمریکایی الهام گرفته است. فصل اول به رویایی میپردازد که دورکیم برای علوم اجتماعی در سر میپروراند. فصل دوم به بررسی تاملات روششناختی وبر میپردازد. در حالیکه دورکیم با صراحت خود را در اردوگاه طبیعتگرایی قرار میداد، بر رویکرد متکثرتری اتخاذ کرد و کوشید تا نقاط ضعف طبیعتگرایی و ضدطبیعتگرایی را روشن کند. از نظر وبر صرف مشخص کردن قاعدهمندیهای زندگی اجتماعی کافی نیست، چون تببین اجتماعی به چیزی بیشتر نیازمند است و برای معنادار کردن قاعدهمندیهای مشاهدهشده لازم است عنصری هرمنوتیکی هم وارد کار شود تا بتوانیم دریابیم چرا افراد به این شیوه رفتار کردهاند. فصل سوم به فلسفه علوم اجتماعی پوپر و فصل چهارم به معرفی رئالیسم انتقادی میپردازد که ابتدا در دهه ۱۹۷۰ ظاهر شد و تاثیر بسیاری بر علوم اجتماعی مختلف از جمله جامعهشناسی و اقتصاد بر جای گذاشت. رئالیسم انتقادی نیز، چون ابطالگرایی پوپر، وحدت روششناختی را بین علوم اجتماعی و طبیعی فرض میگیرد. فصل پنجم به نظریه انتقادی میپردازد. برای نظریهپردازان انتقادی پژوهش تنها معطوف به توصیف یا تبیین نیست بلکه مبنایی برای نقد جامعه معاصر فراهم میکند. این نقد در نهایت ابزارهایی در اختیار افراد قرار میدهد تا محدودیتهای اجتماعی را از میان بردارند و جامعهای بهتر بسازند. فصل ششم به آرای «رورتی» میپردازد که اندیشههای پراگماتیستی او پیامدهای چشمگیری برای فلسفه علوم اجتماعی به دنبال داشته است. توفیق رورتی در فلسفه نقدی برنده بر معرفتشناسی بود. در فصل آخر نویسنده به بسط نظریه خود میپردازد و امکان یک علم اجتماعی را مطرح میکند که معطوف است به کسب «دانش خودارجاع». بهزعم او این نوع پژوهش به واکاوی و زیر سوال بردن پیشفرضهای عمیقا جاخوشکردهای میانجامد که در فرهنگ معاصر سیطره یافتهاند و میکوشد تا از دیگر اشکال زندگی آگاهی یابد. این تلقی از علوم اجتماعی کاملا با رویکرد پراگماتیستی همساز است. رویکردی که معتقد است زبان و دانش به جای عمل بازنمایی به افراد اجازه میدهند تا گستره امکانهای انسانی را افزایش دهند.